Dysleksja jest przedmiotem wielu badań. Jedną z przyczyn tego zjawiska może być wzrasta-jący w ostatnich latach odsetek społeczeństwa ze zdiagnozowanym problemem specyficznych trudności w nauce (obecnie zdiagnozowaną dysleksję ma ok. 10% uczniów; Brejnak, 2003). Peda-godzy szkolni w ramach posiadanych środków i czasu pracy często nie są w stanie zdiagnozować wszystkich uczniów z problemami w nauce. Zaproponowany uproszczony system o cechach user friendly został wdrożony w dwóch szkołach podstawowych, gdzie został pozytywnie oceniony przez pedagogów szkolnych. Dokładność poszczególnych modułów systemu oscylowała w okolicach 80%, swoistość przyjmowała wartości 90–100%, natomiast czułość wahała się mię-dzy 60 a 70%.
EN
Dyslexia is the subject of many studies. One of the reasons for this phenomenon may be the increasing percentage of society with diagnosed problems of specific learning difficulties (current-ly about 10% of pupils have diagnosed dyslexia; Brejnak, 2003). School teachers, with limited time and money, are often unable to diagnose all students with learning disabilities. The proposed system, which is a free alternative to commercially available solutions, was implemented in two primary schools, where it was positively evaluated by school counselors. The accuracy of the individual modules of the system oscillated around 80%, the specificity was 90–100%, and the sensitivity ranged between 60 and 70%.
W niniejszym artykule poruszona została tematyka zastosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych w pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Dzieci te powinny być objęte szczególną troską nie tylko ze strony rodziców i terapeutów, ale i całego systemu. Producenci sprzętu i oprogramowania dostrzegają potrzeby tych osób i z myślą o nich tworzą odpowiednie rozwiązania. Pierwsza część artykułu przedstawia rozważania teoretyczne nad tym, kim są osoby ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Natomiast druga część opisuje przykładowe rozwiązania technologiczne mogące być wykorzystane przez osoby ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
EN
In this article the author discussed was the thoroughly of the use of ICT in working with children with special educational needs. These children should be given special care not only from parents and therapists, but the entire system. Hardware and software vendors recognize the needs of these people and think of them provide appropriate solutions. The first part of the article describes the theoretical considerations on who they are people with special educational needs. The second part describes examples of technologies that could be used by people with special educational needs.
Developmental dyslexia is a disorder that involves reading and writing skills of young individuals. Numerous hypotheses have been proposed to explain its origins. One of them is the theory of cerebellar deficit, which assumes that the major factor impeding the process of learning to read and write is a dysfunction in anatomy and functioning of the cerebellum, which results in some deficits in the automation process. For several years, there have been performed studies aimed at the construction of effective therapeutic tools. Yet, at present, convincing evidence for the effectiveness of these tools is lacking. In the current study the effectiveness of the Learning Breakthrough therapeutic program was examined. There were used four reading tests to be done twice – before and after a 4-month training. An improvement on reading tests was expected in the experimental group only. However, no significant differences between pretests and posttests and between the experimental group and the control one, were observed. These findings suggest that the therapeutic intervention have not improved the level of reading in the dyslexics.
PL
Dysleksja rozwojowa to zaburzenie związane z trudnościami w czytaniu i pisaniu. W literaturze przedmiotu istnieje wiele hipotez mających na celu wyjaśnienie jego przyczyn. Jedną z nich jest teoria deficytu móżdżkowego. Zakłada ona, że głównym czynnikiem utrudniającym proces nauki czytania i pisania są dysfunkcje w budowie oraz funkcjonowaniu móżdżku, czego konsekwencją są deficyty procesu automatyzacji. Od kilku lat prowadzi się badania zmierzające do stworzenia narzędzi terapeutycznych pomocnych w niwelowaniu trudności obserwowanych u osób dyslektycznych. W chwili obecnej brakuje jednak przekonujących dowodów na temat ich skuteczności. Celem przeprowadzonego badania była ocena efektywności programu terapeutycznego Learning Breakthrough. W tym celu posłużono się czterema testami czytania, które wykonywane były dwukrotnie – przed i po 4-miesięcznym treningu. Oczekiwano poprawy wykonania testów czytania tylko u uczestników z grupy eksperymentalnej. Jednakże analiza statystyczna nie ujawniła żadnych istotnych różnic między wynikami otrzymanymi w preteście i postteście, tak pomiędzy grupą eksperymentalną, jak też i kontrolną. Uzyskane rezultaty sugerują, że interwencja terapeutyczna nie poprawiła poziomu czytania u osób dyslektycznych.
