PL EN


2018 | 25 |
Article title

Kulturowe narzędzia zła moralnego - ujęcie kognitywno-ewolucyjne

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł pokazuje, że niektóre koncepcje zła moralnego, sformułowane w różnych ujęciach teoretycznych, są komplementarne i dają się zintegrować. Wskazuje również na wartość eksplanacyjną analizy zła moralnego w kontekście zjawiska opóźnienia ewolucyjnego i specyfiki dwóch systemów poznania moralnego, określanych jako intuicyjny i rozumowy. Syntetyczne zestawienie koncepcji różnej proweniencji dostarcza dodatkowego wsparcia dla tez, które zostały mniej lub bardziej bezpośrednio sformułowane w ich ramach. Do najważniejszych spośród tych tez należą następujące: 1) istnieje tendencja do pozyskiwania zasobów kosztem jednostek uznanych za (i oznaczonych jako) „obce”; 2) użycie narzędzi kulturowych osłabia naturalne mechanizmy blokowania agresji; 3) ideologie i określone zabiegi językowe ułatwiają przemoc wobec obcych. W artykule wskazano również możliwe rozwiązania opisanych problemów związanych z opóźnieniem ewolucyjnym.
DE
Der Artikel zeigt, dass manche Konzepte des moralisch Bösen in unterschiedlichen theoretischen Auffassungen komplementär sind und sich integrieren lassen. Er weist auch auf den explanatorischen Wert der Analyse des moralisch Bösen im Kontext des Phänomens der evolutionären Verspätung und der Eigenart von zwei Systemen der moralischen Erkenntnis hin – der intuitiven und der verstandesmäßigen. Eine synthetische Zusammensetzung von Konzepten unterschiedlicher Provenienz liefert eine zusätzliche Unterstützung für Thesen, die – mehr oder weniger unmittelbar – im Rahmen dieser Konzepte formuliert wurden. Zu den wichtigsten gehören folgende Thesen: (1) es gibt die Tendenz zur Gewinnung von Vorräten auf Kosten von Individuen, die als „fremd“ gelten (und abgestempelt werden) (2), der Gebrauch von Kulturwerkzeugen schwächt natürliche Mechanismen des Eindämmens von Aggression ab (3), Ideologien und bestimmte Sprachverfahren erleichtern Gewalt gegen Fremde. Im Artikel werden auch mögliche Lösungen der dargestellten Probleme gezeigt, die mit der evolutionären Verspätung verbunden sind.
EN
The article shows that some theories of moral evil, formulated in different theoretical approaches, are complementary and can be integrated. It also indicates the explanatory value of the analysis of moral evil in the context of the phenomenon of the – so called – evolutionary lag and the specificity of the two systems of moral cognition: intuitive and reasoning one. The synthetic juxtaposition of the theories of different provenience provides additional support for theses that have been – more or less directly – formulated within their frameworks. The most important of these are the following claims (1) there is a tendency to gain resources at the expense of individuals considered (and labelled) as “strangers” (2) the use of cultural tools weakens the natural mechanisms of blocking aggression (2) ideologies or specific language practices facilitate violence against strangers. The article points out also possible solutions to the described problems related to evolutionary lag.
Year
Issue
25
Physical description
Dates
published
2018
online
2018-07-31
Contributors
References
  • Bandura A., Reflections on Moral Disengagement, [w]: Bandura: A Leader in Psychology, red. G.V. Caprara , Franco Angeli, Milan 1997, s. 23-41.
  • Barclay P., van Vugt M., The Evolutionary Psychology of Human Prosociality: Adaptations, By-products and Mistakes, [w:] The Oxford Handbook of Prosocial Behavior, red. D. A. Schroeder, W. G. Graziano, Oxford University Press, Oxford 2015.
  • Blair R. J. R., Psychopathy: cognitive and neural dysfunction, „Dialogues in Clinical Neuroscience” 2013, nr 15(2), s. 181–190.
  • Cushman F., You1ng L., Hauser M., The Role of Conscious Reasoning and Intuition in Moral Judgement, „Psychological Science” 2006, nr 17, https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01834.x.
