For the last few months the financial crisis is being widely discussed. However, it was foreseen some time ago by at least two people who named its deep causes. A philosopher of culture, Zygmunt Bauman, claims that a postmodern utopia of “morality without ethical code” makes it impossible to solve problems created by our era of “liquid modernity”. George Soros, an American currency speculator, stock investor, businessman, philanthropist, political activist, and a pupil of Karl Popper, maintains that the crisis is a result of a victory of “transaction morality” over “morality of the open society”. The two diagnosis of the present crisis show that the process of deregulation of the economy should not lead to the point where ethics loses its normative functions. This is the lesson of the crisis. Capitalism must be ethical or none.
The influence on sociologists of texts by others is widely accepted and a standard line of investigation. However if books can be an influence it is not unreasonable to assume that other cultural products might be significant too in the formation of a sociologist. This Note addresses the possibility by exploring some of the possible meanings of a passing comment once made by Zygmunt Bauman. In conversation with the present author Bauman once said that Ingmar Bergman’s film Winter Light is important to him. This short Note attempts to work out why, and it focuses on the theme of vocation. It is crucial to stress that this Note was inspired by Bauman’s comment but works entirely at the level of publicly available texts. It is not to be assumed that Bauman would personally agree with this explanation.
In one of the papers printed in the „Two sketches on postmodern morality” Zygmunt Bauman describes four types of postmodern identities. Bauman chooses as a best example showing the idea of postmodern’s episodic character a tv series. The author of this article chooses a crime drama as yet another example of that theory. The main character of the “Cop” (dir. by Wladysław Pasikowski) is a police officer that could be considered as an example of a “walker”. He also represents a classic type of masculinity which is, despite the gender discourse, rather stable. The player – described by Bauman, as a type ready for both: loosing and gaining, whereas none is eternal – is typical for the “Kryminalni” series. The last example considered in the article is the “Pitbull” (created by Patryk Vega). The police officers shown in the drama are no longer representing the "macho-type", because the classic masculinity is being deconstructed. It is also almost impossible to decide which of Bauman’s identity types they could represent, because their behavior is not foreseeable. It is the best example of the postmodern instability.
Целю статьи является анализ романа Виктора Пелевина Generation „П” в контексте теории «текучей современности» польского философа и социолога Зигмунта Баумана. Как российский писатель, так и польский ученый указывают на отрицательные результаты влияния современной - необыкновенно гибкой, текучей, свободной от границ и условий - коммерческой цивилизации на повседневную жизнь человека, его менталитет, систему ценностей, самоидентификацию и чувство собственного достоинства. Философии повседневности, основанной на апофеозе «маленьких действий» и заботе о личных идеалах угрожает философия «текучей современности», провозглашающая подражание таким идолам, как реклама и масс-медия.
EN
The purpose of the article is to analyze the novel by Victor Pelevin Generation “P” in the context of the theory of “fluid modernity” by the Polish philosopher and sociologist Zygmunt Bauman. Both the Russian writer and the Polish scientist point out the negative effects of the modern - unusually flexible, fluid, free from borders and conditions - commercial civilization on a person’s daily life, his mentality, value system, self-identification and selfesteem.
PL
Celem artykułu jest analiza powieści Generation P Wiktora Pielewina w kontekście teorii płynnej nowoczesności polskiego filozofa i socjologa Zygmunta Baumana. Zarówno rosyjski pisarz, jak i polski uczony wskazują na negatywne skutki wpływu nowoczesnej – niezwykle elastycznej, płynnej, wolnej od granic i warunków – cywilizacji komercyjnej na codzienne życie człowieka, jego mentalność, system wartości, samoidentyfikację i poczucie własnej wartości. Filozofia życia codziennego, oparta na apoteozie "drobnych działań" i dbałości o osobiste ideały jest zagrożona przez filozofię płynnej nowoczesności, głoszącą naśladownictwo idoli takich jak reklama i środki masowego przekazu.
