The article presents the issues related to the understanding of the person in the Polish Family and Guardianship Code. It shows the complex issue of acquiring legal capacity, including the legal capacity of the conceived child, the relation between parental authority and the child, adoption of the child, the acquisition and scope of capacity for legal acts, as well as some limitations resulting from incapacitation were showed.
Katarzyna Kamińska in the paper The evolution of relationships between parents and children under Polish legal system provides some remarks on the child’s right to maintain personal relationships and direct contact with both parents and its protection in Polish family law. The Author discusses an outdated view of equality where the mother is to take the main responsibility for the children instead of both parents sharing the responsibility. The paper focuses on presenting the academic and practical issues connected with caring for children after parental separation. In a perspective of eradication of gender discrimination, the parental authority should be equally shared by two parents. The Author analyses the child’s right to both parents, among other things, in the Polish Constitution (1997), Polish Family and Guardianship Code (1964) and Convention on the Rights of the Child (1989), and also indicates an important role of a children’s ombudsman. It points to crucial role of the child welfare. Although under Polish law, there are no clear legal regulations concerning joint custody in Poland, there is no doubt that family courts in Poland may issue their decision allowing such solution. This institution has not been regulated expressis verbis in the Polish family law yet. However, current provisions do not preclude de lege lata such a manner of exercise of parental authority. Among the judgments where the exercise of parental authority was awarded to both parents, there is an increasing number of those, where joint physical custody over a child is adjudicated. In foreign legal systems, the rule is to maintain parental authority of both parents in divorce rulings. Exception is awarding the exercise of parental authority to one of the parents, restricting the parental authority of the second parent to specific rights and duties in relation to the child. This corresponds to stronger and stronger belief at the international forum that such an arrangement is the most appropriate for the best interest of the child.
The gradual increase in the affluence of the Polish society makes it increasingly common for a child to acquire wealth that generates income. The rules of the management of the income from the child’s assets have therefore increased in importance over time. The article contains a detailed analysis of Article 103 of the Polish Family and Guardianship Code, according to which pure income from the child’s property should be primarily used for the maintenance and upbringing of the child and its siblings who are raised together with the child, and as a surplus for other justified needs of the family. This provision has an educational function and strengthens the sense of family solidarity. However, in families with a high standard of living, it may pose a threat of the actual shifting of the burden of maintenance from parents to a beneficiary child. This would be contrary to the maintenance obligation provided by law under which siblings are the last to be obliged to provide maintenance. This risk can be reduced by an interpretation that gives priority to maintenance obligations over meeting the needs of siblings and the family at the expense of the child's income. It would also be desirable to amend Article 103 of the Family and Guardianship Code by introducing restrictions on the use of the income from the child’s property.
PL
Stopniowy wzrost zamożności polskiego społeczeństwa sprawia, że coraz częściej zdarza się, że dziecko nabywa majątek przynoszący dochody. Reguły zarządu dochodami z majątku dziecka nabierają więc z biegiem czasu coraz większego znaczenia. W artykule dokonano szczegółowej analizy art. 103 k.r.o., zgodnie z którym czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, nadwyżka zaś na inne uzasadnione potrzeby rodziny. Przepis ten pełni funkcję wychowawczą i wzmacnia poczucie solidarności rodzinnej, jednakże w rodzinach o wysokim poziomie materialnym może stwarzać zagrożenie faktycznego przerzucenia ciężaru alimentacji rodzeństwa z rodziców na uposażone dziecko. Zjawisko takie pozostawałoby w sprzeczności z wynikającą z przepisów o obowiązku alimentacyjnym kolejnością podmiotów zobowiązanych, w ramach której rodzeństwo zobowiązane jest do świadczeń alimentacyjnych jako ostatnie. Zagrożenie to można minimalizować w drodze wykładni zakładającej pierwszeństwo obowiązków alimentacyjnych przed zaspokajaniem potrzeb rodzeństwa i rodziny kosztem dochodów dziecka. Pożądana byłaby również nowelizacja art. 103 k.r.o. polegająca na wprowadzeniu ograniczeń wydatkowania dochodów z majątku dziecka.
Artykuł jest próbą analizy autorytetu rodzicielskiego w kontekście wybranych teorii wychowania. Podjęto rozważania dotyczące definicji autorytetu, jego rodzajów, a także autorytetu rodzicielskiego i jego znaczenia w procesie wychowania. Poczyniono również starania zmierzające do uzyskania odpowiedzi na pytanie o to, jaki jest udział autorytetu w procesie wychowania w wybranych teoriach wychowania. W tym celu odwołano się do: antypedagogiki, pedagogiki niedyrektywnej Carla Rogersa, pedagogiki nieautorytarnej Thomasa Gordona i pedagogiki personalno-egzystencjalnej ks. Janusza Tarnowskiego.