  • Drummond J. T., From the northwest imperative to global jihad: social psychological aspects of the construction of the enemy, political violence, and terror, [w]: The psychology of terrorism [A public understanding, vol. 1], red. C.E. Stout, Praeger, Westport 2002, s. 49–95.
  • Florek S., Racjonalność, zło i ewolucja, „Archeus. Studia z bioetyki i antroplogii filozoficznej” 2011, nr 12, s. 89–106.
  • Florek S., Intuicyjne i krytyczne myślenie moralne, „Słupskie Studia Filozoficzne” 2012, nr 11, s. 125–136.
  • Greene J,. D., Sommerville R. B., Nystrom L. E., Darley J. M., Cohen J. D., An fMRI investigation of emotional engagement in moral judgment, „Science” 2001, nr 293, s. 2105–2108, https://doi.org/10.1126/science.1062872
  • Haidt J., The emotional dog and its rational tail: A social intuitionist approach to moral judgement, „Psychological Review” 2001, nr 108, s. 814–834, https://doi.org/10.1037/0033-295X.108.4.814.
  • Hauser M., Cushman F., Young L., Kang-Xing Jin R., Mikhail J., A dissociation between moral judgments and justifications, „Mind and Language” 2007, nr 22, s. 1–22, https://doi.org/10.1111/j.1468-0017.2006.00297.x.
  • Goffman E., Asylums, Anchor, New York 1961.
  • Goldman A., Ethics and Cognitive Science, „Ethics” 1993, nr 103, s. 337–360, https://doi.org/10.1086/293500
  • Jackson R., Psychospołeczna konstrukcja agresywnych dyskursów politycznych: psychopatologia w życiu politycznym, [w]: Przemoc i marginalizacja. Patologie społecznego dyskursu, red. P. Piotrowski, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2004.
  • Jarecka U., Nikczemny wojownik na słusznej wojnie. Wybrane aspekty obrazu wojny w mediach wi-zualnych, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2008.
  • Kahane G., The armchair and the troley: an argument for experimental ethics, „Philosophical Stud-ies” 2013, nr 162, s. 421–445, https://doi.org/10.1007/s11098-011-9775-5
  • Kahneman D., Maps for Bounded Rationality, „American Economic Review” 2003, nr 93, s. 1449–1475, https://doi.org/10.1257/000282803322655392
  • Kosewski M., Ludzie w sytuacjach pokusy i upokorzenia, Wiedza Powszechna, Warszawa 1985.
  • Kyle C., McEwen S., DeFelice J., Cel snajpera, tłum. M. Romanek, Znak, Kraków 2012.
  • Lorenz K., Tak zwane zło, tłum. A. D. Tauszyńska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1996.
  • Mealey L., The sociobiology of sociopathy: An integrated evolutionary model, „Behavioral and Brain Sciences” 1995, nr 18, s. 523–599, https://doi.org/10.1017/S0140525X00039595.
  • Mikhail J., Elements of Moral Cognition: Rawl’s Linguistic Analogy and the Cognitive Science of Moral and Legal Judgment, Cambridge University Press, New York 2011.
  • Milgram S., Some conditions of obedience and disobedience to authority, „Human relations”, 1965, nr 18(1), s. 57–76.
  • Milgram S., Obedience to authority: An experimental view, Tavistock Publications, London 1974.
  • Moffitt T. E., Male antisocial behaviour in adolescence and beyond, „Nature Human Behaviour” 2018, nr 2, s. 177–186, https://doi.org/10.1038/s41562-018-0309-4.
  • Przybyliński S., Podkultura więzienna – wielowymiarowość rzeczywistości penitencjarnej, Impuls, Kraków 2007.
  • Smith D. L., Najbardziej niebezpieczne ze zwierząt. Natura ludzka i przyczyny wojen, tłum. A. E. Eichler, CiS, Warszawa 2011.
  • Stich S., Is Morality an Elegant Machine or a Kludge? „Journal of Cognitiion and Culture” 2006, nr 6, s. 181–189.
  • Tessman L., Moral Failure: On the Impossible Demands of Morality, Oxford University Press, Ox-ford 2015.
  • Walrave M., Heirman W., Cyberbullying: Predicting victimisation and perpetration. „Children & Society” 2009, nr 25(1), s. 59–72, https://doi.org/10.1111/j.1099-0860.2009.00260.x.
  • Walters G. D., The criminal lifestyle: Patterns of serious criminal conduct, Sage Publications, New-bury Park, CA, 1990.
  • http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53668,12393039,Zawod__snajper.html?disableRedirects=true [dostęp: 30.05.2018].
  • http://usa.se.pl/nowy-jork/nowy-jork-ameryka/najsynniejszy-snajper-usa-zabity-na-strzelnicy_305049.html [dostęp: 30.05.2018].
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_kw_2018_25_101
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.