PL EN


2015 | 7(43) | 1 | 125-144
Article title

Universal Design – Projektowanie uniwersalne jako idea w dążeniu do osiągania partycypacji społecznej osób niepełnosprawnych

Authors
Title variants
EN
Universal Design as the Idea in Aiming to the Social Participation for People with Disabilities
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The multiplicity of concepts which attempt to determine the delimitation of disability is evidence of the complexity of this phenomenon. The overall analysis of the evolution of the main streams and developed models highlights the changes in the perception of disability. An important step in this area was the twentieth century which was rich in transitions. Each person has gained the guarantee of subjectivity and individualization of arrangement features that it has. As a result, the demand for the creation of environments, products, technologies and services accessible and useful for “All” is growing. Universal and unlimited social participation is in fact one of the main values of modern societies. These aspirations are the source of the idea of Universal Design. The article attempts to present the main objectives of this concept, which now seems to be gaining in popularity as a proposal of practical implementation for accessibility and social participation.
PL
Wielość koncepcji stanowiących próby delimitacji niepełnosprawności stanowi dowód złożoności tego zjawiska. Już ogólna analiza ewolucji głównych nurtów i wypracowanych modeli uwydatnia zmiany postrzegania niepełnosprawności. Istotnym etapem w tym zakresie jest bogaty w przemiany wiek XX. Dzięki nim każda jednostka zyskała bowiem gwarancję podmiotowości przy jednoczesnym uznaniu możliwej indywidualizacji układu posiadanych cech. W konsekwencji rośnie zapotrzebowanie na tworzenie środowisk, produktów, technologii i usług dostępnych i użytecznych dla „wszystkich”. Powszechna i nieograniczona partycypacja społeczna staje się bowiem jedną z głównych wartości współczesnych społeczeństw. Dążenia te są źródłem idei projektowania uniwersalnego (Universal Design). Artykuł stanowi próbę prezentacji głównych założeń tej koncepcji, która choć powstała w połowie lat osiemdziesiątych XX w., obecnie zdaje się zyskiwać na popularności, stanowiąc w założeniach propozycję praktycznej implementacji dostępności i partycypacji społecznej.
Year
Volume
Issue
1
Pages
125-144
Physical description
Contributors
References
  • Accessibility Report, Flash Eurobarometer 345: Accessibility, Brussels: European Commission 2012.
  • Accessibility: Principles and Guidelines. Adaptation of Buildings in an Accessible Built Environment, Strasbourg: Council of Europe 2004.
  • Aragall F., Neumann P., Sagramola S., Design for All in Progress. From Theory to Practice, Luxembourg: EuCAN 2013.
  • Balaram S., Universal Design and the Majority World, w: W.F.E. Preiser, K.H. Smith (red.), Universal Design Handbook, New York: McGraw-Hill 2001, s. 50-56.
  • Barnes C., Understanding Disability and the Importance of Design for All, „Journal of Accessibility and Design for All”, 1(2011), nr 1, s. 55-80, http://www.jacces.org/jacces/ojs/index.php/jacces/article/download/56/15.
  • Bickenbach J.E., Disability, Non-talent, and Distributive Justice, w: K. Kristiansen, S.Vehmas, T. Shakespeare (red.), Arguing about Disability: Philosophical Perspectives, London: Routledge 2009, s. 105-123.
  • Björk E., Universal Design or Modular-Based Design Solutions – A Society Concern, w: F.A.Cheein (red.), Assistive Technologies, Rijeka, Croatia: InTech 2012, http://www.intechopen.com/books/assistive-technologies/universal-design-or-modular-ased-design-solutions, s. 121-140.
  • Brzezińska A.I., Kaczan R., Smoczyńska K. (red.), Diagnoza potrzeb i modele pomocy dla osób z ograniczeniami sprawności, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2010.
  • Danford G.S., Tauke B., Universal Design New York, New York: Center for Inclusive Design and Environmental Access: New York City 2001.
  • Duncan R., Universal Design – Clarification and Development, Raleigh, NC: North Carolina State University, The Center for Universal Design, College of Design 2007.
  • D'Souza C., Is Universal Design a Critical Theory?, w: S. Keates, J. Clarkson, P. Langdon, P. Robinson (red.), Designing a More Inclusive World, London: Springer 2004, s.3-9.
  • French S., Swain J. (red.), Disability on Equal Terms, London: SAGE Publications 2008.
  • Ginnerup S., Achieving Full Participation through Universal Design, Strasbourg: Council of Europe, kwiecień 2009, http://www.coe.int/t/dg3/disability/source/Universal_design.pdf.
