PL EN


Journal
2016 | 8 | 79-86
Article title

Etymologia nazwy Wschowa w świetle kontaktów językowych polsko-niemieckich

Content
Title variants
EN
The etymology of the name Wschowa in the light of Polish and German linguistic contacts
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem pracy jest przedstawienie nowego spojrzenia na pochodzenie nazwy Wschowa w kontekście dziejów miasta jako grodu obronnego, położonego na ważnym szlaku handlowym, łączącym ziemię wschowską z Saksonią. Już od XIII wieku wìększość mieszkańców była obcego pochodzenia, z liczebną przewagą Niemców, o czym świadczy niemiecka nazwa miasta Frauenstadt (miasto Pani), nawiązująca do patronki kościoła pod wezwaniem Najśwìętszej Marii Panny. Praca składa sìę z trzech części: tła historyczno-topograficznego, prezentacji materiału źródłowego w formie zapisów polskich i niemieckich oraz analizy rozwoju nazwy w środowisku językowo mieszanym. Nazwa Wschowa jest formą zniekształconą, co odzwierciedlają silne wahania nazwy, np Veschow, Wyschow, Szowa, Uschowa w zakresie pisowni i wymowy. była to stara nazwa *Wyszów od wyrazu wyszny ‚wyższy’ odnosząca się do nazwy grodu połoźonego na bagnach w dolinie baryczy, usytuowanego na sztucznie usypanym wzgórzu, z zamkiem murowanym.
EN
The goal of this article is to look at the origin of the name Wschowa from a new perspective, taking into consideration the town’s history. Wschowa used to be a gord located on a very significant trade route that connected its lands with Saxony. From the 13th century, most of the residents were immigrants, with a predominance of Germans. Evidence for that can be found in the German name of the city – Frauenstadt (Lady’s Town) which refers to the Virgin Mary. This article consists of three parts: a historical and topographical background, a source material presentation in the form of Polish and German notations and an analysis of the name’s development in a linguistically complex environment. There are many variations of the name Wschowa(e. g. Veschow, Wyschow, Szowa, Uschowa) that differ both in writing and pronunciation. They reflect the fact that Wschowa is a very distorted version of its first form – Wyszów. The name *Wyszów(from the word wyszny‘taller’) refers to the name of the gord that was located on wetlands in the Barycz Valley and situated on an artificial hill with a brick castle
Journal
Year
Volume
8
Pages
79-86
Physical description
Contributors
  • Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu Opole
References
  • Bańkowski A. (1984), Wątpliwe lekcje nazw miejscowych i wodnych w Bulli gnieźnieńskiej, Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego.Filologia Polska. Prace Językoznawcze X, s. 183–189, Gdańsk.
  • Braune A.G.W. (1889), Geschichte der Stadt Frauenstadt, Frauenstadt.
  • Lubaś W. (1968), Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa krakowskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków.
  • Lutterer I. (1984), Miejsce etymologii w pracy onomastycznej, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego. Filologia Polska. Prace Językoznawcze” X, Gdańsk, s. 21–25.
  • Machek V. (1957), Etymologický slovnik jazyka českého a slovenskěho, Praha.
  • Malec M. (2003), Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warszawa.
  • Nowacki J. (1964), Archidiecezja poznańska w granicach historycznych i jej ustrój, Poznań.
  • Nowakowski J. (1994), Wschowa i Ziemia Wschowska w dawnej Polsce: (do roku 1793), Białystok.
  • Pudełko J. (1964), Działka lokacyjna w strukturze przestrzennej średniowiecznych miast śląskich XIII w., „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, z. 2., 125–211.
  • Ratajewska b. (2007), Kalendarium dziejów Wschowy, Wschowa.
  • Rospond S. (1950), Ze studiów nad polską toponomastyką VI. Wschowa, „JęzykPolski”, XXX, nr 1, 5–9.
  • Weyman S. (1953), Zagadnienie dróg w Wielkopolsce od X do XVIII w., „Przegląd Zachodni”, nr 6–8, 194–248.
  • Wróblewska G. (1954), Mury obronne Wschowy, „Przegląd Zachodni”, nr 11–12, 583–599.
  • Wróblewska G. (1970), Wschowa, [w:] Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, pod red. Z. Kaczmarczyka i A. Wędzkiego, Zielona Góra.
  • Zierhoffer Z., Zierhoffer K. (1987),Nazwy miejscowe Wielkopolski, Poznań.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d9e99b14-7b54-467b-838a-9e0a4baf3bdc
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.