EN
This article is an attempt to analyze parental authority in the context of selected theories of education. Considerations have been made regarding the definition of authority, its types, parental authority and its importance in the process of upbringing. Efforts were also made to answer the question of what is the share of authority in the process of upbringing in selected theories of education. To this end, reference was made to anti-pedagogics, Carl Rogers's non-direct pedagogy, Thomas Gordon's non-authoritarian pedagogy and Janusz Tarnowski personal-existential pedagogy.
Niniejsze opracowanie ma na celu opisanie kryteriów doboru odpowiednich zarządzeń przy ograniczeniu władzy rodzicielskiej. A. Kiliańska wskazuje się, że w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej nie ma miejsca na żadne z góry określone reguły nakazujące stosowanie odpowiednich form ograniczenia, a każdy przypadek powinien być postrzegany indywidualnie. Wydaje się jednak, że sąd opiekuńczy, wybierając i wydając odpowiednie zarządzenia, powinien się kierować przynajmniej jakimiś ogólnymi kryteriami. Proponuje się zatem, aby do tych kryteriów zaliczyć: sytuację związaną z zagrożeniem dobra dziecka, autonomię rodziny, domniemanie dobrej woli rodziców, interes społeczny. Sam katalog kryteriów w tym momencie może zostać potraktowany jako otwarty. Można bowiem przypuszczać, iż w dalszych rozważaniach może się pojawić jeszcze inne kryterium. Istotne jednak w tym przypadku jest to, że badanie dokonywane przez sąd opiekuńczy w zakresie wyboru odpowiedniego zarządzenia powinno stanowić czynność zamkniętą, tzn. punktem wyjścia powinno być dobro dziecka i na nim się kończyć.
EN
This paper aims to define criteria of the selection of appropriate rulings while limiting parental authority. A. Kiliańska indicates that in the case of restrictions of parental authority there is no room for any pre-defined rules mandating the use of appropriate forms of restriction and each case should be considered individually. It seems, however, that the Guardianship Court while selecting and issuing appropriate orders should at least follow some general criteria It is therefore proposed that these criteria should include: the situation connected with the potential threat to child’s welfare, family autonomy, the presumption of good will of the parents, the public interest. The above criteria catalogue may at this point be treated as open. One can in fact assume that in the course of further considerations some other criterion may arise. It is important noting that the process of selection of proper rulings conducted by the Guardianship Court of should be a closed on , it should revolve around the child’s welfare.
Many institutions deal with the problem of bringing up children and young people. One of them is the Catholic Church. The 21st century is a time when some scientists claim that the parental education authority has disappeared, teachers have become only communicators of knowledge in lessons and the Church is a relic of a bygone with no right to take care of the younger generation. Facing such postulates, pedagogues and psychologists associated in the Institute of Integrated Prophylaxis decided to carry out statistical research. The purpose of this surveys was, to indicate the impact of particular educational environments on young people.The authors of the study showed that the child, even if it does not show, very o@en needs the parents authority. This situation positively affects the child's development and protects children and adolescents from harmful situations. Young people expect to be heard and understood. The dialogue is easiest way to prevent the emergence of risky and anti-social behavior in children’s life. Similar tasks, especially in relation to children from broken families, have teachers. More than half of young people point from one to several teachers who were important to them in matters of life. It has also been proved that religious education and the activity of various religious groups, headed by the Catholic Church, constitute an important help in the process of education. Those people for whom faith is important, who live according to religion, are much less susceptible to the emergence of different educational problems in their lives.In conclusion, it should be noted that the research took into account the activity of these three environments without taking into account the cooperation of these institutions. Cooperation could reduce the appearance of various problems to zero.
The content of this article is structured around the mutual relationships “parent-child”, “teacher-child” and “parent-teacher”, in the aspect of broadly understood responsibility for the minor. The author outlined correlation between custody and supervision on the background of the existing legal system. The author’s main aim was to outline the framework for liability for the breach of the duty of ensuring the safety of pupils and students, who attend educational institutions, the resulting sanctions and claims of victims and an attempt to show the genesis of universally respected principles. The report also reveals the legal regulations in opposition to emotions of legal representatives, which are accompanying them from birth of their ward. In this context author presents: the origin of the interdependence of custody and supervision, the role of teacher, educational establishment and parent in the process of caring for minors and, above all, ensuring safety and bearing legal responsibility in this aspect.
