PL EN


2019 | 110 | 4 | 181-195
Article title

Praktykowanie uważności i kultura ascezy. O Józefie Czapskim

Title variants
EN
Practising Mindfulness and the Culture of Temperance. On Józef Czapski
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł podejmuje temat uważności jako pojemnego pojęcia funkcjonującego w różnych rejonach kultury i różnych zakresach znaczeniowych. Wskazuję rolę, jaką pełni uważność (mindfulness) w tradycji artystycznej i filozoficznej, a także we współczesnej psychologii rozwoju i kulturze późnego kapitalizmu. Analizuję refleksję nad „praktykowaniem uważności” w twórczości Józefa Czapskiego i Czesława Miłosza. „Dzienniki” Józefa Czapskiego dostarczają bogatego materiału do rekonstrukcji postawy uważności jako kluczowego aspektu egzystencji, działań artystycznych i doświadczeń metafizycznych. Szczególne miejsce w notatkach Czapskiego zajmuje somatyczne ujęcie pracy intelektu i woli. „Praktykowanie uważności” łączy kilka sfer aktywności: intelektualną, duchową, emocjonalną i cielesną. W artykule pragmatyczny aspekt uważności zostaje wyeksponowany przede wszystkim przez umieszczenie go w kręgu problematyki estetyki tworzenia. Zobaczenie uważności w kontekście tradycji „ćwiczeń duchowych” wiedzie ku formule „kultury jako reguły zakonnej” (Ludwik Wittgenstein). Źródłem inspiracji dla współczesnej reinterpretacji idei formowania (Bildung) czy antycznej „troski o siebie” jest publikacja Petera Sloterdijka „Musisz życie swe odmienić. O antropotechnice”. Wykorzystany w niej Rilkeański topos przemiany jest kluczem do koncepcji człowieka i artysty, jaki możemy wyczytać z całego dziedzictwa Józefa Czapskiego.
EN
The article takes up the subject of mindfulness and sees it as a broad concept that functions in various spheres of culture and scopes of meanings. The author points at the role that mindfulness performs in the artistic and philosophical tradition, as well as in the contemporary developmental psychology and late capitalism culture, and also analyses the reflections on “practising mindfulness” in Józef Czapski’s and Czesław Miłosz’s creativity. Czapski’s “Dzienniki” (“Diaries)” offers a rich material for reconstructing the mindfulness stance as a key aspect of existence, artistic creativity and metaphysical experience. A special place in Czapski’s notes is occupied by a somatic approach to the activity of the intellect and the will. “Practising mindfulness” combines several spheres of activity: intellectual, spiritual, emotional, and somatic. In the present article, the pragmatic aspect of mindfulness is prominently displayed in setting it within the domain of issues in aesthetics of creation. Discerning mindfulness in the context of “spiritual exercises” tradition leads to the formula of “culture as a monastic rule” (Ludwig Wittgenstein). A source of inspiration for the contemporary reinterpretation of the idea of forming (Bildung) or ancient “care of oneself” is Peter Sloterdijk’s publication “Du mußt dein Leben ändern” (“You Must Change Your Life).” The Rilkean topos of transformation which it uses is a key to the concept of man and artist that we can infer from the entire Czapski’s heritage.
Year
Volume
110
Issue
4
Pages
181-195
Physical description
Dates
printed
2019-12-21
Contributors
  • Uniwersytet Jagielloński, Kraków
References
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
0031-0514
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1c8736b0-292e-49e3-bff8-644a4e0f25b3
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.