Terapia zajęciowa skupia się głownie na diagnostyce funkcjonalnej, odnoszącej się do aktywności życia codziennego (activities of daily life – ADL) i w związku z tym proponuje interwencje terapii zajęciowej, w tym stosowanie urządzeń wspomagających oraz ocenę pomieszczeń mieszkalnych z propozycjami urządzeń ułatwiających. Kolejnym celem terapii zajęciowej jest skoncentrowanie się na funkcjonalnych możliwościach kończyn gornych, zwłaszcza funkcjach ręki, co jest związane z funkcjami poznawczymi. Terapeuci zajęciowi przeprowadzają poznawcze szkolenie behawioralne pod nadzorem psychologa klinicznego, skupiając się rownież na rehabilitacji przedzawodowej w celu osiągnięcia optymalnej jakości życia osoby niepełnosprawnej. Według statystyk opublikowanych przez COTEC (Council of Occupational Therapists for the European Countries, Rada Terapii Zajęciowej Krajow Europejskich, 2013 r.) w 26. krajach europejskich i poza Unią Europejską dostępnych jest w sumie 290 programow studiow w zakresie terapii zajęciowej, zatwierdzonych przez Światową Federację Terapeutow Zajęciowych (World Federation of Occupational Therapists, WFOT) i innych 93 nie zatwierdzonych przez WFOT. Większość szkoł znajduje się w Niemczech i Wielkiej Brytanii. Ponieważ w poszczegolnych krajach europejskich istnieją rożne systemy szkolnictwa to programy szkoleniowe rownież w niektorych aspektach się rożnią. Programy studiow oferowane są przez instytucje szkolnictwa wyższego, uniwersytety, szkoły politechniczne i zawodowe. W Republice Czeskiej terapeuci zajęciowi kształcą się w trybie trzyletnich studiow licencjackich, a program studiow magisterskich dostępny będzie we wrześniu 2014 r. Studia licencjackie są dostępne w Czechach od 1992 r. Aktualnie cztery uczelnie w Czechach oferują edukację w zakresie nauk o zdrowiu ze stopniem licencjata z terapii zajęciowej. Dziedzinę tę można studiować na Uniwersytecie Karola w Pradze, na Wydziale Nauk o Zdrowiu na Uniwersytecie Czech Zachodnich w Pilznie, na I Wydziale Lekarskim Medycyny na Uniwersytecie w Ostrawie i na Wydziale Nauk o Zdrowiu na Uniwersytecie Jana Evangelisty Purkyniego w Usti nad Łabą. Programy te obejmują naukę w pełnym wymiarze godzin w większości uniwersytetow a na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jana Ewangelisty Purkyniego w Usti nad Łabą jest rownież możliwość kształcenia na odległość (e-learning).
EN
Occupational therapy is a healthcare field that focuses mainly on functional diagnostics regarding the activities of daily life (ADL), and, to this end, proposes occupational therapy interventions, including the prescription of assistive devices and the evaluation of living spaces with proposals for facilitation devices. Another objective of occupational therapy is a focus on the functional abilities of the upper extremities, especially the function of the hand, which is linked to cognitive functions. Occupational therapists perform cognitive behavioural training under the supervision of a clinical psychologist, and they also focus on prevocational rehabilitation in order to achieve the optimal quality of life for a person with a disability. According to statistics published by COTEC (Council of Occupational Therapists for the European Countries, 2013), a total of 290 study programs approved by the World Federation of Occupational Therapists (WFOT) and another 93 not approved by WFOT are available in the field of occupational therapy in 26 European countries and outside the European Union. Most schools are located in Germany and Great Britain. Since the individual European countries use different school systems, these study programmes also differ in some aspects. The study programmes are offered at higher education institutions, universities, polytechnic schools and professional colleges. In the Czech Republic, occupational therapists get their education in the three-year bachelor’s programme, and a new master’s degree program will be offered in September 2014. The bachelor’s study has been available in the Czech Republic since 1992. At present, a total of four universities in the Czech Republic offer education for healthcare specialization with a bachelor’s degree course in occupational therapy. This field can be studied at the First Faculty of Medicine at Charles University in Prague, the Faculty of Health Studies at the University of West Bohemia in Plzeň, the Faculty of Medicine at the University of Ostrava and the Faculty of Health Studies at the University of Jan Evangelista Purkyně in Ústí nad Labem. The programmes involve full-time study at most of the schools, while at the Faculty of Health Studies at the University of Jan Evangelista Purkyně in Ústí nad Labem it is also available as a distance-learning programme.