PL
Treść opracowania skonstruowana została wokół wzajemnych relacji rodzic–dziecko, nauczyciel-dziecko i rodzic-nauczyciel, w aspekcie szeroko pojętej odpowiedzialności za małoletniego. Nakreślona została korelacja pieczy i nadzoru na tle istniejącego porządku prawnego. Przytaczane w treści orzecznictwo podkreśla również w tym obszarze para precedensowy charakter systemu prawnego. Głównym celem autora było nakreślenie ram odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa podopiecznym placówek oświatowych, wynikających z nich sankcji i roszczeń osób pokrzywdzonych oraz próba ukazania genezy respektowanych powszechnie zasad. Opracowanie ukazuje regulacje prawne w konfrontacji z emocjami towarzyszącymi opiekunom prawnym od dnia narodzin ich podopiecznego. W tym kontekście, przedstawiona zostaje geneza współzależności pieczy i nadzoru, roli nauczyciela, placówki oświatowej i rodzica w procesie sprawowania opieki nad małoletnim a przede wszystkim zapewnienia mu bezpieczeństwa i ponoszenia w tym aspekcie przewidzianej prawem odpowiedzialności.
The article is intended to determine the legal character and substance of joint physical custody in Polish family law, with a special focus on American experiences with joint custody. To this date, the institution of joint physical custody has not been regulated expressis verbis in Polish family law. However, current provisions do not preclude de lege lata such a manner of exercising parental authority. The term joint physical custody, although not mentioned in the text of the Family and Guardianship Code, does appear in the text of the State Aid for Child Support Act, but without a definition or any specification. Furthermore, provisions of the Code of Civil Procedure make reference to a judgment, in which the court deemed that the child would reside with each of the parents over recurring periods of time. It is appropriate to presume that these provisions, introduced by the Act of 25 June 2015, are intended to apply to joint physical custody, although it should be stressed that the term in question is not used in the provisions of the Code of Civil Procedure, either. Hence, the matter in question is surrounded by considerable legal uncertainty, causing citizens to be treated differently by courts and public administration authorities. The above-mentioned general objective were achieved through method of analysis of the content of Article 58 § 1 and Article 107 § 1 of the Family and Guardianship Code, as well as method of conceptual analysis - analysis of the following concepts: ,,joint physical custody” and ,,alternating parental authority”. Furthermore, it has been explained why a concept of ,,joint physical custody” is better than ,,joint physical care”. In the article, the standard of the ,,best interest of the child” (which is an American equivalent of the ,,child welfare”) was discussed. This standard is not easy as it might seem. In this context, there has been intense discussion in case law and legal literature on implementation of two heuristics: ,,tender years presumption” and ,,primary care-taker preference”. Based on American legal literature, the following types of joint physical custody have been discussed: long-term block time, alternating short-term block time, birdnest and free access. Furthermore, most popular in the United States joint physical custody schedules were collected and collated. An analysis of the selected American case-law was dedicated to ascertain that institution of joint physical custody is not uniform and may cause problems in the courts. This problem was also dealt with in the context of approximation standard, otherwise known as past caretaking standard. The main research hypothesis is as follows: joint custody does not denote only symmetrical child care arrangements, and its correct application by courts is contingent upon courts taking into account a number of individual factors.
PL
Celem niniejszego artykułu jest określenie charakteru prawnego i treści pieczy naprzemiennej (joint physical custody) w polskim prawie rodzinnym, ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń amerykańskich związanych ze wspólną opieką rodziców nad dzieckiem (joint custody). Instytucja pieczy naprzemiennej nie została expressis verbis uregulowana w polskim prawie rodzinnym, jednak obowiązujące przepisy nie wykluczają de lege lata takiego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej w sytuacji rodziców żyjących w rozłączeniu. Samo pojęcie „pieczy naprzemiennej”, choć niewymienione w tekście Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, pojawia się w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jednak bez jakiejkolwiek definicji czy dookreślenia. Ponadto w regulacjach Kodeksu postępowania cywilnego mowa jest o „orzeczeniu, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach”. Należy domniemywać, że przepisy te, wprowadzone ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. dotyczyć mają właśnie pieczy naprzemiennej, jednak trzeba podkreślić, że także w tym kodeksie określenie takie nigdzie nie pada. Tym samym w materii tej panuje obecnie duża niepewność prawna, prowadząca do różnego traktowania obywateli przez sądy i organy administracji publicznej. Tak zakreślony cel był realizowany metodą analizy treści przepisów art. 58 § 1 i art. 107 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oraz metodą porównawczą pojęć, m.in. pojęć ,,pieczy naprzemiennej” i ,,naprzemiennej władzy rodzicielskiej”. Starano się także wyjaśnić, dlatego pojęcie ,,piecza naprzemienna” jest bardziej odpowiednie niż ,,opieka naprzemienna”. W artykule pochylono się nad standardem najlepiej pojętego interesu dziecka, którego polskim odpowiednikiem jest dobro dziecka. Standard ten nie jest tak prosty jak mogłoby się wydawać. W tym kontekście, zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie toczyła się dyskusja nad wprowadzeniem dwóch heurystyk, funkcjonujących na zasadzie domniemań prawnych: tzw. ,,wrażliwych lat” i pierwszoplanowego opiekuna. W oparciu o amerykańską literaturę prawniczą, omówiono następujące formy pieczy naprzemiennej: ,,długoterminową”, ,,krótkoterminową”, ,,gniazdową” i ,,uznaniową”. Co więcej, zebrano i uporządkowano najbardziej znane w Stanach Zjednoczonych harmonogramy sprawowania pieczy naprzemiennej. Analiza wybranych orzeczeń sądów amerykańskich miała za zadanie wykazać, że piecza naprzemienna nie jest instytucją jednolitą i może implikować problemy z rozstrzyganiem o niej w sądach. W tym kontekście odniesiono się również do domniemania prawnego tzw. approximation rule. Hipoteza główna artykułu brzmi następująco: piecza naprzemienna nie oznacza wyłącznie układów symetrycznej opieki nad dzieckiem, a jej poprawne stosowanie przez sądy wymaga rozważenia przez sąd wielu indywidualnych czynników.
There is no legal definition of parental authority, but many doctrinal definitions can be found in jurisprudence and literature. The essence of parental authority best reflects the understanding of parental authority as a whole of duties and parents’ rights towards the child, serving to provide them with appropriate care and guarding their interests. The duties are of paramount importance. Parental rights serve to fulfill specific duties, so they have a secondary and subsidiary character. The term “parental authority” is not appropriate to determine the parents’ care for a child, because it emphasizes the imperative. It would be more appropriate to use the term “parental care”. The proposed term would adequately expose the essence of parental authority. Parental authority is a subjective right granted to parents for the good of the child, in the interest of society.
The purpose of this article is to analyze the child's right to freedom of thought, conscience and religion guaranteed by the Convention on the Rights of the Child, in the background of the parental authority. This topic in Poland is ambiguous. Poland has ratified the Convention on the Rights of the Child with reservations and declarations. The declarations concerned on the rules on children's religious freedom. According to Poland, the exercise of these rights "is performed with respect for parental authority, in accordance with Polish customs and traditions, concerning the place of the child within and outside the family". Moreover, there is a certain gap between Polish Family Law and the provisions of the Convention. The Polish legislator places emphasis on the right of parents to raise children in accordance with their own beliefs, while the provisions of the Convention prioritize the child's autonomy. An additional problem in this matter is also the lack of detailed national regulations that would guarantee religious freedom for children, and also ensure the possibility of exercising these rights in practice. The legislator did not include any practical guidelines on how the child's religious freedom should be exercised and how to determine the moment when the child will be mature enough to take advantage of these guarantees. The basic research method that I used was the analysis of legal acts. I also relied on monographs and collective works devoted to family law. Due to the specific nature of the subject, Poland lacks case law of common courts on this subject.
PL
Celem niniejszego artykułu jest analiza zagwarantowanego przez Konwencję o Prawach Dziecka prawa dziecka do swobody myśli, sumienia i wyznania, na tle przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego dotyczących władzy rodzicielskiej. Temat ten w Polsce jest niejednoznaczny. Polska ratyfikowała Konwencję o Prawach Dziecka wraz z zastrzeżeniami oraz deklaracjami. Deklaracje dotyczyły m.in. właśnie przepisów dotyczących wolności religijnej dzieci. Zgodnie ze stanowiskiem Polski wykonywanie tych praw „dokonuje się z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodziną”. Do dziś w tej kwestii istnieje pewien rozdźwięk pomiędzy prawem krajowym, a przepisami Konwencji. Polski ustawodawca kładzie nacisk na prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, natomiast przepisy Konwencji na pierwszym miejscu stawiają autonomię dziecka. Dodatkowym problemem w przedmiotowej materii stanowi także brak szczegółowych przepisów krajowych, które gwarantowałyby dziecku wolność religijną, a także zapewniały możliwość egzekucji tych praw w praktyce. Ustawodawca, nie zawarł też żadnych praktycznych wskazówek, w jaki sposób wolność religijna dziecka miałaby być wykonywana oraz jak określić moment w którym dziecko będzie na tyle dojrzałe, aby z tych gwarancji skorzystać. Podstawową metodą badawczą, którą zastosowałam była analiza aktów prawnych. Opierałam się także na monografiach i pracach zbiorowych poświęconych prawu rodzinnemu, a także na komentarzach do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Ze względu na specyfikę tematu w Polsce brakuje orzecznictwa sądów powszechnych na ten temat.
