Budżet partycypacyjny (BP) jest powszechnie wykorzystywanym narzędziem odzwierciedlającym podstawowe założenia współzarządzania. Celem artykułu jest sprawdzenie, na ile procedury przyjmowane w polskich gminach odpowiadają wypracowanemu, wzorcowemu modelowi BP i na ile wpisują się w reguły zarządzania partycypacyjnego na poziomie lokalnym. Autor prezentuje wyniki analizy prawnodogmatycznej przeprowadzonej w 15 gminach położonych w różnych województwach oraz zróżnicowanych pod względem liczby ludności. Wskazuje, że pomimo zwiększonego zasięgu oddziaływania BP, wciąż nie w pełni wykorzystuje się potencjał jaki niosą za sobą mechanizmy partycypacyjne służące polepszeniu jakości lokalnego rządzenia.
EN
Participatory budget is a commonly used tool which reflects the basic assumptions of the governance. The aim of the article is to check how the procedures adopted in Polish municipalities correspond to the elaborated standard model of participatory budgeting and to what extent they fit in the rules of participatory governance at the local level. The article presents the results of the legal-dogmatic analysis carried out in 15 communes, located in different voivodships and varied in terms of population. The results point out that, despite the increased impact of the participatory budgeting, the full potential of participatory mechanisms, which are meant to serve to improve the quality of local governance, is still not being fully used.
Zarządzanie publiczne w ostatnich dekadach jest obszarem dynamicznie się rozwijającym. Przejawem tego jest koncepcja nowego zarządzania publicznego (new public management) czy trochę młodsza public governance. W ich ramach pojawiają się instrumenty wspomagające proces zarządzania sektorem publicznym. Do takich należy budżet partycypacyjny. Celem artykułu było przedstawienie jednego z instrumentów wykorzystywanych w koncepcji public governance, jakim jest budżet partycypacyjny. Artykuł jest również próbą odpowiedzi na pytanie, czy budżet partycypacyjny to moda, czy instrument dający możliwość stworzenia, poprzez decydowanie o kierunkach wydatków publicznych, przestrzeni decyzyjnej dla zwykłych obywateli? Próbą odpowiedzi na powyższe pytanie jest analiza wykorzystania tego narzędzia w zarządzaniu publicznym na przykładzie miasta Krakowa. Artykuł ma charakter opisowo-empiryczny. Dokonano w nim przeglądu literatury tematu oraz przeprowadzono analizę dokumentów wtórnych.
EN
Public governance, in recent decades, is a rapidly growing area. This is manifested by the concept of New Public Management, or slightly younger Public Governance. As part of these concepts, there are instruments that support the process of managing the public sector. Such is the participatory budget. The aim of the article was to present one of the instruments used in the concept of public governance, which is the participatory budget. The participatory budget significantly enhances the transparency of public life, although it is still not the full control of civil society over public finances. The article reviews literature on the topic and analyzes secondary documents.
Budżety partycypacyjne rozumiane zwykle jako procesy decyzyjne, w których mieszkańcy miast mogą samodzielnie decydować o wydatkowaniu określonej puli środków publicznych, zyskują w Polsce coraz większą popularność. Rosnącemu zainteresowaniu towarzyszą pojawiające się coraz częściej liczne kontrowersje. Przede wszystkim zadawane jest pytanie, na ile proponowane procedury budżetowe są partycypacyjne?, i na ile budżety te są (nie)obywatelskie? W związku z powyższym artykuł jest próbą włączenia się w trwającą dyskusję na temat „partycypacyjności” i „obywatelskości” budżetów partycypacyjnych. Syntetycznej analizie poddano miejsce i status budżetów partycypacyjnych w ogólnej refleksji teoretycznej na temat partycypacji. W tekście przedstawiono także próbę zaprezentowania i oceny łódzkiego budżetu obywatelskiego, zarówno w odniesieniu do kwestii teoretycznych, jak i empirycznych.
EN
Participatory budgets are usually understood as a decision making process. Residents of the city are given the opportunity to decide how to expend a particular pool of public funds. This form of public participation is gaining great popularity in Poland. This popularity is also accompanied by a lot of controversy. The first question is: to what extent so-called participatory budgets are really participatory? Taking into account the above arguments and opinions, the main goal of this paper is to take part in the ongoing discussion on the civic and participatory aspects of participatory budgets. The text will attempt to present results of synthetic analysis of participatory budgets in theoretical perspective as well as in relation to the literature of participation and civic engagement. The paper will present the experience of Łódź in the implementation of participatory budget.
Autorzy analizują aspekty budżetu partycypacyjnego (PB) w stanie Rio Grande do Sul (Brazylia), podkreślając sposób, w jaki odnosi się on do tworzenia aktywnego obywatelstwa przez demokratyczną partycypację obywateli. W pierwszej części przedstawiono krótki opis projektów budżetów partycypacyjnych, w szczególności państwowego systemu partycypacji powszechnej i obywatelskiej (Sistema Estadly de Participação Popular e Cidadã) (2011–2014). Następnie określono ich potencjały pedagogiczne: udział w przestrzeni do dyskusji, dialog ze społecznościami, znajomość rzeczywistości, mobilizacja do uczestnictwa. Jako przeciwwagę zaprezentowano ograniczenia budżetu partycypacyjnego związane z komunikowaniem się, sporami politycznymi, dyskredytacją władz, nieciągłością polityki publicznej oraz brakiem lokalnej i regionalnej zdolności technicznej do opracowywania projektów.
