Koncepcja społecznej gospodarki rynkowej opiera się na wolności i odpowiedzialności ludzi. Umożliwia ona samorealizację jednostek i dobrobyt dla wszystkich poprzez konkurencję osiągnięć.
EN
The concept of a social market economy is based on individual liberty and responsibility. It enables to realize one’s full potential and to secure a high standard of living for everybody through competition of achievements.
The authors treat distinctly the concept of right and liberty, in the sense of behaviours, behaviours guaranteed to satisfy some needs by the coercive force of the state. Reveals and criticizes the inconsistencies in the semantics and the significance of the two terms in some normative acts, including their implications in theory and practice, also presenting some proposals of law ferenda related to art. 10 of the ECHR. The authors claim that even in the Universal Declaration of Human Rights we find phrases with different meanings for the words of justice and freedom. Different, inconsistent meanings of this kind also appear in art. 5, art.9, art.10, art.11, art. 17 of the European Convention on Human Rights. Using the phrases: "proclaimed rights and freedoms” and "rights or freedoms" as within the Convention, would seem as two different concepts. Instead, from the phrases "the right to freedom" and "this right includes freedom", occurs other meanings and semnifications for the concepts of justice and liberty, that appears as inconsistency. “Summarising, the authors consider that both in theory, practice and especially in the law it is necessary to use distinctly the two terms of “right“ and “freedom”.
Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu jest wolność działalności gospodarczej – geneza idei, normatywne ujęcie na płaszczyźnie prawa polskiego, reglamentacja i związane z nią zagrożenia.
EN
The problematic aspect of the publication concerns the issue of freedom of economic activity – history of idea economic freedom, economic freedom in the light of the Polish law, restrictions of the economic freedom.
Wolność jest jedną z podstawowych kategorii ekonomicznych. Artykuł przedstawia stanowisko wobec wolności dwóch wielkich austriackich neoliberałów – L. von Misesa i F.A. von Hayeka, a także niemieckich ordoliberałów. Dwaj pierwsi są zwolennikami zarówno wolności ekonomicznej, politycznej, jak i wolności jednostki. Wolność w ujęciu ordoliberałów nie ma charakteru spontanicznego, jest bardziej ograniczona i uporządkowana.
EN
Economical freedom is one of the basic economic category. The article presents the position of two great Austrian neoliberals considering freedom – L. von Mises and F.A. von Hayek and German ordoliberals. The first two were declared supporters of freedom, both economically and politically and also freedom of the individual. Understanding of freedom by ordoliberals does not have spontaneous character, is more limited and ordered.
L'Internet représente un moyen de relier les êtres humains, de créer un monde virtuel où le partage des informations est, pratiquement, illimité. Le mouvement du logiciel libre (le free software mouvement) a créé aussi le concept de culture libre et même un courant de pensée qui se fonde sur des valeurs telles la liberté d'expression ou le partage du savoir. La culture hacker est parue aux années 70-80 et s'est développée dans les décennies suivantes comme une alternative à cette culture libre, un réseau informatique délocalisé qui reliait, au début, plusieurs universités américaines. À l'origine, un hacker était un programmateur informatique débrouillard, une personne curieuse qui adorait explorer les détails des programmes et leurs capacités. De nos jours ce nom est devenu péjoratif et synonyme avec "pirate informatique". Nous nous proposons une réflexion sur l'activité de ces personnes, sur leur éthique, à partir de nombreux cas de la Roumanie. Pour le déroulement de notre recherche nous avons utilisé les données secondaires extraites de quelques interviews publiés dans les journaux roumains, puis nous avons fait appel à l'analyse de leur contenu pour découvrir les stratégies relationnelles pratiquées, les tactiques et les comportements usuels adoptés. Exceptant l'aspect pénal de certaines activités des hackers, ceux-ci mettent l'accent sur leur désir d'accès libre à l'information, de transparence. Le hacking est une infraction, mais est-ce qu'il pourrait représenter une conception nouvelle qui considère le savoir comme un bien public? L'śuvre de l'esprit est produite et appartient à la communauté mondiale, la communauté est en droit d'avoir un accès universel à ce savoir et c'est la coopération des individus qui stimule la création de nouveaux savoirs. Est-ce qu'on pourrait considérer le hacking une espèce de "destruction créative" (J. Schumpeter) qui déclencherait "la veille anticipative" (H. Lesca) des organisations ou des personnes visées par l'activité des hackers? Sont-ils les anarchistes de la société postmoderne?
