PL EN


2019 | 28 | 31-48
Article title

Geopolityczne uwarunkowania przenikalności granic i dyfuzji idei w Europie Środkowej

Authors
Content
Title variants
EN
Geopolitical conditions of permeability of borders and diffusion of ideas in Central Europe
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W odróżnieniu od końca XX wieku, kiedy miała miejsce ekspansja standardów demokratycznych, świat współczesny staje się raczej światem silnej władzy autorytarnej. Dlatego interesująca badawczo wydaje się ocena zmian w dyfuzji standardów demokratycznych w Europie Środkowej, a więc w regionie w którym systemy demokratyczne nie mają ani długiej historii, ani utrwalonej pozycji. Dyfuzję tę można przedstawić z punktu widzenia kilku czynników, które determinują i charakteryzują jej przebieg, zwłaszcza położenia geograficznego i sytuacji geopolitycznej kraju – celu dyfuzji. Wśród czynników wpływających na tempo i wielkość dyfuzji wyróżniamy czynniki endogeniczne i egzogeniczne. Do pierwszych należą polityka wewnętrzna państwa – celu dyfuzji, w tym stopień otwartości granic, zakres wolności mass mediów, w tym represyjność systemu władzy w stosunku do mediów, polityka prowadzona w stosunku do mniejszości narodowych, stopień samorządności lokalnej oraz geograficzne, transportowe i ekonomiczne warunki dla współpracy transgranicznej. Do czynników egzogenicznych należą polityka zagraniczna kraju będącego celem dyfuzji, polityka zagraniczna państw sąsiednich, funkcjonowanie ugrupowań ekonomicznych, politycznych i militarnych w regionie, stopień otwartości politycznej państwa celu dyfuzji. Celem niniejszej pracy jest próba określenia stopnia przenikalności granic państw Europy Środkowej na początku XXI wieku, klasyfikacja tych granic oraz wskazanie wpływu położenia geopolitycznego na proces dyfuzji standardów demokratycznych.
EN
In contrast to the end of the twentieth century, when the expansion of democratic standards took place, the modern world is becoming a world of strong authoritarian power. Therefore, it seems interesting to examine the changes in the diffusion of democratic standards in Central Europe, that is in a region in which democratic systems have neither a long history nor a consolidated position. This diffusion can be presented from the point of view of several factors that determine and characterize its course, especially the geographic location and geopolitical situation of the country being the target of diffusion. Among the factors affecting the rate and size of diffusion, we distinguish endogenous and exogenous factors. The first includes the internal policy of the state being the target of diffusion, including the degree of openness of borders, the scope of mass media freedom, including the repressive power system in relation to the media, policy towards national minorities, the degree of local self-government and geographical, transport and economic conditions for cross-border cooperation. Exogenous factors include the foreign policy of the country being the target of diffusion, the foreign policy of neighboring countries, the functioning of economic, political and military groups in the region, the degree of political openness of the state to diffuse. The aim of this work is to determine the degree of permeability of the Central European states' borders at the beginning of the 21st century, to classify these borders and to indicate the impact of the geopolitical location on the process of diffusion of democratic standards
Year
Volume
28
Pages
31-48
Physical description
Contributors
author
  • Uniwersytet Gdański
References
  • Arnold, S., 1929, Geografia historyczna, jej zadania i metody, Przegląd Historyczny, 1929, s. 91-120.
  • Barbag, J., 1971, Zarys geografii politycznej, Warszawa.
  • Barbag, J., 1987, Geografia polityczna ogólna, Warszawa.
  • Barbier, B., 1991, Mitteleuropa. Definicja geograficzna, Przegląd Geograficzny, 1, nr 3-4, 231-244.
  • Borkowski, P.J., 2007, Polityczne teorie integracji międzynarodowej, Warszawa.
  • Borkowski, P.J., 2009, Polityka sąsiedztwa Unii Europejskiej, Difin, Warszawa.
  • Bógdał-Brzezińska, A., Gawrycki, M.F., 2003, Cyberterroryzm i problemy bezpieczeństwa informacyjnego we współczesnym świecie, Fundacja Studiów Międzynarodowych, Warszawa.
  • Braudel, F., 1977, Morze Śródziemne i świat śródziemnomorski w epoce Filipa II, Gdańsk.
  • Cohen, S.B., 1963, Geography and Politics in a World Divided, New York.