Parents, in accordance with the provisions of the Family and Guardianship Code, are responsible for the care of their child up to the age of majority. However, parents do not always fulfil their duties related to childcare tasks properly, e.g. they lead to negligence, leave the child without proper care. As a consequence, they may be held criminally liable for the child's jeopardize or abandonment. Parents are responsible for their child up to the age of 18. However, there are situations when the parent leaves the child alone at home, e.g. for a moment when he or she throws away rubbish, goes to the basement or a local shop. It happens sometimes that a child stays alone when one of the parents went to work and the other did not manage to return yet. However, a parent should use reason and take into account the mental development and maturity of his or her child. First of all, parents should talk to their children and explain them situations that may pose a threat, as well as they should behave in a crisis situation, e.g. a fire, such as the emergency telephone number.
PL
Rodzice, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, są odpowiedzialni za opiekę nad dzieckiem, aż do pełnoletniości. Rodzice nie zawsze jednak wywiązują się ze swoich obowiązków związanych z zadaniami opiekuńczo-wychowawczymi względem dziecka w sposób właściwy, np. doprowadzają do zaniedbań, pozostawiają dziecko bez właściwej opieki. W konsekwencji mogą ponieść odpowiedzialność karną za narażenie dziecka na niebezpieczeństwo lub porzucenie. Rodzice ponoszą odpowiedzialność za dziecko aż do ukończenia przez nie 18 roku życia. Są jednak sytuacje gdy rodzic pozostawia samo dziecko w domu np. na chwilę gdy wyrzuca śmieci, idzie do piwnicy, czy lokalnego sklepu. Zdarza się, że dziecko zostaje samo pomiędzy gdy jeden z rodziców wyszedł już do pracy a drugi nie zdążył jeszcze wrócić. . Rodzic jednak powinien kierować się rozsądkiem, brać pod uwagę dojrzałość i rozwój umysłowy swojego dziecka. Przede wszystkim rodzice powinni rozmawiać z dziećmi i wyjaśniać im sytuacje, które mogą stanowić zagrożenie, oraz to jak powinny się zachować w sytuacji kryzysowej np. pożar, jaki jest numer telefonu do służb ratunkowych.
The subject of the gloss is Supreme Court’s Resolution of 13 May 2015 (III CZP 19/15). According to the resolution: “a legal representative of a minor may grant a power of attorney to submit a declaration of consent provided for in art. 34.3 of Medical Professions Act of 5 December 1996 (consolidated text: Dz. U. of 2015 item 464)”. The Supreme Court declared absolutely inadmissible power of attorney to carry out parental authority. The Author is of the opinion that the presented resolution is to be approved. The Author analyses several specific issues, which were omitted by the Supreme Court, like requirements to be met by attorney or qualification of the power of attorney to important matters. According to the author power of attorney to submit a declaration of consent should be applied in completely exceptional situations, under taking into account objections arising from civil and medical law.
PL
Przedmiotem glosy jest uchwała Sądu Najwyższego z 13 maja 2015 r. (III CZP 19/15), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że „przedstawiciel ustawowy małoletniego dziecka może udzielić pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody przewidzianej w art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (jedn. tekst: Dz. U. z 2015 r. poz. 464)”. Sąd Najwyższy za bezwzględnie niedopuszczalne uznał udzielenie przez rodziców pełnomocnictwa ogólnego do wykonywania wszystkich czynności z zakresu władzy rodzicielskiej. Autorka, aprobując co do zasady zajęte przez Sąd Najwyższy stanowisko, analizuje związane z nim szczegółowe zagadnienia, pominięte przez Sąd Najwyższy, skupiając się na wymogach, jakie powinna spełniać osoba pełniąca funkcję pełnomocnika, a także na kwalifikacji udzielenia analizowanego pełnomocnictwa jako istotnej sprawy dziecka. Zdaniem autorki udzielenie pełnomocnictwa do wyrażenia zgody powinno być stosowane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, przy uwzględnieniu zastrzeżeń, wynikających z prawa cywilnego i medycznego.
