Celem artykułu jest wskazanie oddziaływania kryzysów politycznych, ekonomicznych i normatywno-obyczajowych na zjawiska demograficzne. Kryzysy, mając masowy charakter, wpływają na życie jednostek, zmuszając do zmiany zwyczajnego zachowania i do podjęcia - z reguły natychmiastowych - działań nadzwyczajnych. Jednak można przypuszczać, że wraz z upływem czasu i postępem cywilizacyjno-technologicznym siła i zakres wpływu kryzysów na procesy ludnościowe ulegną zmianie. (fragment tekstu)
EN
Population processes are subject to significant changes under the influence of extraordinary circumstances. This must be remembered during an analysis. The article presents the impact ofextraordinary mass disorders on demographic behavior change, frequency of demographic incidences, and to modify the demographic structure of the population. In addition, an attempt to assess the impact of recent economic crisis (in years 2008-2011) on population processes in Poland was presented too. (original abstract)
W artykule została przedstawiona natura kryzysu w perspektywie humanistyczno-społecznej. W przeświadczeniu autorów wyjaśnieniu procesu pojawiania i rozprzestrzeniania się kryzysów powinna towarzyszyć nie tylko ekonomia, lecz także refleksja z obszaru filozofii, a nawet sfery nauk politycznych. Opracowanie ma charakter przeglądowy. Zostało przygotowane przy wykorzystaniu metody analizy i krytyki piśmiennictwa. Zastosowano podejście deskryptywne i interdyscyplinarne. Wielowątkowy charakter rozważań na temat architektury kryzysu powinien pobudzić dyskusję, która, być może, stanie się fundamentem do bardziej precyzyjnej interpretacji zjawisk kryzysowych (spojrzenie holistyczne na pojawiające się wokół nas problemy ma znaczenie). Celem artykułu jest wskazanie różnych możliwości analizy istoty kryzysów. Za punkt wyjścia prowadzonych rozważań przyjęto ukazanie złożoności kryzysów, a także ich trajektorii. W dalszej kolejności są eksponowane problemy ekonomistów z przewidywaniem wystąpienia zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki. Dyskusję zamyka część poświęcona debacie polskich ekonomistów nad anatomią kryzysu (interpretacją źródeł kryzysów oraz ich implikacji dla szeroko rozumianej sfery życia człowieka). W zakończeniu sformułowano wnioski dotyczące kontestacji przestarzałego myślenia ekonomicznego o szeroko rozumianych zjawiskach kryzysowych. Okazuje się bowiem, że kryzysy coraz bardziej obnażają obszary nieładu w różnych sferach życia człowieka. Wskazują również na zawodność teorii ekonomii w kształtowaniu rzeczywistości w przestrzeni społecznej, ekonomicznej, a także politycznej.
EN
The article presents the nature of the crisis from the humanistic and social perspective. According to the authors, the explanation of the process of the emergence and spread of crises should be accompanied not only by economics but also by reflection in the field of philosophy, and even the sphere of political science. The study has an overview character. It was prepared using the method of analysis and criticism of the literature. A descriptive as well as an interdisciplinary approach was used. The multithreaded nature of considerations on the architecture of the crisis should stimulate a discussion that may become the basis for a more precise interpretation of crisis phenomena (a holistic view of the problems that arise around is significant). The aim of the study is therefore to indicate various possibilities of analyzing the essence of crises. The starting point for the considerations is to show the complexity of crises and their trajectories. Next, the problems of economists with predicting the occurrence of economic crises were highlighted. The last part of the research was devoted to the debate of Polish economists on the anatomy of the crisis (interpretation of the sources of crises and their implications for the broadly understood sphere of human life). In conclusion, authors formulated thesis regarding the contestation of outdated economic thinking about widely understood crisis phenomena. It turns out that crises reveal more and more areas of disorder in various spheres of human life. They also indicate the failure of economic theory in shaping the reality in the social, economic and also political space.
Autor przyjmuje, że współcześnie mamy do czynienia z wielowymiarowym kryzysem, którego jedną ze składowych jest pandemia. Kryzys ten, jak też podejmowane w związku z nim środki zaradcze tworzą nowy kształt globalnej rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Kluczowe są tu wielostronne powiązania pomiędzy pozornie odrębnymi zjawiskami, jak migracje, katastrofy klimatyczne czy skażenie oceanów. Wszystkie te powiązania mają wymiar ekonomiczny, uchwytny w pełni jedynie przy zachowaniu perspektywy globalnej. Stawianie czoła wyzwaniom kryzysowym wymaga współdziałania w skali całego świata - z udziałem państw, organizacji międzynarodowych i wielkich firm. Wobec zawodności tradycyjnej predykcji niezbędne staje się formułowanie scenariuszy zdarzeń mogących nastąpić w wyniku zjawisk kryzysowych.
EN
The author assumes that today we are dealing with a multidimensional crisis, one of the components of which is the pandemic. This crisis, as well as the countermeasures undertaken in connection with it, are creating a new shape of global socio-economic reality. The key issue here are the multilateral links between seemingly separate phenomena such as migration, climate disasters and ocean contamination. All these links have an economic dimension that can be fully tangible only with a global perspective. Facing crisis challenges requires cooperation on a global scale - between countries, international organizations and large corporations. Due to the unreliability of traditional prediction, it becomes necessary to formulate scenarios of events that may occur as a result of crisis phenomena.
Celem artykułu jest interpretacja kategorii społecznej gospodarki rynkowej oraz omówienie struktury i dynamiki badań nad tym zagadnieniem. W pierwszej części artykułu autorzy przedstawiają argumenty przemawiające za tym, że ta koncepcja polityki społeczno-gospodarczej może odpowiadać na wyzwania współczesnego świata, w tym splot kryzysu gospodarczego, społecznego, środowiskowego i klimatycznego oraz obecnego zagrożenia pandemicznego. W części empirycznej przedstawiono wyniki analizy bibliometrycznej przedstawiającej strukturę, dynamikę i kierunki badań nad kategorią społecznej gospodarki rynkowej. Wnioski z tej analizy uzasadniają konieczność zwrócenia uwagi nauk społecznych na koncepcję społecznej gospodarki rynkowej, co potwierdzają również wyniki analizy publikacji naukowych dostępnych w bazach literatury ekonomicznej w latach 1959-2020.
EN
The objective of the article is to present the results of the interpretation the category of Social Market Economy and the structure and dynamics of research development on this issue. In the first part of the article, the authors present arguments that this concept of socio-economic policy can respond to the challenges of the modern world, including economic, social, environmental and climate crises and pandemic threats. The empirical part of the paper presents the results of bibliometric analysis, including the structure, dynamics and directions of research concerning the issue of Social Market Economy. The conclusions of the conducted analysis justify the need for the social sciences to pay attention to the concept of Social Market Economy, which is also confirmed by the results of the bibliometric analysis of scientific publications available in Scopus, Web of Science and BAZEKON databases for the period 1959-2020.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.