  • Cohen, S.B., 1983, Nowa mapa równowagi politycznej, w: Przegląd zagranicznej literatury geograficznej, Zeszyty IG PAN, 1983, nr 4.
  • Cohen, S.B., Rosenthal, L.D., 1971, A Geographical Model for Political Systems Analysis, Geographical Review, vol. 61, no. 1, pp., 5-31.
  • Derlaga, A., Wendt, J., 2006, Cross-border co-operation between the Republic of Romania, Ukraine and Moldova, [in:] J. Kitowski (ed.), Regional transborder co-operation in countries of Central and Eastern Europe – a balance of achievements, PAN, Geopolitical Studies, no 14, Warsaw, p. 141-158.
  • Eberhardt, P., 2006, Twórcy polskiej geopolityki, Wydawnictwo Arcana, Kraków.
  • Eberhardt, P., 2016, Rozwój światowej myśli geopolitycznej. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Oginiec, Warszawa.
  • Eberhardt, P., 2017, Słowiańska geopolityka, Wydawnictwo Arcana, Kraków.
  • Gawrycki, M., 2007, Geopolityka w myśli i praktyce politycznej Ameryki Łacińskiej, UW, Warszawa.
  • Haushofer, K., 1927, Die Grenzen in ihrer geographischen und politischen Bedeutung, Berlin-Grunewald.
  • Haushofer, K., Obst, E., Lautensach, H., Maüll, O., 1928, Bausteine zur Geopolitik, Zeitschrift für Geopolitik, Kurt Vowinckel Verlag, Berlin-Grünewald.
  • Hennig, R., 1931, Geopolitik, Lepzig-Berlin.
  • Huntington, B.E., 1945, Mansprigs of Civilization, New York.
  • Ilieş, A., Grama, V., Wendt, J., Bodocan, V., 2009, Geographical Management of a Borderless Area at the Internal/External Border of NATO and EU. Romanian Case (I), Revista Română de Geografie Politică, Anul XI, nr. 2, pp. 166- 175.
  • Ilieş, A., Ilieş, D., Wendt, J. A., Tatar, C., 2011, Elements and outils for generating crossborder systemic functionality at Romania/Ukrainian border (northern sector), Journal of Geography, Politics and Society, nr 1, s. 23-36.
  • Ilieş, A., Wendt, J. (eds.), 2003, Europe Between Millenniums, Political Geography Studies, IGU CPG, University of Oradea, University of Gdańsk, Editura Universităţii din Oradea, Oradea.
  • Ilieş, A., Wendt, J., Grama, V., 2007, Cross-border co-operation between Romania and Bulgaria before EU enlargement, [in]: Region and Regionalism, no 8, vol. 2. University of Łódź, Silesiean Institute of Opole, Łódź-Opole, s. 27-37.
  • Ilieş, A., Wendt, J. A., Ilieş, D. C., Grama, V., 2013, Internal/external level of connection of administrative division at the external border of EU in Polish and Slovak sectors, [in:] K. Heffner (ed.), The Eastern dimension of the United
  • Europe, Region and Regionalism, no. 11, vol. 2, Wydawnictwo Instytut Śląski, Łódź-Opole, p. 243-254.
  • Jenkins, A., Pepper, D. (eds.), 1985, The geography of peace and war, Oxford.
  • Kjellen, R., 1917, Der Staat als Lebenform, Leipzig.
  • Komornicki, T., 1999, Granice Polski. Analiza zmian przenikalności w latach 1990- 1996, Warszawa.
  • Lach, Z., Skrzyp, J., 2007, Geopolityka i geostrategia, Wydawnictwo AON, Warszawa.
  • Lacoste, Y., 1976, La geographie, ca sert, d'abord, a faire la guerre, Paris.
  • Litwin, J., 1956, Szkice krytyczne o determinizmie geograficznym i geopolityce, Warszawa.
  • Łoboda, J., 1974, Niektóre geograficzne problemy dyfuzji innowacji, Przegląd Geograficzny, t. 46, z. 2, s. 243-262.
  • Mackinder, H. J., 1942, Democratic Ideals and Reality, New York.
  • Moczulski, L., 1999, Geopolityka. Potęga w czasie i przestrzeni, Wydawnictwo Bellona, Warszawa.
  • O'Sullivan, P., Miller, J. W., 1983, The geography of warfare, New York.