Pieniądz był przedmiotem zainteresowań licznych filozofów starożytności i średniowiecza, którzy także rozważali znaczenie pojęcia „wolność”. Artykuł ma na celu pokazanie sposobu postrzegania pieniądza oraz jego relacji z kategorią wolności, który został zaprezentowany na przykładzie poglądów Arystotelesa i Cycerona. Przedstawiona analiza dowodzi, że pomimo braku bezpośredniego powiązania pojęć pieniądza i wolności w zachowanym materiale źródłowym, myśliciele tego okresu dostrzegali oczywistą zależność pomiędzy tymi dwoma kategoriami, najpierw w odniesieniu do pojedynczej jednostki, a w średniowieczu w odniesieniu do całego społeczeństwa, rozumiejąc i piętnując sposób, w jaki władze monetarne dopuszczały się nadużyć ograniczających wolność gospodarczą jednostek tworzących społeczeństwo.
EN
Money was discussed by numerous philosophers of antiquity and medieval ages which also dealt with the category of freedom. This paper is aimed at showing the perception of money at that time and its relationship with freedom presented on the example of Aristotle. It is suggested that despite the lack of clearly expressed linkage between money and freedom in source material, the philosophers of that time saw the obvious relation between this two categories in respect of both an individual and the society, e.g by criticising monetary authorities and its frauds restraining the economic freedom of individuals forming the society.
Elementarnym filarem liberalnego porządku społeczno-ekonomicznego jest wolność. Właściwie pojmowana wolność determinuje nie tylko stosunki społeczno- -polityczne (organizację społeczeństwa i państwa), ale i ekonomiczne. W sensie ekonomicznym wolność z jednej strony kształtuje stosunki własnościowe (określa relacje między dobrem jednostki a ogółu, kształtuje warunki podziału), a z drugiej determinuje zakres swobody jednostki w gospodarce (swobody wymiany oraz konkurencji) z uwzględnieniem relacji z państwem. Zdefiniowana w ten sposób wolność rodzi zarówno pozytywne, jak i negatywne efekty, a więc prowokuje do dyskusji i zachęca do formułowania alternatywnych koncepcji (często o zabarwieniu idealnym) określających relacje między wolnością (wolnością jednostki w zakresie posiadania i dysponowania własnością) a prawami i obowiązkami państwa.
EN
The fundamental pillar of the liberal socio-economic order is freedom. Properly understood freedom determines not only socio-political relations (the organisation of society and state) but also economic ones. In the economic sense, freedom on the one hand shapes ownership relations (defines the relationship between the good of the individual and commonalty, the conditions of division), and determines the scope of the individual`s economic freedom (freedom of exchange and competition), with respect to the state. The freedom defined in this way gives rise to both positive and negative effects, and thus provokes discussion and encourages the formation of alternative concepts (often idealistic) that define the relationship between freedom (the individual’s freedom to own and command the property) and the rights and duties of the state.
W pierwszej części artykułu uzasadniono tezę, że rozwój samopodtrzymywany ma charakter endogeniczny, ponieważ jest stymulowany przez system społeczny. Endogeniczne czynniki rozwoju stanowią instytucje, zasoby jednostek oraz procesy społeczne. Państwo jest jednocześnie czynnikiem endogenicznym i egzogenicznym. W warunkach postępującej finansyzacji i globalizacji maleje rola państwa jako czynnika rozwoju społecznego.
EN
The first part of this article justifies the thesis that sustainable development is endogenous because it is stimulated by social system. Endogenous growth factors represent institutions, resources of individuals and social processes. The state is equally the exogenous and endogenous element. In terms of increasing financialization and globalisation, the role of state, as the factor of social development, decreases.
Artykuł stanowi przegląd literatury pod kątem teoretycznych rozważań i wyników badań dotyczących wartości wolności oraz opisującej ją postawy niskiego unikania niepewności w polskich organizacjach. Poszukiwania skupiały się na znalezieniu odpowiedzi na kilka pytań badawczych. Czy w polskich organizacjach istnieje wolność? Jakie aspekty wolności występują w polskich organizacjach? Czy można zauważyć jej zróżnicowanie ze względu na różne czynniki? Analiza wybranych wyników badań pozwala stwierdzić, że więcej w polskich organizacjach uzależnienia niż wolności. Dotyczy to różnych branż, typów organizacji, zajmowanych stanowisk, a także jej przejawów. Działania adaptacyjne organizacji do zmian w otoczeniu powodują, że wolność jest wysoko manifestowana.