The article presents the results of the survey about specific reading and writing difficulties, which was conducted in the group of 25 students of the first year of postgraduate studies in general logopedics at the Maria Curie-Skłodowska University in Lublin. The aim of the survey was to establish the level of knowledge about developmental dyslexia possessed by prospective speech therapists and their awareness of the problems facing children and adults suffering from dyslexia as well as of the needs of children with the risk of dyslexia.
PL
W artykule prezentowane są wyniki badań ankietowych dotyczących problematyki specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu, przeprowadzonych w 25-osobowej grupie słuchaczy I roku studiów podyplomowych z zakresu logopedii ogólnej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Badania miały na celu ustalenie, jaką wiedzą na temat dysleksji rozwojowej dysponują przyszli logopedzi i jaka jest ich świadomość problemów dotykających uczniów i osób dorosłych z dysleksją oraz potrzeb dzieci z ryzykiem dysleksji.
The article addresses the problem of teaching foreign languages to child-ren and adolescents with particular learning difficulties, which require specialized help from the state and the school as an institution. The dis-cussion includes the analysis of the current legal situation as well as the analysis of the organization and functioning of schools and psychological-pedagogical counseling service.
The article discusses communication problems of the people with dyslexia. Difficulties experienced by these people, as a result of deficits, lead to problems with the correct formulation of oral and written statements, as a consequence of which there are difficulties in the implementation of one’s own needs. The correct communication with others is one of the foundations of being in a relationship with other people, and the satisfactory coexistence in the social environment depends on its course.
PL
Artykuł omawia problemy komunikacyjne osób z dysleksją. Trudności doznawane przez te osoby na skutek deficytów, których efektem są m.in. problemy z poprawnym formułowaniem wypowiedzi ustnych i pisemnych, w konsekwencji prowadzić mogą do utrudnień w realizacji własnych potrzeb. Prawidłowa komunikacja z innymi jest jedną z podstaw funkcjonowania w relacjach z ludźmi i od jej przebiegu zależy satysfakcjonujące współistnienie w środowisku społecznym.
This article review conducted over past 20 years on the communication competence (containing pragmatic language use) of people with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). There is potential association of ADHD with using language in social context, reading and writing, and recognition of facial expression. Most papers suggest that people with ADHD have a lot of problems in social communication but results of research are inconsistent, because some of them indicate no existence of differences. Possible reasons of this are discussed. Examined groups of people are heterogeneous because they have various levels of difficulty and different co-occuring impairments. The article concludes that in spite of discrepancy in research results, there are evidence for dependency between ADHD and communication problems. Some recommendations for future research and psychological and education practice are formulated.
PL
Przegląd obejmuje artykuły opublikowane w ciągu ostatnich 20 lat dotyczące kompetencji komunikacyjnych (w tym pragmatycznego użycia języka) osób z ADHD. Istnieje potencjalna zależność pomiędzy ADHD a używaniem języka w społecznym kontekście, czytaniem i pisaniem oraz rozpoznawaniem ekspresji twarzy. Większość artykułów sugeruje, że osoby z ADHD mają wiele problemów w społecznej komunikacji, jednak wyniki badań są niekonsekwentne, ponieważ część z nich wskazuje na brak takiej zależności. Przedyskutowano możliwe przyczyny tych rozbieżności. Badane grupy są heterogeniczne ze względu na różny stopień trudności i współwystępowanie zaburzeń. Dokonany przegląd wskazuje, że pomimo rozbieżności istnieją dowody na zależność pomiędzy ADHD a problemami w komunikacji. Sformułowano wskazania dla dalszych badań i praktyki psychologicznej i pedagogicznej.
