Scientists around the world agree that nowadays, science is facing severe challenges like poor peer-review system, replicability crisis, or locked science behind paywalls. The National Science Center addresses at least some of them by introducing procedures that promote integrity, ethics, social responsibility, transparency, and openness in science.
Open Educational Resources (OER) are training materials and tools that support both learning and teaching. This phenomenon is inextricably linked with a broader concept - open education, which calls for the removal of barriers to teaching so that learners can acquire knowledge following their educational and training needs. The aim of the article is to familiarize the readers with the idea of open educational resources, the legal and organizational foundations crucial for their creation and development, as well as the latest initiatives undertaken in the field of OER dissemination. In the first part of the article, the authors explain the concept and role of open educational resources in the teaching process. Then, they present selected initiatives implemented by members of the European Network of Open Education Librarians (ENOEL) and the results of a survey conducted among European academic libraries by SPARC Europe. The analysis of publications, the content of legal documents, reports, and recommendations made it possible to precisely define the meaning of open educational resources for their users. The multifaceted nature and scale of the activities confirm that modern teaching can develop faster based on open educational materials.
Created since 2013, the Jagiellonian University Repository is constantly undergoing transformation and dynamically developing. The article presents the current stage of development of the Repository with an indication of the changes that have taken place since the beginning of its existence and reflection on what will happen in the future. It describes the organization of resources, the principles of functioning, the procedures for entering data into the RUJ and the possibility of using them in various types of statistic and parametric compilations.
The author reflects on the attitudes of scholars in the humanities and social sciences to digitalization and to work with data stored in digital archives. Her aim is, first, to point out concerns in regard to making source material from research available, and second, to discuss the ethical and methodological dilemmas connected with reusing existing data in qualitative studies. The author presents the pragmatic and ideological motivations that could incline scholars to share material from their research. She also reviews the reasons for not sharing data from source material and not making use of semi-raw materials accessible in digital archives. She explains why researchers may have reservations about participating in the digital circulation of existing data: such reservations result mainly from methodological and ethical questions, consciousness barriers, and the economics of humanist scholarship.
The article presents actions that preceded the introduction of open access policy for scientific publications at the Cracow University of Technology. These included: preparation of the IT infrastructure, providing access to doctoral dissertations, creating the CUT Repository, development of legal documents, introducing open licenses for scientific journals published at the CUT, information and educational actions in the field of OA. These works were carried out following the guidelines contained in government documents and based on practical solutions implemented in this area in the scientific community. The above-mentioned actions led to the introduction of Open Access Policy at the CUT under the Ordinance of the Rector of the CUT of 22 March 2019. The article also discusses the data presented in the first report on the implementation of the Open Access Policy at the Cracow University of Technology and the resulting conclusions.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie działań poprzedzających wprowadzenie Polityki Otwartego Dostępu wobec publikacji naukowych na Politechnice Krakowskiej (PK). Działania, których skutkiem było przyjęcie otwartego mandatu na PK, obejmowały m.in.: przygotowanie infrastruktury informatycznej – w tym utworzenie Repozytorium PK, opracowanie dokumentów prawnych, udostępnienie rozpraw doktorskich, wprowadzenie otwartych licencji dla czasopism naukowych wydawanych na PK, działania informacyjne i edukacyjne w zakresie OA. Prace te realizowano zgodnie z wytycznymi zawartymi w dokumentach rządowych oraz na podstawie praktycznych rozwiązań zrealizowanych w instytucjach naukowych. Konsekwencją tych działań było wprowadzenie, na mocy zarządzenia Rektora PK z dnia 22 marca 2019 roku, Polityki Otwartego Dostępu na PK. W podsumowaniu omówiono również dane przedstawione w pierwszym Raporcie z realizacji Polityki Otwartego Dostępu na Politechnice Krakowskiej.
