Comparative Indo-European poetics studies the poetic diction common to Indo-European tradition. Moreover, the Indo-European daughter traditions share a common division of mythology. With reference to comparative mythology and the roles of gods, the general division of the universe reveals the following layers: “magical sovereignty (and heavenly administration of the universe), warrior power (and administration of the lower atmosphere), and peaceful fecundity (and administration of the earth, the underworld and the sea)” (Dumezil 1988: 121). The essential aspect of archaic worldview has the following shape: “Life is lived on a twofold plane; it takes its course as human existence and, at the same time, shares in a transhuman life, that of the cosmos or the gods” (Eliade 1959: 167). This paper aims at revealing the transformations of the theme of the celestial wedding from the sacred to the profane with reference to the poetic narrative of The Lay of Skirnir and Lithuanian folk songs. The argument involves: (1) an analysis of the reflection of the myth theme and its motifs in the poetic narrative; (2) deciphering mythic formulas as embedded in the context of the poetic narrative. In the folk songs, the bride and the bridegroom imitate the actions of their celestial prototypes. The motif of shaking the earth, as rendered by the formulas Jörð bifask ‘the ground shakes’ and žemuže dreba ‘the earth shakes’, is manifest in both traditions, inasmuch as it is linked to the metaphorical “shaking of the bride” in the prototypical mytheme, employed to convey the unwillingness of the bride to marry.
PL
Poetyka indoeuropejska bada słownictwo wspólne dla różnych języków w ramach całej rodziny językowej. „Mniejsze” tradycje na obszarze indoeuropejskim mają także wspólne elementy mitologiczne. Mitologia porównawcza badająca rolę bogów odsłania następujące warstwy: „magiczną suwerenność (i niebiańskie zarządzanie wszechświatem), moce wojownicze (i zarządzanie niższymi warstwami atmosfery) oraz pełną pokoju płodność (i zarządzanie ziemią, podziemiem i morzem)” (Dumezil 1988: 121). Najistotniejszy aspekt archaicznego obrazu świata przejawia się w sposób następujący: „Życie odbywa się na dwóch płaszczyznach – jest ludzką egzystencją, a jednocześnie ma udział w życiu transludzkim, życiu Kosmosu i bogów” (Eliade 1961: 167). Niniejszy artykuł dotyczy transformacji motywu niebiańskiego ślubu, przejścia od sacrum do profanum z odniesieniem do poetyckiej opowieści Skírnismál i litewskich pieśni ludowych. Przeprowadzono: (1) analizę realizacji motywu mitologicznego w ww. opowieści; (2) odszyfrowanie formuł mitycznych wprzęgniętych w kontekst tej opowieści. W pieśniach ludowych panna młoda i pan młody naśladują czynności swoich niebiańskich pierwowzorów. Motyw trzęsącej się ziemi oddany jest formułami Jörð bifask i žemuže dreba ‘ziemia się trzęsie’, obecnymi w obu tradycjach, i łączy się z metaforycznym „drżeniem panny młodej” w prototypowym mitemie, przywoływanym w celu wyrażenia jej niechęci wyjścia mąż.
The article discusses the world tree as reflected in the Old Icelandic collection of poems the Poetic Edda and in Lithuanian folk songs. The author investigates the poetic diction of the selected sources of traditional oral poetry to disclose their symbolic meaning and connection to myth. The analysis focuses on the poetic manifestations of the world tree as a model of the cosmos and as an evergreen tree of life. The selected Eddic poems and Lithuanian folk songs reveal the significance of the world tree as a structural marker, which defines the relationship of the centre vs. periphery, i.e., the known (organised) vs. the unknown (chaotic) space. The emphasis on the tree’s upward orientation is viewed as an implication of its sacred status. The life-giving characteristics of the world tree are explored in relation to the image of dew, which symbolises the fertility and fecundity of nature in the Poetic Edda and the health and fertility of the bride in Lithuanian folk songs.
PL
W artykule omawia się koncepcję „drzewa świata” (Arbor Mundi) obecną w Eddzie starzej (Eddzie poetyckiej) i litewskich pieśniach ludowych. Analizie poddano słownictwo poetyckie w wybranych źródłach tradycyjnej poezji ustnej w celu ustalenia jego znaczeń symbolicznych i relacji do mitologii. W analizie skupiono się na poetyckich obrazach drzewa świata jako modelu kosmosu oraz wiecznie zielonego drzewa życia. Wybrane wiersze z Eddy oraz litewskie pieśni ludowe ujawniają wagę drzewa świata jako znacznika strukturalnego, określającego relację między centrum a peryferiami, tj. między przestrzenią znaną (zorganizowaną) i nieznaną (chaotyczną). Nacisk na skierowaną ku górze orientację drzewa odbiera się jako wskazanie na jego świętość. Bada się życiodajne cechy drzewa życia w relacji do obrazu rosy, która symbolizuje żyzność i płodność natury wyrażonej w Eddzie, a także zdrowie i płodność panny młodej wyrażone w litewskich pieśniach ludowych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.