EN
The paper constitutes a review of literature regarding theoretical studies and research results pertaining to the value of freedom and low avoidance of insecurity in Polish organizations. The paper attempts to offer answers to the following research questions. Does freedom exist in Polish organizations? Which aspects of freedom are present in Polish organizations? Can freedom’s diversity regarding various factors be observed? The analysis of collected results revealed that there is more dependence than freedom in Polish organizations. It is true for various branches, positions, and freedom’s manifestations. Adaptive actions of organizations result in freedom being highly manifested.
olscy fizjokraci rekrutowali się spośród magnaterii, średniej oraz górnej warstwy ziemiaństwa. Polscy zwolennicy nowej koncepcji ekonomicznej w centrum swych zainteresowań nie postawili kwestii liberalizacji życia gospodarczego, ale kwestię „ratowania” upadającej Rzeczypospolitej. Dlatego też opowiadali się za: wzmocnieniem pozycji władcy i za sanacją finansów publicznych, poprawą opłacalności produkcji rolnej, likwidacją pańszczyzny, ograniczeniem przywilejów ekonomicznych szlachty, polepszeniem sytuacji ekonomicznej chłopstwa, rozwojem miast i produkcji manufakturowej (przemysłowej). Wśród polskich fizjokratów wyjątkową rolę odegrali: Antoni Popławski, Hieronim Stroynowski, Hugon Kołłątaj.
EN
Polish physiocrates come from baronage, the middle class of squirearchy and the upper stratum of bourgeoisie. Polish supporters of the new economic theory did not place the issue of liberalisation of the economic life in the center of their interests, but the issue of rescuing the deteriorating Republic. That was the reason that they were for empowering the position of the rule and financial reconstruction, the improvement of profitability the arable farming, dismantling of serfdom, the limit of economic privileges of peerage, the improvement of economic situation of peasantry, development of cities and development of industrial production. The exceptional role among Polish physiocrats played: Antoni Popławski, Hieronim Stroynwski, Hugon Kołłątaj.
Zmiany zachodzące w ostatnim okresie zarówno w kraju, jak i na świecie są tak istotne, że nasuwa się pytanie o to, jak wpływają one na pojedyncze podmioty gospodarcze. Obszarem zainteresowań autorki w niniejszym artykule będzie kwestia wolności w odniesieniu do jednostki, funkcjonującej w politycznym i gospodarczym otoczeniu. Ukazane zostanie oblicze wolności utrwalone w wybranych teoriach ekonomicznych. Opracowanie tematycznie nawiązuje do dwóch innych tekstów autorki, traktujących jednostkę jako obszar zainteresowania w kontekście analizy decyzyjnej.
EN
Recent changes in the country and in the world are so important that it raises the question of whether and how they affect single traders. In this text, the area of interest of the author will be the issue of individual freedom, functioning in a politically and economically environment. The face of freedom will be revealed in selected economic theories. The article is thematically related to two other author’s texts, which treat the individual as an area of interest in the context of decision analysis.
Wolność jest wartością przynależną człowiekowi i łączącą się z uprawnieniami. Ograniczają ją obowiązki, zobowiązania oraz odpowiedzialność. Wolność absolutna jest ideą, typem idealnym, którym posługuje się nauka. Utylitarystyczne ujęcie wolności zmienia jej sens i zniewala człowieka.
EN
Freedom is the value that belongs to man, connects with his rights. It is limited by duties, obligations and responsibility. Absolute freedom is an idea, an ideal type, which is used by science. The utilitarian approach of freedom is changing its sense and enslaves man.
Jedną z istotnych kategorii ekonomicznych dla ordoliberalizmu była własność. Wynikało to z założeń samej doktryny ordoliberalnej, która na fundamencie ładu prawno-instytucjonalnego stworzyła porządek, z którego wyłoniła się gospodarka rynkowa. Dominowała w nim wolność, ale także konkurencja i własność prywatna, stąd też całkowita negacja komunizmu i gospodarki centralnie sterowanej. Dla Waltera Euckena i Wilhelma Röpkego – czołowych przedstawicieli ordoliberalizmu – to właśnie własność była jedną z podstawowych zasad konstytuujących porządek rynkowy oraz atrybutem wolności jednostki. Każdy obywatel miał zagwarantowaną wolność prowadzenia działalności gospodarczej i mógł korzystać z prywatnej własności środków produkcji. Tym samym własność w połączeniu z istnieniem konkurencji wolnorynkowej przyczyniła się do rozwoju całego społeczeństwa.