According to Zygmunt Bauman, the first and fundamental step towards a new social order should be instilling the public belief that the status quo be negated. He highlights the lack of new ideas, not even any sense of direction when it comes to a search for new paradigms. He makes the public realize that the contemporary socialist thought is to advance further towards new horizons, the ones that remove restrictions which were imposed to counterculture by socialist capitalist era. Bauman considers the issue of finding answers to fillowing questions to be the most important challenge of the twenty-first century: where to get new, better multipanetary principles of social life that could be widely accepted and respected? Where to find their creators and implementors, those who know how to intorduce the new creed to guide the humanity? Hypothesis that Bauman puts, is the claim that the future of socialism would be decided upon a cultural level. He puts an emphasis not so much a formal change of ownership, but on new culture and new philosophy with diffrent patterns of relationship.
Wielu badaczy zauważa, że ciało/zdrowie interpretowane są na co najmniej dwóch płaszczyznach. Pierwsza z nich odnosi się do ludzkich deklaracji i zobowiązań, druga zaś dotyczy wartości faktycznie realizowanej. Wskazują, że zdrowie (np. społeczno-psychiczne) jest największym skarbem – o niewymiernej wartości – w życiu człowieka, a równocześnie aktywnie umniejszają jego wagę, na rzecz innych, subiektywnych wartości. Niejednokrotnie okazuje się, że np. zdrowie fizyczne staje się dopiero wtedy znaczącą wartością, gdy się je utraci lub pojawi się choroba utrudniająca prawidłowe funkcjonowanie i realizowanie założonych celów życiowych. Ciało, zdrowie to kategorie leżące u podstaw edukacji całożyciowej – swoisty problem/zagadnienie z zakresu edukacji dla starości (kadry opiekuńcze i medyczne), do starości (całe społeczeństwo), przez starość (od najmłodszego pokolenia) oraz edukacja w starości (osoby starsze). W artykule podjęto próbę określenia współczesnych ram dyskursów o ciele i zdrowiu oraz kierunków analiz (kontekstów) teoretycznych i zarysowania praktycznych odniesień w obszarach wspomnianych edukacji.
EN
Many researchers point to the fact that body/health is interpreted on at least two levels. The first one relates to human declarations and commitments, while the second relates to the value actually realized. They indicate that health (e.g. socio-mental) is the greatest treasure of immeasurable value in human life, and at the same time actively diminishes its weight, in favor of other, subjective values. It often turns out that, for example, physical health only becomes a significant value when it is lost or when a disease appears that hinders proper functioning and the achievement of life goals. Body and health are the categories underlying lifelong education, a specific problem/issue in the field of education for old age (care and medical staff), to old age (the whole society), through old age (from the youngest generation) and education in old age (older people). The article attempts to define the contemporary framework of discourses about the body and health, as well as the directions of theoretical analyses (contexts) and to outline practical references in the areas of the mentioned forms of education.
Celem artykułu jest omówienie związków między miejscem jednostki w hierarchii społecznej a jej stosunkiem do idei narodowej. Podstawę teoretyczną stanowi teza Zygmunta Baumana o podziale współczesnego świata na turystów i włóczęgów. Śledzimy losy tych dwóch grup od czasów przednowoczesnych do dziś. Przyglądamy się ich ideologicznym konkurentom: obywatelom i nacjonalistom. Wnioskami płynącymi z tych rozważań jest konieczność wprowadzenia dodatkowej kategorii – wycieczkowiczów, a także niestabilność dominującego w kulturze konsumpcyjnej podziału (turysta – włóczęga – wycieczkowicz) i możliwość powrotu starych tożsamości (nacjonalista – obywatel).
EN
The purpose of this paper is to discuss the relationships between the place of the individual in the social hierarchy and their relationship to the national idea. Theoretical basis is Zygmunt Bauman's thesis on the division of the modern world for “tourists” and “vagabonds”. We follow these two groups since pre-modern history till today. We look at their ideological competitors: citizens and nationalists. The conclusion is the necessity to introduce an additional category – “tripper”, and also instability of the main division in modern culture of consumption (tourist – vagabond – tripper) as well as the possibility of return of the old identities (nationalist – citizen).
