PL EN


2010 | 18 | 139-159
Article title

„Man kann das Gegenwärtige nicht ohne das Vergangene erkennen“: Drei historische Romane in der jüngsten Deutschschweizer Literatur

Authors
Selected contents from this journal
Title variants
PL
„Teraźniejszości nie można zrozumieć bez przeszłości”: Trzy historyczne powieści w najnowszej literaturze szwajcarskiej
EN
„The present cannot be perceived without reference to the past“. Three historical Novels in recent German-Swiss Literature
Languages of publication
DE
Abstracts
PL
W kontekście dyskursu na temat powieści historycznej, ukazującej usytuowanie jednostki w procesach historycznych, omówiono w artykule trzy najnowsze powieści szwajcarskich autorek, opisujące życie trzech wyjątkowo utalentowanych kobiet w trzech różnych epokach. W powieści Gabrielle Alioth „Der prüfende Blick” narrator podejmuje próbę rekonstrukcji życia osiemnastowiecznej malarki Angeliki Kauffmann i dochodzi do wniosku, że o jej życiu i twórczości artystycznej decydowali zawsze kontrolujący ją mężczyźni: ojciec, mąż, jej nauczyciele i sponsorzy. Powieść Anity Siegfried „Die Schatten ferner Jahre”, rozgrywająca się w XIX wieku, ukazuje z kolei życie córki Lorda Byrona – Ady, niezwykle uzdolnionej w dziedzinie matematyki i poezji. W kontraście wobec innych postaci kobiecych, pojawiających się w tle jej historii, widoczne jest jednak, że mogła ona realizować swe naukowe ambicje jedynie dzięki swej wysokiej pozycji społecznej. Natomiast Eveline Hasler koncentruje się w swej powieści „Stein bedeutet Liebe. Regina Ullmann und Otto Gross” na życiu tworzącej na początku XX wieku szwajcarskiej pisarki Reginy Ullmann, na jej związku ze słynnym psychoterapeutą oraz jej przyjaźni z R. M. Rilkem, który jako jedyny rzeczywiście ją rozumiał i wspierał. Powieści te ukazują zatem trzy utalentowane kobiety, których artystyczna bądź naukowa kariera uzależniona była od ich rodziców i ważnych dla nich mężczyzn. Żadna z nich nie podjęła próby protestu przeciw ograniczającym je konwencjom społecznym, jednakże z jednego zasadniczego powodu – braku odpowiednich wzorców.
EN
This article discusses how three German-Swiss women authors writing in the twenty-first century portray within the framework of the novel three notable creative women living, respectively, in the eighteenth, nineteenth and twentieth centuries. The social constraints of each era, determined by male-dominated class structures, are shown impacting on the individual life and on the development of inborn talent, whether it be for painting (Angelica Kauffmann in “Der prüfende Blick” by Gabrielle Alioth), for mathematics (Ada Byron in “Die Schatten ferner Jahre” by Anita Siegfried) or for writing (Regina Ullmann in “Stein bedeutet Liebe” by Eveline Hasler). In times of transition – the rise of the bourgeoisie and the advent of the French Revolution in the second half of the eighteenth century, the rapid advance of technology in the middle of the nineteenth century and the movements for change in social attitudes at the beginning of the twentieth century – the contemporary perception of the role of women is shown to be highly resistant to change and the recognition of the talent of the central female figure to be due to fortuitous circumstances.
Year
Issue
18
Pages
139-159
Physical description
Contributors
  • University of Strathclyde, Glasgow, UK
References
  • Alioth, Gabrielle: Der prüfende Blick. Roman über Angelica Kauffmann. München 2007.
  • Alioth, Gabrielle: Schreibinseln: Betrachtungen zum Leben und Schreiben zwischen der Schweiz und Irland. In: Patrick Studer/Sabine Egger (Hgg.): From the Margins to the Centre. Irish Perspectives on Swiss Culture and Literature. Bern 2007, S. 51-60.
  • Altheim, Karl (Hg.): Rainer Maria Rilke. Briefe, 2 Bde. Wiesbaden 1950.
  • Aust, Hugo: Der historische Roman. Stuttgart, Weimar 1994.
  • Baumgärtel, Bettina: Begabte Künstlerin oder „Ausnahmefrau“? Zwei Ausstellungen in Vorarlberg würdigen die Malerin Angelika Kauffmann. In: Neue Zürcher Zeitung, 8/9.09.2007, S. 49.
  • Döblin, Alfred: Der historische Roman und wir. In: Ders.: Aufsätze zur Literatur. Olten/Freiburg i. B. 1963, S. 163-186.
  • Durrani, Osman: Introduction. In: Osman Durrani/Julian Preece: Travellers in Time and Space. Reisende durch Zeit und Raum. The German Historical Novel. Der deutschsprachige historische Roman. Amsterdam/New York 2001 (Amsterdamer Beiträge zur neueren Germanistik, Bd. 51), S. i-ix.
  • Hasler, Eveline: Fakten und Fiktion im historischen Roman. In: Teresa Martins Oliveira (Hg.): Eveline Hasler in Porto. Akten des Workshops über Eveline Hasler in Anwesenheit der Autorin. Coimbra 2002, S. 13-19.
  • Hasler, Eveline: Stein bedeutet Liebe. Regina Ullmann und Otto Gross. Roman. München 2007.
  • Kälin, Urs: Erzählte Geschichte gegen den kalten Blick der Analyse. Anmerkungen zu Eveline Haslers „Anna Göldin“ (1982). In: Neue Zürcher Zeitung, 22/23.08.1987, S. 70.
  • Linsmayer, Charles: Der tote Vater als Lebenstrauma. In: Der Bund, 28.11.2007.
  • Lukács, Georg: Der historische Roman. In: Ders.: Werke, 12 Bde. Neuwied und Berlin 1965, Bd. 6: Probleme des Realismus III, S. 15-429.
  • Marchi, Otto: Sehschule. Roman. Frankfurt a. M. 1983.
  • Matt, Beatrice von: Versteckte Visionäre in Eveline Haslers historischen Romanen. In: Teresa Martins Oliveira (Hg.): Eveline Hasler in Porto. Akten des Workshops über Eveline Hasler in Anwesenheit der Autorin. Coimbra 2002, S. 21-32.
  • Pulver, Elsbeth: „Tradition ist ein dynamischer Prozess“. Eine Ausstellung über Schriftstellerinnen in der deutschsprachigen Schweiz zwischen 1700 und 1945. In: Schweizer Monatshefte, 75 (1995), S. 36-40.
  • Roberts, David: The Modern German Historical Novel: An Introduction. In: David Roberts/Philip Thomson (Hgg.): The Modern German Historical Novel. Paradigms, Problems and Perspectives. New York/Oxford 1991, S. 1-17.
  • Schivelbusch, Wolfgang: Geschichte der Eisenbahnreise. Zur Industrialisierung von Raum und Zeit im 19. Jahrhundert. Frankfurt a. M. 2004 [1977].
  • Siegfried, Anita: Die Schatten ferner Jahre. Zürich 2007.
  • Wyss, Laure: Kein Traum. In: Jochen Jung (Hg.): Ich habe im Traum die Schweiz gesehen. 35 Schriftsteller aus der Schweiz schreiben über ihr Land. Reinbek bei Hamburg 1983 [1980], S. 198-200.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1ef9a20c-4045-4643-8317-c8ce98116c82
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.