EN
One of the basic economic categories for ordoliberalism was the property. It was due to assumptions of the ordoliberalism doctrine. At the foundation of the legal and institutional order first economic order was made, from which a market economy emerged. In this order prevailed: freedom, competition and private ownership. As a result, ordoliberalism representatives were opposed to communism and a centrally planned economy. For the leading representatives of ordoliberalism (Walter Eucken and Wilhelm Röpke), the property was one of the fundamental principle of constituting a market order and attribute of the individual freedom. Every citizen had guaranteed the freedom of establishment and the use of private ownership of the means of production. The property in conjunction with the existence of free-market competition has contributed to development of the whole society.
Celem artykułu jest próba wykazania, że prawo nie wyklucza wolności. Ramy rozważań o wolności, wspólnocie i prawie wyznaczane są przez określoną, tj. oświeceniową, tradycję intelektualną. W artykule analizie poddane zostają dwa rodzaje wspólnot, które wyróżnia E.J. Weinrib. Pierwsza wspólnota byłaby zunifikowana na wzór państwa Platona. Drugi rodzaj wspólnot (zakorzeniony w myśli Arystotelesa) miałby cechować się istnieniem życzliwych relacji między zachowującymi znaczny stopień autonomii jednostkami. W państwie Platona nie ma prawa, a w państwie Arystotelesa prawo ma organizować wspólnotę opartą na ćwiczeniu cnót i wzajemnej życzliwości. Który model pozostawia więcej wolności obywatelom? Prawo nie stoi w opozycji do wolności indywidualnej, gdy obywatele nie pragną tego prawa naruszać (prawo może nawet narzucać określoną moralność). Jednak państwo wolność ogranicza, gdy brakuje przestrzeni dla krytyki tego państwa, choćby było to państwo i prawo minimalne (w duchu liberalnym). W tym sensie państwo liberalne może mocniej ingerować w poczucie wolności niźli państwo paternalistyczne.
EN
The aim of this paper is to demonstrate that the law does not exclude liberty. The scope of considerations over the liberty, community and law is determined by a specified, i.e. Enlightenment-based intellectual tradition. The article analyses two types of communities distinguished by E.J. Weinrib. The first community would be unified just as the Plato’s state was. The second type of communities (rooted in Aristotelian thought) would be characterised by the existence of positive relationship between the individuals who retain a significant degree of autonomy. In Plato’s state there is no law and in Aristotle’s state the law is supposed to organise a community based on training the virtues and kindness towards one another. Which model leaves more liberty to the citizens? Law does not stand in opposition to individual liberty when the citizens are not willing to break the law (law can even impose certain moral rules). However, the state limits liberty when there is no space for criticising the state even if the state and the law were minimal (in the liberal spirit). In that sense, the liberal state may interfere in liberty stronger than the paternalistic state.
W artykule dowiedziono, że pojęcia swobody i wolności są logicznie od siebie niezależne. Główną cechą wolności jednostki jest jej niezależność od woli innych ludzi. Nie istnieje wolność w ogóle, tylko wolności szczegółowe, konkretne, które są instrumentem urzeczywistniania pożądanych przez człowieka wartości. W społeczeństwie otwartym istnieje konieczność ograniczania wolności szczegółowych jednostki oraz regulacji swobody działania. Teoria sprawiedliwości dystrybutywnej J. Rawlsa wymaga uzupełnienia systemu wolności podstawowych o wolności instrumentalne, sformułowane przez A. Sena, i zasadę ochrony słabszego. Obecnie głównym zagrożeniem społeczeństwa otwartego jest postępująca komercjalizacja sfery publicznej i kultury.
EN
The article proves, that concepts of liberty and freedom are not logically dependent on each other. The main characteristic of an individual’s freedom is their independence on other people’s will. There is no universal freedom; there are particular freedoms which constitute an instrument for realization of values desired by an individual. In open society it’s necessary to constrain individuals’ particular freedoms and regulate the liberty of action. The system of basic liberties in J. Rawls’ theory of distributive justice should be complemented by instrumental liberties formulated by A. Sen, and by a principle of protecting the weak. The main threat to the open society is progressive commercialization of public sphere and culture.
Complicated situation in Ukraine’s modern politics and mass media requires an examination of the historical background, in particular the situation of Ukrainian mass media on the eve of the elections to the parliament of Ukraine on 28 October 2012. he main objective of the study is to analyze the activities and development tendencies of Ukrainian mass media on the eve of parliamentary elections of 2012. Methodology of the research is based on the use of historical and comparative-historical method in the analysis of the political content in mass media. he efect of information transmission as a factor of election inluencing the mass media, the efect of political content carriers of the mass media, specialties of a particular mass media group activities are analyzed. he methodology for complex analysis of the mass media in election conditions is proposed.