Przedmiotem rozważań w artykule uczyniono problematykę ograniczenia władzy rodzicielskiej ze względu na rozłączenie rodziców. W sytuacji, o której mowa, inge¬rencja sądu w stosunek władzy rodzicielskiej może nastąpić w razie rozwodu rodzi¬ców, unieważnienia ich małżeństwa albo orzeczenia separacji, pozostawania rodziców związanych węzłem małżeńskim w separacji faktycznej oraz w wypadkach, gdy władza rodzicielska przysługuje rodzicom niepozostającym ze sobą w związku małżeńskim. Przyczyną ograniczenia władzy rodzicielskiej we wskazanych przypadkach jest nie¬możność jej wspólnego i prawidłowego wykonywania w pełnym zakresie przez obo¬je rodziców na skutek ich rozłączenia. Chodzi mianowicie o obiektywną niemożność wykonywania władzy rodzicielskiej przez każdego z rodziców w dotychczasowym (pełnym) zakresie w sytuacji rozbicia rodziny lub gdy rodzice dziecka nie pozostają i w zasadzie nigdy nie pozostawali w związku małżeńskim. Skutkiem ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców jest to, że władza ta przysługuje w dalszym ciągu obojgu rodzicom, przy czym jednemu z nich w pełnym zakresie, drugiemu zaś w ograniczonym – do konkretnie wskazanych obowiązków i uprawnień względem oso¬by dziecka. W zakresie spraw przyznanych w orzeczeniu również drugiemu rodzicowi oboje są równouprawnieni, tzn. powinni współpracować ze sobą i podejmować wspólne (uzgodnione uprzednio) decyzje. W zakresie natomiast spraw, które przysługują rodzi¬cowi posiadającemu pełną władzę rodzicielską, działa on samodzielnie, podczas gdy rodzic z ograniczoną władzą zajmuje pozycję osoby trzeciej, na której spoczywa obo¬wiązek powstrzymywania się od jakichkolwiek zachowań naruszających sferę wyłącz¬ności rodzica z pełną władzą rodzicielską. Zanim jednak sąd wyda orzeczenie, o którym mowa, musi dokonać wyboru rodzica, któremu przyzna pełnię władzy rodzicielskiej, a w konsekwencji powierzy bezpośrednią pieczę nad dzieckiem. Podstawowym kryte¬rium, jakim będzie kierował się sąd w tym zakresie, jest dobro dziecka.
EN
The subject of the discussion in the article is the issues of parental authority limi¬tation due to separation of the parents. In the case referred to, the court intervention in the parental authority relation may occur when parents divorce, their marriage has been nullified or separation has been decreed, when parents related by marriage are in actual separation, and in cases where parents have the parental authority but they are not mar-ried. The cause of parental authority limitation in the indicated cases is the inability of joint and proper full exercise of it by both parents because of their separation. Namely, it is the objective impossibility of exercising parental authority by each of the parents in the current (full) range in the family breakdown situation, or if the child’s parents are unmarried and have never been married. The effect of the parental authority limitation of one parent is that both parents still have this authority, but one of them has it in the full extent, and the other one in a limited extent – having specifically designated duties and powers related to the child. In matters adjudged in the decree to the other parent as well, both of them have equal rights, i.e., they should co-operate and take joint (agreed in advance) decisions. However, in matters that fall within the powers of the parent who holds the full parental authority, he/she acts alone, while the parent with the limited authority takes the position of a third party, who has the obligation to refrain from any conduct that would violate the exclusive powers of the parent with full parental author¬ity. However, before the court issues a judgment referred to, they must choose the parent who will be granted full parental authority, and consequently, entrusted with the direct custody of the child. The basic criterion, which will guide the court in this regard, is the welfare of the child.
Another wave of the Covid-19 pandemic is approaching. Therefore, obtaining “collective immunity” should be considered a priority in the pro-health policy of the state. In view of the fact that the “safety threshold” has not been reached in our society – children from the age of twelve years have been covered by voluntary and free vaccination (as part of the implementation of the National Vaccination Program). This raises a number of controversies in the general public as well as in some narrow circles of scientists and physicians – mainly due to the relatively short period of development of the vaccine, as they claim, and the possibility of far-reaching (and yet unexplored) negative consequences of immunisation. This article attempts to answer the question: Is the immunisation of a child against Covid-19 a duty of the parents arising out of a legal relationship as part of the exercise of parental authority or merely a duty? In order to comprehensively analyse this issue, it was deemed necessary to present: the effects of the pandemic, as well as the lockdown associated with it in the socio-psychological context; the negative consequences of e-learning from the perspective of students; the essence of universal immunisation and preparations against Covid-19; the issue of immunisation of students as part of the implementation of the next stage of the National Vaccination Program (positive and negative aspects); the content of the legal relationship of parental authority, with an explication of the duties/privileges of parents as a determinant in the light of legal regulations of their competence to have their child vaccinated, taking into account 16-year-olds and their sui species status in this area. The analysis of the essence of the legal relationship of parental authority undoubtedly leads to the conclusion that subjecting the child to vaccination against Covid-19 should be treated as an obligation arising from its content in accordance with the idea of the child’s welfare and social interest, rather than a duty. The paradigm of duty could be referred to when considering the exercise of this power from the perspective of society at large.