Artykuł odnosi się do teoretycznych podstaw specyficznych trudności w uczeniu się, będących konsekwencją zakłóceń rozwojowych typowych dla dzieci z dysleksją rozwojową. W tekście przedstawiono również analizę indywidualnego przypadku ukazującego wykorzystanie „niestandardowych” działań terapeutycznych realizowanych równolegle z postępowaniem standardowym oraz terapią przez sztukę. Podjęte działania przyczyniły się do ograniczenia skutków specyficznych zaburzeń rozwojowych i ich wpływu na występowanie specyficznych trudności w uczeniu się, doświadczanych przez dziecko, u którego od najmłodszych lat obserwowalne były symptomy dysleksji, a w klasie III zdiagnozowano dysleksję rozwojową typu przestrzennego. Celem analizy było przedstawienie podjętych działań terapeutycznych wykorzystujących dwie wzajemnie uzupełniające się ścieżki terapii – standardową i „niestandardową”. Druga ścieżka zajmowała szczególne miejsce, ponieważ była oparta na zainteresowaniach dziecka, co pozwoliło na ukierunkowanie wsparcia na pokonywanie specyficznych trudności w uczeniu się zgodnie ze spersonalizowanymi potrzebami dziecka. Na tej podstawie stwierdzono, że stosowanie „terapii na miarę” i uwzględniającej profil funkcjonalny dziecka umożliwia stopniowe oraz skuteczne pokonywanie trudności towarzyszących dysleksji rozwojowej i wynikających z wymagań stawianych przez szkołę.
EN
The text refers to the theoretical basis of specific learning difficulties, being a consequence of developmental disturbances typical for children with developmental dyslexia. The text also presents the analysis of an individual case, showing the use of “non-standard” therapeutic actions carried out in parallel with a standard procedure and therapy through art. the implemented procedures contributed to the mitigation of the effects of specific developmental disorders and their impact on the incidence of specific learning difficulties experienced by children in whom the symptoms of dyslexia were observed in early childhood and who were diagnosed with spatial developmental dyslexia in grade III of primary school. The aim of the analysis was to present the therapeutic actions using two complementary paths of therapy – the standard and “non-standard” ones. The second path was particularly interesting because it was based on the interests of a child, which allowed the support to overcome specific learning difficulties in accordance with the personalized needs of the child. On this basis, the use of the “therapy tailored to the child’s needs” taking into account the functional profile of a child, allows us to progressively and effectively overcome the difficulties associated with developmental dyslexia and those stemming from the school’s requirements.
The paper focuses on the issue of special gifts of individuals with dyslex-ia. Many authors suggest that specific learning disabilities, like dyslexia, are connected with talents. Most often they point to the high level of vis-ual and spatial abilities. Unfortunately, the analysis of the findings of the available research shows that there is insufficient evidence that dyslexics are more creative and gifted than other people.
Many branches of science and academic disciplines such as psychology, linguistics or medicine fuel interest in developmental dyslexia by propos-ing a variety of theories attempting to determine what causes dyslexia and how dyslexia influences the acquisition of a foreign. For this particular reason, a foreign language teacher must not only be equipped with a sound methodological knowledge but also familiar with current ap-proaches to dyslexia. The main tenet of this article is that dyslexia-related difficulties have a tremendous impact on second language learning, which necessitates the inclusion of specially adapted techniques and instruction.
This article deals with the subject of the application of practical solutions for working with dyslexic students in foreign language classes. At the beginning the author gives a percentage scale of defined cases of developmental dyslexia in European publications, and compares them to a survey conducted in Poland. Then, she discusses the specific difficulties that may arise in the process of teaching a foreign language to dyslexic students. Subsequently, she explains briefly the definition of developmental dyslexia listing its types and discusses the characteristics of each group. She also offers practical tips to work with the dyslexic student in foreign language classes, at both psychological and pedagogical aspects. Moreover, she introduces the Decalogue for teachers of dyslexic students, by Marta Bogdanowicz. The last issue that the author mentions is the attempt of correct assessment of dyslexic students’ work during the foreign language classes.
