PL EN


2018 | 4 | 143-164
Article title

WHERE IS CULTURE HEADING? CRITICAL REFLECTIONS ON STEFAN MORAWSKI’S PROPOSALS

Content
Title variants
PL
DOKĄD ZMIERZA KULTURA? KRYTYCZNA REFLEKSJA NAD PROPOZYCJAMI STEFANA MORAWSKIEGO
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
In this article, I present the position of Stefan Morawski – one of the most eminent Polish aestheticians and philosophers of art – on culture and its axiological dimension. On the other hand, I critically verify what culture’s central diagnosis is: a cultural crisis. I believe that to reach such a goal, I need to present the following central issues that make up this position: an understanding of the concept of culture and civilization; the ontology of value; an understanding of the cultural and civilizational crisis; Morawski’s typology of this crisis; and Morawski’s suggestions as to what distinctive features of culture testify to its crisis. This, I think, creates the opportunity to try to answer the question posed in the title: Where is contemporary culture heading?
PL
W artykule niniejszym podejmuję próbę z jednej strony prezentacji stanowiska Stefana Morawskiego, jednego z najwybitniejszych polskich estetyków i filozofów sztuki, na temat kultury i jej aksjologicznego wymiaru. Z drugiej strony to co jest jej centralną diagnozą – kryzys kultury poddaję krytycznej weryfikacji. Sądzę, że dotarcie do tak określonego celu wymaga przedstawienia następujących centralnych zagadnień składających się na to stanowisko: rozumienia pojęcia kultury i cywilizacji, ontologii wartości, rozumienia kryzysu kultury i cywilizacji oraz przeprowadzonej przez Morawskiego typologii tego pojęcia, wskazania na podstawowe cechy dystynktywne, które zdaniem Morawskiego świadczą o jej kryzysie. To jak sądzę, stwarza możliwość podjęcia próby udzielenia odpowiedzi na pytanie postawione w tytule: Dokąd zmierza współczesna nam kultura?
Keywords
Contributors
  • Uniwersytet Gdański
References
  • [1] Adorno T. W., M. Horkheimer, Dialectic of Enlightenment, Verso, London-New York 1997.
  • [2] Baudrillard J., America, Verso, London-New York 1999.
  • [3] Bennett J., Vibrant Matter. A Political Ecology of Things, Duke University Press, Durham 2010.
  • [4] Braidotti R., The Posthuman, Polity Press, Malden 2013.
  • [5] Brown N. O., Life Against Death. The Psychoanalytical Meaning of Meaning of History, Wesleyan University Press, Middletown 1985.
  • [6] Danto A. C., The Philosophical Disenfranchisement of Art, New York 1986.
  • [7] Danto A. C., The Transfiguration of the Commonplace. A Philosophy of Art, Harvard University Press, Cambridge 1981.
  • [8] Dziamski G., Postmodernizm wobec kryzysu estetyki współczesnej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1996.
  • [9] Dziemidok B., Główne kontrowersje estetyki współczesnej, PWN, Warszawa 2002.
  • [10] Goodman N., Languages of Art. An Approach to a Theory of Symbols, Hackett Publishing Company, Indianapolis/Cambridge 1968.
  • [11] Habermas J., The Philosophical Discourse of Modernity, Polity Press, Cambridge – Maldon 1987.
  • [12] Huntington S., The Clash of Civilizations and the Remaking of Word Order, Simon and Shuster, New York 1997.
  • [13] Jameson F., Postmodernism, or, The Cultural Logic of Late Capitalism, Duke University Press, Durham 2003.
  • [14] Kmita J., Kultura i poznanie, PWN, Warszawa 1985.
  • [15] Koselleck R., Critique and Crisis. Enlightenment and the Pathogenesis of Modern Society, The MIT Press Cambridge, Massachusetts 1998.
  • [16] Lotman J., Culture and Explosion, De Gruyter Mouton, Berlin 2009.
  • [17] Marcuse H., One-Dimensional Man. Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society, Routledge, London New York 2007.
  • [18] Marcuse H., Eros and Civilization. A Philosophical Inquiry into Freud, Routledge, London 1998.
  • [19] Morawski S., Na zakręcie od sztuki do po-sztuki, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1985.
  • [20] Morawski S., Niewdzięczne rysowanie mapy... O postmodernie(izmie) i kryzysie kultury, Wydawnictwo UMK, Toruń 1999.
  • [21] Musil R., The Man Without Qualities, Pan MacMillan, London 2017.