Over recent years, open access has developed very dynamically in the world. Many countries have implemented an open access policy and created different ways to publicize the results of scientific research. There are many rules and guidelines related to it, among others Plan S, which aims to implement from 2020 full and unrestricted access to publications resulting from the results of research financed from public funds. The introduction of such activities involves signing and, in particular, transforming existing contracts with publisher into agreements based on the principles of open access the so-called transformative agreements. Standards are created to support national consortia and libraries in negotiating the implementation of a new type of contract, eg. five negotiation rules with LIBER publishers (Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche – Association of European Research Libraries). The aim of the paper is to present good practices and familiarize with activities implemented in the world in the implementation of open access strategies, in particular policies of selected European Union countries in negotiations with scientific publishers, which may become an inspiration for activities related to openness in science implemented in Poland.
PL
Przez ostatnie lata otwarty dostęp rozwijał się na świecie bardzo dynamicznie. Wiele krajów wdrożyło politykę otwartego dostępu i utworzyło różne ścieżki upubliczniania wyników badań naukowych. Powstało wiele zasad i wytycznych z tym związanych m.in. Plan S, którego celem jest wdrożenie od 2020 r. pełnego i nieograniczonego dostępu do publikacji powstających z wyników badań finansowanych ze środków publicznych. Z wprowadzeniem tego typu działań związane jest podpisywanie, a w szczególności przekształcanie dotychczasowych umów z wydawcami na umowy oparte na zasadach otwartego dostępu (ang. transformative agreements). Tworzone są standardy pozwalające na wsparcie konsorcjów krajowych i bibliotek w negocjowaniu wdrażania nowego typu umów np. pięć zasad negocjacji z wydawcami LIBER (Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche – Stowarzyszenie Europejskich Bibliotek Naukowych). Celem artykułu jest przedstawienie dobrych praktyk i przybliżenie działań realizowanych na świecie w zakresie wprowadzania strategii otwartego dostępu, a zwłaszcza polityk wybranych krajów Unii Europejskiej w negocjacjach z wydawcami naukowymi, które mogą stać się inspiracją do działań związanych z otwartością w nauce realizowanych w Polsce.
The article discusses activities that enhance web visibility of scientists, such as: selecting prestigious sources for publishing, practice of open science, collaboration among researchers, presence on academic social networking sites and tracking of altmetrics. Examples of good practices applied by Lublin University of Technology researchers and their cooperation with other university employees (librarians, open access coordinator) in this area are also presented.
PL
W artykule omówiono działania wpływające na zwiększenie widoczności naukowców w sieci: wybór prestiżowych źródeł do publikowania, praktyka otwartej nauki, współpraca naukowa wśród badaczy, obecność w społecznościowych serwisach skierowanych do ludzi nauki oraz śledzenie alternatywnych wskaźników metrycznych. Przedstawiono również przykłady dobrych praktyk stosowanych przez badaczy Politechniki Lubelskiej oraz ich współpracę z innymi pracownikami uczelni (bibliotekarzami, pełnomocnikiem do spraw otwartego dostępu) w tym zakresie.
The article presents selected problems facing Polish research libraries today, including military ones. Particular attention has been paid to the idea of embedded librarianship, participation of libraries in open science, open data and open access projects. The role of libraries in the creation of digital repositories is presented, too.
PL
W artykule przedstawiono wybrane problemy stojące obecnie przed polskimi bibliotekami naukowymi, w tym wojskowymi. Szczególną uwagę zwrócono na koncepcję tzw. bibliotekarstwa uczestniczącego, udział bibliotek w projektach otwartej nauki, otwartych danych badawczych, otwartego dostępu do publikacji naukowych i fachowych oraz tworzenie repozytoriów cyfrowych.