EN
The article analyzes facets of the participatory budget (PB) in the state of Rio Grande do Sul (Brazil) highlighting the way it relates to forming active citizenship by democratic participation. In the first part the proposal of participatory budget practices in is briefly presented, especially the State System of Popular and Citizen Participation (Sistema Estadual de Participação Popular e Cidadã) (2011–2014). Then the pedagogical potentials are identified: the participation in a space for discussion; dialogue with the communities; knowledge of reality; mobilization to participate. As a counterpoint the limits of the PB are presented related to communication, party-politics disputes, discredit of the governing authorities, discontinuity of public policies and the lack of a local and regional technical capacity to elaborate projects.
W literaturze przedmiotu koncepcja nowego zarządzania publicznego (New Public Management – NPM) jest często poruszana. Jednakże doprowadza ona do wielu dylematów, a nawet uwag krytycznych. Przyczyniło się to do jej rozbudowania poprzez wprowadzenie zagadnienia współzarządzania lub współrządzenia – public governance. W przypadku Polski wykorzystanie założeń NPM w sektorze publicznym trwa od 10 lat. W ostatnim okresie obserwuje się wzrost zainteresowania instrumentami NPM, w tym z zakresu public governance. W artykule zostały wyjaśnione główne założenia szeroko rozumianej koncepcji NPM, a także wybrane aspekty związane ze stosowaniem budżetu partycypacyjnego, w tym funduszu sołeckiego. Na tym tle podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy instrument ten przyczynił się do wzrostu partycypacji społecznej.
EN
In the literature, the concept of New Public Management (NPM) has often raised. However, it has created a number of dilemmas, and even criticisms. This contributed to its expand by introducing the issue of public governance concept. In the case of Poland usage assumptions of NPM in the public sector it takes 10 years. Recently observed increase in using of instruments NPM, including in the field of public governance. The article explained the main assumptions of the broader concept of NPM, as well as some aspects related to the use of participatory budgeting. Against this background, in the article attempts to answer the question whether the instrument has contributed to the growth of social participation.
Participatory budgeting as a tool of deliberative democracy is more and more popular in Polish cities. Literature review shows that there is no one the best procedure. Comparing with the typology of participatory budgeting based on European perspectives, the most of Polish cities has chosen model similar to ‘Porto Alegre adapted for Europe’. The weakest link of the Polish approach is to put too much efforts on the projects contest and much less on good-quality deliberation. The case study presented in the last part of the paper shows that each next edition of participatory budgeting contributes to raising awareness and better understanding of the urban development challenges and it should lead to changes the procedures from voting approach to participatory governance approach.
Autorzy ukazują, że nawet w działaniach tak pozornie niepedagogicznych jak budżet partycypacyjny (obywatelski) można odnaleźć wartości edukacyjne. Dostrzegają w nim potencjalny mechanizm wychowywania w demokracji – przez dialog i współdziałanie. Budżet partycypacyjny stanowi bowiem okazję do uczenia się obywatelskiej aktywności, a udział w podejmowaniu decyzji o spożytkowaniu funduszy publicznych wzmacniania kompetencje obywatelskie wszystkich uczestników procesu. Autorzy podkreślają, że budżet partycypacyjny można postrzegać jako sferę oświaty, w której różne grupy wiekowe uczą się korzystając z własnych doświadczeń. Nie bez znaczenia jest również fakt, że może pełnić on funkcję demokratyzowania władz – uczenia się przez urzędników, decydentów, liderów społecznych otwierania kręgu reprezentacji. Autorzy zwracają jednocześnie uwagę na ograniczenia i zagrożenia edukacyjne tego zjawiska. Analizując literaturę przedmiotu i dyskusje publiczne na temat sił i słabości budżetowania partycypacyjnego na świecie dochodzą do wniosku, że sukces we wdrożeniu idei budżetu obywatelskiego zależy od następujących warunków: 1) prawa i innych przepisów umożliwiających wdrażanie budżetu partycypacyjnego; 2) postawy korpusu urzędniczego miast, gmin, osiedli mieszkaniowych, czyli od woli władz administracyjnych do podzielenia się swoimi uprawnieniami; 3) wiedzy obywateli o procesach decyzyjnych, przepisach i warunkach finansowych miasta/gminy/osiedla; 4) motywacji mieszkańców do czynnego udziału w budżetowaniu partycypacyjnym, albowiem bez aktywnych obywateli, żadne inicjatywy władz nie będą zrealizowane. Zachęcają pedagogów do współdziałania i wspierania emancypacji obywateli w realizacji praw do współdecydowania o ich lokalnym środowisku i budowaniu wspólnoty.
EN
The authors show that even in seemingly non-pedagogical activities such as the participatory (civic) budget, educational values can be found. They see in it the potential mechanism of education in democracy – through dialogue and cooperation. Participatory budget is an opportunity to learn civic activity and participate in decision-making about the use of public funds to strengthen the civic competence of all participants in the process. The authors emphasize that participating budgets can be seen as a sphere of education in which different age groups learn from their own experiences. It is also important that it can perform the function of democratizing of the authorities – learning by officials, decision-makers, other leaders to open circle of representation. At the same time, the authors draw attention to the limitations and educational risks of this phenomenon. By analyzing the subject literature and public discussions on the strengths and weaknesses of participatory budgeting around the world, they conclude that successful implementation of the citizens has following conditions: 1) laws and other regulations enabling implementation of participatory budgets; 2) attitudes of the civil servants and other officials, i.e. the will of the administrative authorities to share their power; 3) knowledge of the decision-making processes, regulations and financial conditions of the municipality among citizens/inhabitants; 4 the motivation of the inhabitants to actively participate in participatory budgeting, for without active citizens, no initiative of the authorities will be accomplished. They encourage pedagogues to cooperate and support the emancipation of citizens in the exercise of the right to co-deciding on their local environment and building community.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.