  • [22] Pepperell R., The Posthuman Condition. Consciousness Beyond the Brain, Intellect, Bristol 1997.
  • [23] Primum philosophari. Księga pamiątkowa Stefanowi Morawskiemu ofiarowana, (red.) J. Brach-Czaina, Oficyna Naukowa, Warszawa 1993.
  • [24] Przybysz P. J., Filozofia sztuki Stefana Morawskiego, Wydawnictwo słowo-obraz/terytoria, Gdańsk 2010.
  • [25] Weber M., Economy and Society, University of California Press, Berkeley 1963.
  • [26] Jameson F., Postmodernism and Consumer Society, [in:] The Anti-Aesthetic. Essays on Postmodern Culture, ed. H. Foster, Bay Press, Washington 1986.
  • [27] Morawski S., Ani wolności, ani równości, ani braterstwa – a co w zamian?, „Kwartalnik Filmowy”, 1994, nr 5, s. 12–18.
  • [28] Morawski S., Dwa różne końce dwóch stuleci, „Dekada Literacka”, 1997, nr 10-11, s. 12.
  • [29] Morawski S., Fotografia to wielofunkcyjny instrument, „Nurt”, 1978, nr 2, s. 2–5.
  • [30] Morawski S., Kryzys neoawangardy? [rozmowę przeprowadził Stanisław Urbański] „Zdanie”, 1983, nr 3, s. 11–14.
  • [31] Morawski S., Kultura wzywa pomocy, „Po prostu”, 1990, nr 19, s. 1, 5.
  • [32] Morawski S., Mitologiczne aspekty postmodernizmu (jeden z papierków lakmusowych „kryzysu kultury”), „Konteksty”, 1996, nr 1-2, s. 9–13.
  • [33] Morawski S., Obraz kultury na przełomie wieków, „Przegląd Artystyczno-Literacki”, 2000, nr 7-8, s. 138–144.
  • [34] Morawski S., O filozofii sztuki i kryzysie racjonalizmu, „Twórczość”, 1987, z. 5, s. 53-57.
  • [35] Morawski S., O końcu ery nowożytnej, „Projekt”, 1983, nr 1, s. 34–38.
  • [36] Morawski S., O kulturze w czasach marnych, „Odra”, 1995, nr 1, s. 60–64.
  • [37] Morawski S., O świecie smutnym, który wydaje się wesoły, „Kwartalnik Filmowy”, 1996, nr 14, s. 183–194.
  • [38] Morawski S., O współczesnym kryzysie kultury, [w:] Przemiany techniki dźwiękowej, stylu i estetyki w polskiej muzyce lat 70. Materiały XVII Ogólnopolskiej Konferencji Muzykologicznej, (red.) L. Polony, Wydawnictwo Akademii Muzycznej, Kraków 1986, s. 11–33.
  • [39] Morawski S., O współczesnym kryzysie kultury [zatrzymany przez cenzurę w Wydawnictwie Ossolineum tekst miał się ukazać w tomie Edukacja kulturalna a egzystencja człowieka, Wrocław 1986], s. 37-54.
  • [40] Morawski S., O wyróżnikach postmodernizmu w sensie kulturowym, „Universitas”, 1992, nr 2, s. 62–70.
  • [41] Morawski S., Perfidna gra z przeszłością. (Awangarda, postmodernizm. Czy sztuka jest w stanie kryzysu?) [rozmowę przeprowadził M. Karpiński], „Polityka”, 1988, nr 49, s. 8.
  • [42] Morawski S., Po co technika, „Przegląd Techniczny”, 1996, nr 40, s. 6–7.
  • [43] Morawski S., Theses on the 20th.Century Crisis of Art And Culture, „Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities”, 1996, t. 47, s. 451–467.
  • [44] Morawski S., Trojaka funkcja wychowawcza sztuki, „Estetyka”, 1963, t. 4, 19–71.
  • [45] Morawski S., W aurze kryzysu (sztuka i estetyka wobec kulturowego tła), [w:] Humanistyka jako autorefleksja kultury, (red.) K. Zamiara, CIA-Books Svaro, Poznań 1993/95, s. 75–90.
  • [46] Morawski S., W Janusowym widnokręgu, [w:] Humanistyka przełomu wieków, (red.) J. Kozielecki, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 1999, s. 287–308.
  • [47] Morawski S., W labiryncie aksjologicznym, [w:] O wartościowaniu w badaniach literackich, (red.) S. Sawicki, W. Panas, KUL, Lublin 1986, s. 95–138.
  • [48] Morawski S., Z aktualnych problemów estetyki amerykańskiej. U źródeł kryzysu sztuki, cz. 2, „Literatura na Świecie”, 1973, nr 1, s. 238–269.
  • [49] Przybysz P. J., O teorii wartości artystycznej (estetycznej) Stefana Morawskiego, „Principia”, 2002, t. XXXII–XXXIII, s. 159–188.
  • [50] Przybysz P. J., Stefan Morawski’s Critique of the Postmodern Art, [in:] The Great Book of Aesthetics. The 15’h International Congress of Aesthetics, (red.) Ken-ichi Sasaki, Tanehisa Otabe, Japan 2001, CD.
  • [51] Przybysz P. J., Źródła estetyki nowej duchowości, „Przegląd Religioznawczy”, 1997, nr 4, s. 19–29.
  • [52] Szahaj A., Stefana Morawskiego prywatna wojna z postmodernizmem, „Odra”, 2001, nr 1, s. 56-61.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f11f286f-b02c-4c0f-bad0-5261381066fe
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.