The role of occupational therapy in acquiring employment To be satisfied with their life, people with disabilities need to fully participate in social life. By providing comprehensive rehabilitation, occupational therapy gives them an opportunity to choose their path in life and make decisions about their life - thanks to their being able to work, among other things. The authors present conditions necessary for people with disabilities to become capable of working that need to be included in therapy. They distinguish five stages of acquiring vocational skills and competence. These are: current analysis of mental and physical abilities, assessment of vocational potential, preparation for work, workplace accommodation and the final outcome - employment. They present outlines of procedures oriented at learning a trade by people with psychomotor disabilities, their vocational potential and conditions for working. Independence at work is closely related to the clinical condition of the person in therapy. It is not always possible to develop full competence; however, an optimal level should be aimed at that is appropriate to the current physical and mental abilities of a person with disability.
Artykuł jest próbą identyfikacji kluczowych okoliczności powstania terapii zajęciowej jako działalności społecznej i jej ewoluowania do działalności zawodowej ze szczególnym uwzględnieniem znaczących osób, które nadały kierunek tym zdarzeniom. Ukazane spojrzenie stanowi głos w dyskusji nad ujęciem historycznym i rozwojowym terapii zajęciowej. Przedstawiona perspektywa jest wynikiem własnych poszukiwań naukowych, opartych w szczególności na literaturze anglojęzycznej, dlatego też prezentowane w artykule opisy warto traktować jako jeden z możliwych sposobów odczytania historycznych i rozwojowych perspektyw terapii zajęciowej.
EN
This paper describes the emergence of the occupational therapy as a social activity and its appreciation as a profession. The article also presents peoplewho were significant in establishing the direction of the therapy’s development. The historical perspective provided introduces the original developmental path of the occupational therapy. The presented perspective is a result of own scientific research, based in particular on the English literature. Therefore, the descriptions presented in the article should be treated as one of several possible ways of interpreting historical and developmental perspectives of occupational therapy.
In recent years, the number of elderly people has increased significantly in Polish society. Therefore, we should pay attention to the quality of their lives, the possibility of personal development, finding new horizons, interests, interesting forms of spending free time, creating places providing support, care, help in their everyday activities, places of rehabilitation in the bio-psycho-social sphere. This paper describes the need to expand services for elderly people based on occupational therapy. It also indicates what this type of activity consists of, what kind of methods and techniques the therapist works with and what benefits are derived from occupational therapy for the whole family of an elderly person.
PL
Na przestrzeni ostatnich lat znacznie wzrosła w społeczeństwie polskim liczba osób w wieku późnej dorosłości, tym samym wzrasta potrzeba pochylenia się nad jakością życia tychże osób, nad ofertą rozwoju osobistego, realizacji siebie w wieku późnej dorosłości, odnajdywania nowych horyzontów zainteresowań, ciekawych form spędzania czasu wolnego, ale także tworzenia miejsc i usług świadczących wsparcie, opiekę, pomoc w codziennych czynnościach, miejsc rehabilitacji w sferze bio-psycho-społecznej. Niniejsza praca opisuje potrzebę rozszerzania usług dla osób starszych opierających się o terapię zajęciową, wskazuje także na czym polegają tego typu zajęcia, jakimi metodami i technikami pracuje terapeuta oraz jakie korzyści płyną z terapii zajęciowej dla całej rodziny osoby starszej.
Occupational therapy is a form of rehabilitation, which since recently was not recognized as the vital subject of the social discourse. This is due to the fact that for many decades in Poland this discipline was stagnating, and the tasks therapists were usually identified with art therapy. However, for a few years one can see slow changes in occupational therapy. One of them is the education of occupational therapists at an academic level, which can contribute to the acknowledgment of the potential of occupational therapy. One of the group to which occupational therapists can direct their actions are people with disabilities, which in particular are at risk of social exclusion.This paper presents the current understanding of occupational therapy in Poland and in the world. The text describes the changes taking place in the area of training therapists in Poland and indicate what actions focused on combating social exclusion of people with disabilities can make occupational therapists as part of their professional role.