  • Parker, G., 1998, Geopolitics. Past, Present and Future, London.
  • Parucki, Z., 1966, Geografia polityczna i wojenna, Warszawa.
  • Piskozub, A., 1968, Gniazdo Orła Białego, IW PAX, Warszawa.
  • Piskozub, A., 1987, Dziedzictwo polskiej przestrzeni. Geograficzno-historyczne podstawy struktur przestrzennych ziem polskich. Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław.
  • Piskozub, A., 1994, Między historiozofią a geozofią, Wydawnictwo UG, Gdańsk.
  • Piskozub, A., 1995, Polska w cywilizacji zachodniej. Elementy nauki o cywilizacji, Wydawnictwo UG, Gdańsk.
  • Potulski, J., 2010, Wprowadzenie do geopolityki, Wydawnictwo UG, Gdańsk.
  • Potulski, J., 2010, Współczesne kierunki rosyjskiej myśli geopolitycznej: między nauką, ideologicznym dyskursem a praktyką, Wydawnictwo UG, Gdańsk.
  • Potulski, J., 2011, Geopolityka w świecie ponowoczesnym, Instytut Geopolityki, Częstochowa
  • Ratzel, F., 1901, Der Lebensraum, Eine biogeographische Studie, Tübingen.
  • Ratzel, F., 1896, Über die Gesetze des räumlichen Wachstums der Staaten, Petermans Mitteilungen, t. 42.
  • Ratzel, F., 1897, Politische Geographie, R. Oldenbourg, München und Leipzig.
  • Ratzel, F., 1897, Über Geographie, München.
  • Rice, E. E., 1990, Wars of the Third Kind: Conflict in Underdeveloped Countries, London-Los Angeles - Berkeley.
  • Rössler, M., 1990, "Wissenschaft und Lebeusraum". Geographische Ostforschung im Nationalsocialismus. Ein Beitrag zur Disciplingeschichte der Geographie, Berlin.
  • Rykiel, Z., 2006, Podstawy geografii politycznej, Warszawa.
  • Short, J. R., 1993, An introduction to political geography, New York.
  • Sieger, R., 1924, Unterschiede zwischen dem Wachstum der Staaten und dem der Nationen, Zeitschrift für Geopolitik, z. 2, s. 101-110.
  • Skrzyp, J., 2001, Środkowoeuropejski region strategiczny jako element przestrzeni euroatlantyckiej, Warszawa.
  • Skrzyp, J., 1998, Geostrategiczne położenie Polski, Warszawa.
  • Sobczyński, M., 2001, Perception of Polish-Ukrainian and Polish-Russian transborder cooperation by the inhabitants of border voivodships, [in:] M. Koter, K. Heffner (eds.), Changing Role of Border Areas and Regional Policies. Region and Regionalism, no. 5, Łódź–Opole, p. 64–72.
  • Sobczyński, M., 2003, Military geography as a sub-discipline of contemporary Polish political geography, Revista Română de Geografie Politică, Anul 5, no. 2, p. 5–16.
  • Sobczyński, M., 2003, Polish political geography in 20th century, [in:] A. Ilieş, J. Wendt (eds.), Europe Between Millenniums. Political Geography Studies, IGU CPG, University of Oradea, University of Gdańsk, Editura Universităţii din Oradea, Oradea, p. 33–43.
  • Spykman, N.J., 1969, The Geography of the Peace, Harcourt.
  • Sułek, M., 2004, Metody i techniki badań stosunków międzynarodowych, Warszawa.
  • Sykulski, L., 2014, Bibliografia geopolityki współczesnej (1989-2009). Wybór, Wydawnictwo PTG, Częstochowa.
  • Sykulski, L., 2009, Geopolityka. Słownik terminologiczny, Warszawa.
  • Szczurkiewicz, T., 1969, Studia socjologiczne, Warszawa.
  • Szul, R., 2009, Język, Naród, Państwo. Język jako zjawisko polityczne, PWN, Warszawa.
  • Wendt, J., 1998, Współpraca regionalna Polski w Europie Środkowej, Studia Europejskie, nr 4(8), Centrum Europejskie UW, Warszawa, s. 133-146.
  • Wendt, J., 1999, Geopolityczne aspekty tranzytu w Europie Środkowej, Geopolitical
  • Studies, vol. 6., IG i PZ PAN, Warszawa.