The main aim of this article is, by using the case of digital vigilantism, to analyze what new challenges could occur in the E-society and how understanding of the self and self-act is changing during the process when more and more new technologies are integrated in people’s everyday life. The swarm is a metaphor which Zygmunt Bauman uses to show how the understanding of communities is changed in liquid modernity. Swarms are based on untied, uncontrolled, short-term relationships between consumers/users to achieve some goals. Swarms could be massive in numbers and have a lot of power for a very short period. One of the examples could be digital vigilantism, which is an act of punishing certain citizens (they are believed to deserve punishment) by other Internet users. One example of DV would be to put personal information on display to spread shaming acts. The problem is that people are interested in some actions for a very short time, but the political act/change requires an active and stable effort. Despite the phenomenon of DV not getting much attention from the field of political science or political philosophy, it provides us with some insights about the current changes in our understanding of politics and the concept of what is “political” as well as inviting us to reconsider the idea of swarms as put forward by Bauman.
PL
Głównym celem tej pracy jest przyjrzenie się nowym wyzwaniom, które mogą wystąpić w e-społeczeństwie, oraz temu jak zmienia się sposób postrzegania siebie jako osoby i indywidualnego aktu w trakcie nieustannej integracji nowych technologii z życiem codziennym. Zygmunt Bauman używa metafory roju, aby przedstawić w jaki sposób pojęcie społeczeństwa zmienia się w płynnej rzeczywistości nowoczesnego świata. „Roje” istnieją dzięki niepowiązanym, nieskontrolowanym, krótkotrwałym relacjom nawiązywanym pomiędzy konsumentami/użytkownikami po to, aby osiągnąć wspólne cele. Roje mogą ogromne oraz posiadać znaczącą moc, jednak tylko przez krótki czas. Przykładem tego może być sprawiedliwość samodzielnie wymierzana w świecie cyfrowym celem ukarania niektórych obywateli (którzy przez innych użytkowników internetu są uważani za zasługujących na karę), na przykład udostępnianie informacji osobowych na forum publicznym, aby potępić dane zachowanie. Jednak problem polega na tym, że społeczeństwo nie jest zainteresowane takimi jednorazowymi akcjami, a akt lub przemiana polityczna wymaga aktywnego i trwałego wysiłku. Mimo że działania internetowej straży obywatelskiej nie budzą większego zainteresowania ze strony nauk politycznych lub filozofii politycznej, dostarczają wiedzy o zmieniającym się współcześnie rozumieniu świata polityki pojęciu tego, co jest „polityczne”. Skłaniają nas także do zastanowieniem się nad ideą rojów w rozumieniu Zygmunta Baumana.
In this article I propose a view of Zygmunt Bauman’s social thought from the perspective of his reflections on morality. I believe that they give us a key to understanding his writings, being the philosophical ground of his point of view. They not only influence the way Bauman sees nowadays social reality, but also his manner of thinking about the future. I read Bauman in the context of philosophy of responsibility, focusing my narration on the shift from so called micro- ethics (ethics of “small-scale”) to macro-ethics (ethics of “large-scale”). I explain why Bauman finds the ways of solving this problem proposed by Richard Rorty and Hans Jonas unsatisfactory by presenting and interpreting his solution in the light of his ideas regarding utopia.
PL
W artykule przedstawiam myśl społeczną Zygmunta Baumana z perspektywy jego refleksji nad moralnością. Uważam, że refleksje te są kluczem do uchwycenia ogólnej wymowy jego twórczości. Stanowią one filozoficzną podstawę jego perspektywy poznawczej, punkt odniesienia dla oceny badanej rzeczywistości społecznej, a także wskazują kierunek jego myślenia o przyszłości. Umieszczam Baumana w kontekście filozofii odpowiedzialności, a narrację skupiam wokół problemu przejścia od tzw. mikroetyki (etyki „małej skali”) do makroetyki (etyki „wielkiej skali”). Pokazuję, dlaczego rozwiązanie tego problemu przez Richarda Rorty’ego i Hansa Jonasa nie jest dla Baumana satysfakcjonujące oraz omawiam jego propozycję, interpretując ją w ramach jego własnych refleksji nad utopią.