PL
W artykule podjęto tematykę zastosowania praktycznych rozwiązań w pracy z uczniami z dysleksją zajęcia z języków obcych. Na wstępie autor podaje skalę procentową określonych przypadków rozwojowych dysleksji w publikacjach europejskich i porównuje je z badaniem przeprowadzonym w Polsce. Następnie omawia specyficzne trudności, jakie mogą pojawić się w procesie nauczania języka obcego uczniów z dysleksją. Następnie pokrótce wyjaśnia definicję dysleksji rozwojowej, wymienia jej rodzaje oraz omawia cechy każdej grupy. Udziela także praktycznych wskazówek, jak pracować z uczniem dyslektycznym w języku obcym zarówno w aspekcie psychologicznym, jak i pedagogicznym. Ponadto wprowadza Dekalog dla nauczycieli uczniów z dysleksją, autorstwa Marty Bogdanowicz. Ostatnią kwestią, o której wspomina autor, jest próba korekty oceny pracy uczniów z dysleksją na zajęciach z języka obcego.
The aim of the article is to indicate the correlations between an individual learning style of a dyslectic child and their preferred strategies. The first part of the article discusses the developmental dyslexia which is considered to be the reflection of individual learning differences. The second part presents the portrait of a dyslectic student with particular emphasis put on their individual learning style and applied strategies. The final part of the text includes an attempt to indicate practical implications in the context of shaping autonomous attitudes of students with developmental dyslexia.
Artykuł stanowi teoretyczne i krytyczne studium problemu dysleksji – jednego z najpowszechniejszych i najczęściej występujących współcześnie zaburzeń rozwojowych. W pierwszej części artykułu ukazana została historia badań nad dysleksją w Polsce i na świecie, uporządkowano związaną z tym zaburzeniem terminologię oraz powstające na przestrzeni lat klasyfikacje. W dalszej części autorka przedstawia najbardziej znane definicje dysleksji i podejmuje próbę krytycznej analizy tychże w kontekście prawidłowego diagnozowania oraz błędów popełnianych w terapii. Następnie przedstawione zostały koncepcje etiologiczne, poszukujące przyczyn dysleksji. Zwrócono także uwagę na najwcześniejsze objawy tego zaburzenia, które pozwalają na jego rozpoznanie i podjęcie terapii już w wieku przedszkolnym. Postulat wczesnego diagnozowania zagrożenia dysleksją jest bowiem jednym z głównych celów artykułu, tuż obok próby podjęcia walki z powszechnie popełnianym błędem redukowania dysleksji jedynie do kłopotów w czytaniu i pisaniu. W artykule przedstawiono szerokie spektrum problemów związanych z dysleksją, podano przykłady niepowodzeń szkolnych, jakie mogą wystąpić u dziecka dyslektycznego, a także podkreślono aspekt emocjonalnych skutków sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się osoba dotknięta tym zaburzeniem. Tytuł artykułu jest aluzją do często powtarzanych insynuacji, że dysleksja jest jedynie fanaberią współczesności i sposobem na uniknięcie konieczności sprostania niektórym wymaganiom szkolnym. Treść artykułu, wyjaśniając i porządkując zagadnienia, próbuje się tym tezom przeciwstawić, a jednocześnie rozpoznać rzeczywiste objawy zaburzenia.
EN
This article is a theoretical and critical study of the problem of dyslexia – one of the most common and frequently occurring developmental disorders. The first part of the article presents the history of scientific research into dyslexia as conducted in Poland and more generally in the world. Both the terminology and the classificatory framework associated with dyslexia are systematized. In the next part, the author presents the most well-known definitions of dyslexia, and seeks to subject them to critical analysis, noting what is involved in proper diagnosis, and the errors that tend to occur in therapy. Then some etiological concepts are presented, whose aim is to aid in identifying the causes of dyslexia. The earliest symptoms of the disorder are also noted – ones that will allow for both diagnosis and therapeutic treatment to be undertaken already at preschool level. The primary aim of the article, then, is to argue for the importance of early diagnosis. A secondary concern is to contest the widespread yet mistaken reduction of dyslexia to troubles with reading and writing. A broad spectrum of problems connected with dyslexia are therefore presented, including learning disabilities, failure of one kind or another at school, and the emotional effects of the disorder. The title alludes to the insinuations one may frequently encounter, to the effect that dyslexia is no more than a fad of the moment, or a way to dodge the requirements of schooling. With this in mind, the text attempts to explicate the issues involved, and thus clarify what it means to recognize the real symptoms of dyslexia.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.