Open Access as a publishing model for scholarly communication has become a staple of modern publication, dissemination and discovery of academic research. This article is an attempt to use all available tools to analyse the publishing output of the researchers of the Adam Mickiewicz University in Poznań as regards its full-text availability and the determination of the status of open publications. The methods: The initial stage of the study involved downloading 9,488 DOI identification numbers from the AMU Knowledge Database, which comprised 70.46 per cent of all the articles within the chronological bracket under examination (2017–2020). The second stage involved downloading data from the Web of Science and Scopus data bases, whereas the third stage involved the use of the Unpaywall’s Simple Query tool (https://unpaywall.org/), i.e. the tool that provides data on whether an open version of an article exists based on the article’s DOI , to establish the Open Access Status for the sample under investigation. All data were retrieved on March 25, 2021. The results: 63% of the study samples included open articles, available in full-text in legitimate sources for academic literature. Closed articles included 29.7% of the research output under investigation. The open articles were categorised into the following four types: gold, green, brown and hybrid. In the sample under scrutiny, the most common type of open access model was that of the gold open access model, while its proportion increased from 51% in 2017 to 61% in 2020. The Adam Mickiewicz University in Poznan emerged as the most popular publisher that produced open articles (more than 22% of articles). The largest number of closed articles has been published by Elsevier (37%). The basic limitation was the impossibility of analyzing all published articles, but only those articles that were provided with their DOI identification numbers.
PL
Publikowanie w trybie otwartego dostępu (OD) wpisało się już na stałe w proces komunikacji naukowej. W niniejszej pracy podjęto próbę wykorzystania dostępnych narzędzi w celu analizy dorobku publikacyjnego naukowców Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kątem jego pełnotekstowej dostępności oraz określenia statusu publikacji otwartych. Pierwszy etap badania polegał na pobraniu z Bazy Wiedzy UAM 9488 numerów DOI , co stanowiło 70,4% wszystkich artykułów z objętego badaniem okresu, czyli od roku 2017 do 2020. Drugi etap obejmował wykorzystanie narzędzia Simple Query Tool udostępnianego przez Unpaywall (https://unpaywall.org/) w celu określenia statusu OD dla badanej próby. Wszystkie dane były pobrane 25 marca 2021 roku. 63% przebadanej próby stanowiły artykuły otwarte, dostępne pełnotekstowo w legalnych źródłach. Artykuły zamknięte objęły 29,7% badanego dorobku. Artykuły otwarte zostały sklasyfikowane w czterech kategoriach: złotej, zielonej, brązowej oraz hybrydowej. W badanej próbie najpowszechniejszym typem otwartego dostępu był złoty OD, którego odsetek wzrósł z 51,2% w 2017 do 61,3% w 2020 roku. Najbardziej popularnym wśród pracowników UAM wydawcą publikującym artykuły otwarte okazał się Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (ponad 22% artykułów). Najwięcej artykułów zamkniętych opublikowano w wydawnictwie Elsevier (37%). Podstawowym ograniczeniem była możliwość analizowania tylko tych artykułów naukowych, które zawierały DOI .
Artykuł zawiera informacje dotyczące zagadnień otwartego dostępu, postulatów otwartej nauki oraz polityki otwartości. Omówiono dokumenty i inicjatywy wspierające rozwój otwartej nauki w Polsce i na świecie. Kluczowa kwestia artykułu koncentruje się na celach i założeniach Planu S oraz problematyce otwartych danych badawczych. Zwrócono uwagę na korzyści płynące z otwierania danych badawczych: ograniczenie kosztów powielania badań, zwiększenie wydajności badań i widoczności dorobku naukowego, co wpływa na stopień oddziaływań badań i wzrost liczby cytowań.
EN
The article describes the main aspects of the Open Access, the requirements of Open Science and concept of openness policy. It discusses documents and initiatives which support open science both in the Poland as in the world. The main intention of this publication is to present the objectives and assumptions of Plan S and open data researches issues. The article also presents the advantages of better availability of such research data, among others: the optimization of research costs through deduplication, research efficiency and visibility increase which influence the impact factor and citation number of publications.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.