It is often said that in modern times we are dealing with a strong tendency to secularize all manifestations of personal and social life. And indeed, when it comes to the traditional understanding of religion, this is the case. Some even argue that religion is a naturally vanishing phenomenon, which means that there is no future for it (Dennett). However, many postmodern humanists have a different view. They argue, for example, that the present times are not so secularized (Habermas), and religion also plays an important role in the lives of individuals (Kristeva) and societies (Bauman), which should be used for the good of the emerging new culture. However, this understanding of the new religion stripped of its transcendental references is also questioning the durability and value of the new culture based on it.
PL
Często pojawia się stwierdzenie, że w czasach współczesnych mamy do czynienia z silną tendencją do sekularyzacji wszelkich przejawów życia osobistego i społecznego. I rzeczywiście, jeśli chodzi o tradycyjny sposób rozumienia religii, tak właśnie jest. Niektórzy twierdzą nawet, iż religia jest zjawiskiem naturalnie zanikającym, co oznacza, że nie ma dla niej żadnej przyszłości (Dennett). Jednak wielu humanistów postmodernistycznych ma odmienne zdanie. Twierdzą oni np., że obecne czasy nie są wcale tak bardzo zsekularyzowane (Habermas), a religia także i dziś odgrywa ważną rolę w życiu jednostek (Kristeva) i społeczeństw (Bauman), co należy wykorzystać dla dobra rodzącej się nowej kultury. Jednakże tak pojmowane rozumienie nowej religii odartej z transcendentalnych odniesień stawia także pod znakiem zapytania trwałośći wartość opartej na niej nowej kultury.
W artykule – wychodząc od przypomnienia kilku polskich i zagranicznych prac, w których termin „hipermodernizm” się pojawia i od uwag na temat semantyki przedrostka „hiper-" – analizuje się kilka przykładów teorii dotyczących relacji pomiędzy modernizmem a postmodernizmem (Siemek, Habermas, Dobrowolski, Lyotard, Welsch, Bauman, Leder). Autor wykorzystuje elementy tych teorii dla przybliżenia adekwatnego sensu wyrażenia „hipermodernizm”.
EN
In the article, first, I refer to several texts containing term “hypermodernism” and then comment on the semantics of prefix “hyper-”. Second, I analyze a few examples of theories which address the relation between modernism and postmodernism (Siemek, Habermas, Dobrowolski, Lyotard, Welsch, Bauman, Leder). I make use of some elements of these theories in order to explicate the meaning of the term “hypermodernism”.
The text concentrates on the issue of identity and its transformations, driven by the spread of media and digital culture. In the first part it presents three canonic proposals for reflections on virtual identity. Firstly, reflections on the communication dimension of identity derived from Martin Buber’s philosophy of dialog. Secondly, the concept of “ontological shift” as suggested by Marek Krajewski, who sees in it the remedy for the lack of a real dimension of many virtual contacts. Thirdly, the issues of the integrity of the individual and the fluidity of modern reality in the approaches proposed by Wolfgang Welsh, Anthony Giddens, and Zygmunt Bauman. The analytical part contains an analysis of the important aspects of the notion of identity. The first is the issue of the subjectivity of an utterance and its source, which will be discussed using the example of a play based on texts that adapted from Internet blogs. The second issue is an attempt to answer the question posed by Sherry Turkle of whether if it is possible to kill someone virtually. The point of reference for the search for a solution to this issue is the popular computer game “Vampire”.The last aspect has to do with celebrity identity in the media world. This concerns the phenomenon of celebrities in the pragmatic dimension as a model strategy of behaviour in the world, in which the boundary between privacy and public space has been blurred. On the basis of these analyses, which cover merely a small part of human experience, the author proposes a new methodological approach to perceiving and analysing aspects of identity revealed through the confrontation with the new virtual reality.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.