  • Gossett A., Mirza M., Barnds A.K., Feidt D., Beyond Access: A Case Study on the Intersection between Accessibility, Sustainability and Universal Design, „Disability and Rehabilitation: Assistive Technology”, 6(2009), nr 4, s. 439-450, http://informahealthcare.com/ doi/pdf/10.3109/17483100903100301.
  • Imrie R., Responding to the Design Needs of Disabled People, „Journal of Urban Design”, 2(2000), nr 5, s. 199-219.
  • Ingstad B., Disability in the Developing World, w: G.L. Albrecht, K.D. Seelman, M. Bury (red.), Handbook of Disability Studies, London: SAGE Publications 2001, s. 772-792.
  • International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps, Geneva: World Health Organization 1980 [Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Upośledzeń, Genewa: Światowa Organizacja Zdrowia 1980].
  • Llewellyn A., Hogan K., The Use and Abuse of Models of Disability, „Disability and Society”, 15(2000), nr 1, s. 157-165.
  • Mace R.L., Universal Design. Barrier-Free Environments for Everyone, „Designers West”, 33(1985), nr 1, s. 147-152.
  • Mace R.L., Hardie G.J., Place J.P., Accessible Environments: Toward Universal Design, Raleigh, NC: North Carolina State University, The Center for Universal Design 1991.
  • Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia – ICF, Genewa: Światowa Organizacja Zdrowia 2009 (International Classification of Functioning, Disability and Health – ICF, Geneva: World Health Organization 2001).
  • Mueller J.L., Mace R.L., Introduction, w: M.F. Story, J.L. Mueller, R.L. Mace, The Universal Design File: Designing for People of All Ages and Abilities, Raleigh, NC: North Carolina State University, The Center for Universal Design 1998, s. 1-4.
  • Neuman W.L., The Meanings of Methodology, w: W.L. Neuman, Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches, wyd. III, Boston: Allyn & Bacon 1997.
  • Oliver M., Understanding Disability: From Theory to Practice, wyd. II, London: Palgrave Macmillan 2009.
  • Plan działań Rady Europy w celu promocji praw i pełnego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w społeczeństwie: podnoszenie jakości życia osób niepełnosprawnych w Europie 2006-2015, Rada Europy, Zalecenie nr Rec (2006)5, http://www.coe.int/t/e/social_cohesion/soc-sp/Rec(2006)5%20Poland.doc.
  • Preiser W.F.E., Integrating the Seven Principles of Universal Design into Planning Practice, w: J. Nasar, J. Evans-Cowley (red.), Universal Design and Visitability. From Accessibility to Zoning, Columbus, OH: Ohio State University, The John Glenn School of Public Affairs 2007, s. 11-30.
  • Shakespeare T., Watson N., The Social Model of Disability: An Outdated Ideology, „Research in Social Science and Disability”, 2(2002), nr 2, s. 9-28.
  • Shakespeare T.W., Disability Rights and Wrongs, London: Routledge 2006.
  • Smart J., The Power of Models of Disability, „Journal of Rehabilitation”, 75(2009), nr 2, s.3-11.
  • Steinfeld E., Position Paper: The Future of Universal Design, Buffalo: University of Buffalo, IDEA Center 2006.
  • Steinfeld E., Universal Design, New York: The Center for International Rehabilitation Research Information and Exchange 2010.
  • Steinfeld E., Danford G.S., Universal Design and the ICF, Buffalo: University of Buffalo, IDEA Center 2006.
  • Steinmeyer H., Legislation to Counter Discrimination against Persons with Disabilities, wyd. II, Strasbourg: Council of Europe 2003.
  • Story M.F., Mueller J.L., Mace R.L., The Universal Design File: Designing for People of All Ages and Abilities, Raleigh, NC: North Carolina State University, The Center for Universal Design 1998.
  • The New Principles of Universal Design, Raleigh, NC: North Carolina State University, The Center for Universal Design, College of Design 2011, http://www.ncsu.edu/project/design-projects/udi/center-for-universal-design/the-principles-of-universal-design.
  • Welsh P. (red.), Strategies for Teaching Universal Design, Boston, MA: Adaptive Environments Center 1995.
  • Wiliński M., Modele niepełnosprawności: indywidualny – funkcjonalny – społeczny, w: A.I.Brzezińska, R. Kaczan, K. Smoczyńska (red.), Diagnoza potrzeb i modele pomocy dla osób z ograniczeniami sprawności, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2010, s. 15-59.
  • Woźniak Z., Niepełnosprawność i niepełnosprawni w polityce społecznej. Społeczny kontekst medycznego problemu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej ACADEMICA 2008.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-66071ec4-9b06-4165-b486-0566cdba7db4
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.