PL EN


2017 | 100 O świętowaniu | 213-221
Article title

Aktorka, archetyp, amnezja. Na marginesie „Persony” Bergmana

Title variants
EN
The Actress, The Archetype, The Amnesia. On The Margins of Bergman’s “Persona”
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Nadgrodkiewicz prezentuje interpretację jednego ujęcia z filmu Ingmara Bergmana „Persona” (1966) – ujęcia ukazującego aktorkę Elisabet Vogler w chwili porzucenia roli w przedstawieniu „Elektry” i moment jej tajemniczego zamilknięcia na scenie. Według autora traumatyczne doświadczenie Elisabet można analizować w kontekście psychologii głębi Carla Gustava Junga, a zwłaszcza w odniesieniu do proponowanej przez niego koncepcji oddziaływania wiecznotrwałych archetypów. Egzystencjalne doświadczenie Vogler zostaje ponadto zestawione z przypadkami utraty pamięci dokonującymi się w trakcie spektaklu, które w swoich wspomnieniach opisują Krystyna Janda i Helena Modrzejewska. W oparciu o zachodzące tu analogie Nadgrodkiewicz wysuwa wniosek, że aktorskie doświadczenie amnezji i wiążącego się z nią milczenia może być efektem porażenia mocą starodawnego archetypu, który według Junga preegzystuje w nieświadomości kolektywnej, a w świadomości ujawnia się dopiero w procesie tworzenia dzieła sztuki.
EN
Nadgrodkiewicz presents an interpretation of one shot from the film by Ingmar Bergman “Persona” (1966) – the shot showing the actress Elisabet Vogler at the time of abandoning the role in the performance of “Electra” and the moment of her mysterious silence on the stage. According to the author, Elisabet’s traumatic experience can be analysed in the context of the depth psychology of Carl Gustav Jung, and especially in relation to the concept of the impact of the everlasting archetypes proposed by him. Vogler’s existential experience is also compared with the cases of memory loss occurring during the performance, which Krystyna Janda and Helena Modrzejewska describe in their memoirs. Using the analogies that are taking place here, Nadgrodkiewicz concludes that the actor’s experience of amnesia and the silence connected with it can be attributed to the effect of being struck down with the power of the ancient archetype, which according to Jung exists in the collective unconscious and which reveals itself in the process of creating a work of art.
Year
Pages
213-221
Physical description
Contributors
  • Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
References
  • Beckett, Samuel. „Szczęśliwe dni.” In: Samuel Beckett, Dramaty. Wybór, transl. Antoni Libera, Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995.
  • Bergman, Ingmar. Obrazy, transl. Tadeusz Szczepański. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1993.
  • Fleiszer, Elżbieta. „Konfrontacje. Teatr i film w >>Złotej karocy<<.” Dialog, no 7, 1957.
  • Fredericksen, Don. Bergman’s „Persona”. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2012.
  • Janda, Krystyna. Moja droga B. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2000.
  • Prokopiuk, Jerzy. „C. G. Jung, czyli gnoza XX wieku.” In: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, transl. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: Czytelnik, 1993.
  • Sontag, Susan. „Bergman’s >>Persona<<.” In: Ingmar Bergman’s „Persona”, edited by Lloyd Michaels. Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
  • Szczepański, Tadeusz. „Bergman i antyk: >>Bachantki<< Eurypidesa.” In: Scena i ekran. Przestrzeń dialogu interartystycznego, edited by Janusz Skuczyński, Piotr Skrzypczak. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2007.
  • Szczepański, Tadeusz. Zwierciadło Bergmana. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 1999.
  • Szczublewski, Józef. Modrzejewska. Życie w odsłonach. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2009.
  • Szczublewski, Józef. Żywot Modrzejewskiej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
  • Vineberg, Steve. „>>Persona<< and the seduction of performance.” In: Ingmar Bergman’s „Persona”, edited by Lloyd Michaels. Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-a35896c0-20e6-4429-b10e-34021bbe6cfa
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.