PL
Zbliża się kolejna fala pandemii Covid-19, w związku z tym uzyskanie „odporności zbiorowej” należy uznać za priorytet w polityce prozdrowotnej państwa. Z uwagi na to, że nie osiągnięto w naszym społeczeństwie owego „progu bezpieczeństwa”, objęto dobrowolnym i nieodpłatnym szczepieniem (w ramach Narodowego Programu Szczepień) dzieci od dwunastego roku życia. Budzi to wiele kontrowersji w społeczeństwie, jak też w niektórych wąskich kręgach naukowców i lekarzy przede wszystkim z uwagi na stosunkowo krótki, jak twierdzą, okres prac nad szczepionką i możliwość wystąpienia w związku z tym dalekosiężnych (jak dotychczas niezbadanych) negatywnych skutki immunizacji. Artykuł ten stanowi próbę odpowiedzi na pytanie: czy poddanie dziecka w ramach realizacji władzy rodzicielskiej immunizacji na Covid-19 jest obowiązkiem rodziców/a wynikającym z treści stosunku prawnego, czy też tylko powinnością? Celem wszechstronnej analizy tej problematyki uznano za konieczne przedstawienie skutków pandemii, a także związanego z nią lockdownu w kontekście socjopsychologicznym; negatywnych konsekwencji e-learningu z perspektywy uczniów; istoty powszechnej immunizacji oraz preparatów przeciwko Covid 19; zagadnienia szczepienia uczniów w ramach realizacji kolejnego etapu Narodowego Programu Szczepień (pozytywne i negatywne aspekty); treści stosunku prawnego władzy rodzicielskiej, z eksplikacją obowiązków/uprawnień rodziców stanowiących wyznacznik w świetle regulacji prawnych ich kompetencji w zakresie poddania dziecka szczepieniu z uwzględnieniem 16-latków i ich sui species statusu w tym obszarze. Analiza istoty stosunku prawnego władzy rodzicielskiej prowadzi niewątpliwie do wniosku, że poddanie dziecka szczepieniu na Covid-19 należałoby traktować jako obligatio wynikające z jego treści zgodnie z ideą dobra dziecka i interesem społecznym, a nie powinności. Do paradygmatu powinności można by odwołać się rozpatrując realizację tej władzy z perspektywy ogółu społeczeństwa.
The article focusses on the issue of joint physical custody as a method of regulating parental authority after divorce or separation in the Polish family law. The purpose of the analysis is to clarify the concept of joint physical custody, its relation to parental authority and practical problems related to the institution of joint physical custody. Joint physical custody has not been regulated directly in the Polish law and therefore raises many doubts in the courts. It leads to different treatment of citizens by the public authorities. The article also discusses development of joint physical custody in the United States considered to be the birthplace of this institution. In foreign legal systems, the rule is to maintain parental authority of both parents after divorce. This corresponds to strong belief on the European and international forum that such an arrangement is the most appropriate for the best interests of the child.
PL
Artykuł poświęcony jest problematyce instytucji pieczy naprzemiennej jako sposobie uregulowania wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie lub rozstaniu w polskim prawie rodzinnym. Celem rozważań jest wyjaśnienie pojęcia pieczy naprzemiennej, jej relacji do władzy rodzicielskiej oraz praktycznych aspektów funkcjonowania instytucji pieczy naprzemiennej. Piecza naprzemienna nie została uregulowana wprost w przepisach polskiego prawa, co powoduje wątpliwości w orzekaniu o niej w sądach. Prowadzi to do różnego traktowania obywateli przez organy administracji publicznej. W artykule zostały zawarte również rozważania na temat rozwoju pieczy naprzemiennej w Stanach Zjednoczonych, uważanych za kolebkę tej instytucji. W zagranicznych systemach prawnych regułą stało się powierzanie władzy rodzicielskiej wspólnie rozwodzącym się rodzicom. Odpowiada to silnemu na forum europejskim i międzynarodowym przekonaniu, że taka właśnie sytuacja najlepiej zabezpiecza dobro dziecka, którego rodzice żyją w rozłączeniu.