  • Wendt, J., 1999, Geostrategiczne uwarunkowania położenia Polski, Wojsko i wychowanie, nr 4, s. 42-49.
  • Wendt, J., 2001, Central Europe – myth or reality, [in:] J. Kitowski (ed.), Spatial dimension of socio-economic transformation processes in Central and Eastern Europe on the turn of the 20th century, Rzeszów, p. 111-126.
  • Wendt, J., 2001, Zmiany geopolityczne na obszarze Europy Bałtyckiej, [w:] M. Pacuk (red.), Europa Bałtycka. Rozwój koncepcji, Regiony nadmorskie, nr 2, Gdańsk, s. 55-67.
  • Wendt, J., 2002, Diffusion du processus democratique de l`Union Europeenne a lĘurope centrale: comparison de la Pologne et de la Roumanie, Mosella, tome XXVII, no.3-4, p. 53-58.
  • Wendt, J., 2002, Mass Media and the Problem of Public Life and Democratic Culture in Poland, [in:] I. Horga, R. de La Brosse (eds.), The Role of Mass Media and the New Information and Communication Technologies in the Democratisation Process of Central and Eastern European Societies, Bruxelles, p. 46-51.
  • Wendt, J., 2003, Poland and the EU`s Eastern Enlargement: An Explanatory Analysis of the Public Opinion, [in:]: A.Landuyt, R. de La Brosse, I.Horga (eds.), The Contribution of Mass Media to the Enlargement of the European Union, Bruxelles, p. 245-251.
  • Wendt, J., 2004, Przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania przenikania systemu demokratycznego w Polsce i w Rumunii. Carta Blanca, Warszawa.
  • Wendt, J., 2004a. The Geopolitical Changes of Romanians situations in the Process of UE and NATO Enlargement, [in:] J. Kitowski (ed.), Central and Eastern Europe at the Threshold of the European Union – an opening Balance, Geopolitical Studies, vol. 12, IGiPZ PAN, Warsaw, p. 247-262.
  • Wendt, J., 2007, Romanian Euroregions in the process of European integration - case study of the Serbian border, [in]: M. Sobczyński (ed.), Region and Regionalism, no 8, vol. 2. University of Łódź, Silesiean Institute of Opole, Łódź-Opole, p. 121-132.
  • Wendt, J., Kozak, K., Telepski, M., 2004, Transparency, Mass media, Security and Corruption in Polish Political Life, [in:] M.M. Tavares Ribeiro, R. De La
  • Brosse, I. Horga, (eds.), International and European Security versus Explosion of Global Media, Bruxelles, p. 265-278.
  • Wendt, J.A. Ilieş, A., 2012, Zmiana geopolitycznego i geoekonomicznego znaczenia Europy Bałtyckiej, [w]: W.T. Modzelewski, W. Kotowicz, A. Żukowski, M.
  • Chełminiak, Demokracja lokalna a współpraca na pograniczu polsko-rosyjskim, INP UWM, Olsztyn, s. 23-36.
  • Wilczyński, P. L., 2010, Terytorium w myśli strategiczno-wojskowej, Przegląd Geopolityczny, vol. 2.
  • Wilczyński, W. J., 2015, An examination of geography and geopolitics in the light of technological development, European Journal of Geopolitics, 3, 2015, pp. 69- 92.
  • Wilczyński, W. J., 2016a, Znaczenie geopolityki, Przegląd Geopolityczny, 16, s. 9- 14.
  • Wilczyński, W. J., 2016b, Nazewnictwo geopolityczne wschodniej części Europy, Przegląd Geopolityczny, 16, s. 38-52.
  • Wolff-Powęska, A., 1979, Doktryna geopolityki w Niemczech, Poznań.
  • Zupančič, J., Wendt, J.A., Efe, R., 2017, Avrupa Birliği’nin Baltık Denizi ve Karadeniz Arasındaki Doğu Sınırları, [in:] E. Atasoy, J.A. Wendt, (eds.), Sosyal Bilimler Işığında Polonya Cumhuriyeti, Beta Basım Yayım Dağıtım, Istanbul, p. 547-556.
  • Zupančič, J., Wendt, J.A., Ilieş, A., 2018, An outline of border changes in the area between the Baltic and the Mediterrnean: their geopolitical implications and classification, Geographia Polonica, no. 91, 1, 33-46.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-35ee0554-f7e1-4d49-a25b-a1d153896e8a
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.