The article explores the issue of reconstructed families, focusing specifically on the roles of individual family members and the processes that occur within such families. Due to the complexity of the above processes, the article concentrates on the deliberations about the stepparent’s upbringing process towards the stepchild, determining its content, scope and role. The article analyses of the stepparent’s duty towards the stepchild, highlighting its normative sources, and assesses this duty in relation to the parental authority of the spouse and the parental authority of the other biological parent outside the reconstructed family. The deliberations presented in the article aim to support the primary thesis of the article that in order for the foster parent’s current custody of the child to be effective, the stepparent’s situation in terms of upbringing obligation should be made independent of the biological parent’ situation, which stems from their parental authority. The article proposes introducing for example, an institution of the so-called “adoptive parent’s care” that would encompass some rights and obligations typical of parental authority and independent of the parental authority of the child’s biological parent. This could serve as an equivalent to the concept of parental responsibility found in English law.
The article presents an analysis of the institution of contact with a child, which is a relatively new regulation in family law. Theoretical and legal considerations are intended to determine the legal nature of such contacts and show that they are of a family and personal nature. The mutual right and duty to have contact including the claim on the part of a child were also examined, as well as the concept of the contact itself, especially with regard to the parallel concept of a personal contact. At the same time, the institution of personal contact that appears in the adoption process was discussed. The article presents the idea of the necessity of establishing an obligation for one of the parents living with the child not to break contact with the child, as well as the idea of introducing an institution for suspending contacts. With regard to one parent holding parental authority, it is assumed that contact with a child takes the form of a dormant claim, which comes into effect when the family breaks up. The conclusions are therefore intended to provide an interpretation of the provisions of Articles 113-1136 and 1191 of the Family and Guardianship Code, which means that the considerations presented in this article are also of practical importance for maintaining contacts with a child.
PL
Artykuł przedstawia analizę instytucji kontaktów z dzieckiem, będącą stosunkowo nową regulacją w prawie rodzinnym. Rozważania teoretycznoprawne mają na celu określenie charakteru prawnego kontaktów i wskazać, że mają one charakter rodzinnoprawny i osobisty. Analizie poddano również obustronne prawo i obowiązek kontaktu z uwzględnieniem roszczenia po stronie dziecka, jak również samo pojęcie kontaktu, szczególnie w odniesieniu do równolegle występującego pojęcia osobistej styczności. Przy okazji omówiono bowiem instytucję osobistej styczności występującą przy przysposobieniu. W artykule przedstawiona została koncepcja konieczności ustalenia obowiązku do nienaruszania kontaktu przez jedno z rodziców zamieszkujące z dzieckiem, a także przemawiająca za wprowadzeniem instytucji zawieszenia kontaktów. W odniesieniu do jednego z rodziców sprawującego władzę rodzicielską przyjęto, że kontakt przyjmuje postać uśpionego roszczenia, które aktualizuje się w momencie rozpadu rodziny. W efekcie poczynione wnioski mają na celu wskazanie wykładni przepisów art. 113–1136 k.r.o., a także art. 1191 k.r.o., co sprawia, że rozważania mają również znaczenie praktyczne dla utrzymywania kontaktów z dzieckiem.
This paper herein focuses on the young people perception of the nearest significant social space, especially the family environment, parents and siblings, as well – peers (peer group). Firstly, the assessment of the youth on their relationship with parents and siblings was shown, then – the participation of family members and peers in solving the problems of young people and the impact of the circle of family and peers onto their attitudes and life choices. There has also been undertaken the problem of parental authority. The basis for the analyzes were the research results from national surveys and from those carried out on purposivesamples. The study period included the last two decades, i.e. the period from the beginning of the nineties of the last century to 2012. In light of these findings it can be concluded that the significant people in close social space for young people are members of the family (especially they mother, but also they father, to a lesser extent, siblings) and peer groups (friends, colleagues, and boyfriends/girlfriends). They give young people the emotional support and the environment on which they can rely in dealing with the problems, choices and decisions in life.
The current vision of authority goes significantly beyond that of the traditional one and is being viewed within new contexts, which take into account the social status of the individual, their freedom and self-realization, and their capability to manage complicated social relations and challenging life situations. In addition, emphasis is placed on the individual and their social responsibility, self-control, inner discipline, volitional effort and other personal characteristics. The theme of authority is currently topical not only in education but also in broader social contexts, and not only in the Czech Republic. This study has a theoretical character. It explains the etymology of the term authority, compares this term with the substance of authoritativeness, analyses in brief T.W. Adorno´s theory of Authoritarian Personality, characterizes differences in parenting styles, and in particular the specifics of the authoritative and authoritarian styles.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.