PL
Terapia zajęciowa jest formą rehabilitacji, która do niedawna nie znajdowała należnego uznania w dyskursie społecznym. Wynika to z faktu, że przez wiele dziesięcioleci w Polsce dyscyplina ta była w fazie stagnacji, a zadania terapeutów kojarzone były zwykle z realizowaniem zajęć z zakresu arteterapii, takich jak malowanie, praca z gliną czy tworzenie rękodzieła. Jednakże od kilku lat można zaobserwować powolne zmiany dokonujące się w obszarze tej dyscypliny, związane m.in. z możliwościami kształcenia terapeutów zajęciowych na poziomie akademickim, które mogą przyczynić się do dostrzeżenia potencjału, jaki terapia zajęciowa, rozumiana zgodnie z aktualnymi, światowymi trendami, może zaoferować szerokiej rzeszy odbiorców. Jedną z tych grup stanowią osoby z niepełnosprawnością, które w sposób szczególny zagrożone są wykluczeniem społecznym. W przeciwdziałanie ekskluzji tych osób z powodzeniem angażować się mogą terapeuci zajęciowi. Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie aktualnego rozumienia terapii zajęciowej w Polsce i na świecie oraz zarysowanie zmian dokonujących się w obszarze kształcenia terapeutów zajęciowych. Niezwykle istotne jest także przedstawienie możliwych działań, które w ramach swojej roli zawodowej mogą prezentować terapeuci zajęciowi, skoncentrowanych na przeciwdziałaniu wykluczeniu osób z niepełnosprawnością.
The basic definition of the provision of social services in nursing homes is based on a holistic approach to clients. The paper identifies and compares the provision of social services in individual regions of the Slovak Republic. The provision of social services on the basis of founding competences in Slovakia was also presented. In the final part of the work, the possible methods and techniques of social rehabilitation in social servis homes and the specificity of the professional practice of a social worker were indicated.
PL
Podstawowa definicja świadczenia usług socjalnych w domach pomocy społecznej opiera się na holistycznym podejściu do klientów. W pracy zidentyfikowano i dokonano porównań świadczeń usług socjalnych w poszczególnych regionach Republiki Słowackiej. Przedstawiono również świadczenia usług socjalnych na podstawie kompetencji założycielskich obowiązujących na Słowacji. W końcowej części pracy wskazano na możliwe do zastosowania metody i techniki rehabilitacji społecznej w domach pomocy społecznej oraz na specyfikę praktyki zawodowej pracownika socjalnego.
The article discusses the problem of professional burnout among occupational therapists working with people with intellectual disabilities. Important from the point of view of various scientific disciplines, including special pedagogy, psychology, medicine or social prevention.The research was carried out in occupational therapy workshops using the diagnostic survey method and the questionnaire technique. The research allowed to determine individual, environmental and organizational threats of professional burnout. They pointed out the most common components of burnout. They outlined measures to prevent the phenomenon of professional burnout.
PL
Artykuł porusza problem zagrożenia wypaleniem zawodowym w środowisku terapeutów zajęciowych pracujących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Ważny z punktu widzenia różnych dyscyplin naukowych, między innymi pedagogiki specjalnej, psychologii, medycyny czy profilaktyki społecznej. Opisane w artykule badania przeprowadzono w warsztatach terapii zajęciowej, wykorzystując metodę sondażu diagnostycznego i technikę ankiety. Badania pozwoliły na określenie indywidualnych, środowiskowych i organizacyjnych zagrożeń wypaleniem zawodowym. Wskazały na najczęściej występujące składniki wypalenia zawodowego. Nakreśliły kierunki indywidualnych działań zapobiegających zjawisku wypalenia zawodowego.
Podstawowa definicja świadczenia usług socjalnych w domach pomocy społecznej opiera się na holistycznym podejściu do klientów. W pracy zidentyfikowano i dokonano porównań świadczeń usług socjalnych w poszczególnych regionach Republiki Słowackiej. Przedstawiono również świadczenia usług socjalnych na podstawie kompetencji założycielskich obowiązujących na Słowacji. W końcowej części pracy wskazano na możliwe do zastosowania metody i techniki rehabilitacji społecznej w domach pomocy społecznej oraz na specyfikę praktyki zawodowej pracownika socjalnego.
EN
The basic definition of the provision of social services in nursing homes is based on a holistic approach to clients. The paper identifies and compares the provision of social services in individual regions of the Slovak Republic. The provision of social services on the basis of founding competences in Slovakia was also presented. In the final part of the work, the possible methods and techniques of social rehabilitation in social servis homes and the specificity of the professional practice of a social worker were indicated.
Music as a form of idea transmission and interpersonal communi-cation (mainly due its capability to reveal one’s emotions) is used successfully during the occupational therapy with seniors staying in institutions of support and care. The most often these are occupational therapy workshops and nursing homes. Furthermore, this form of therapy is used informally in other institu-tions, such as the universities of the third age or senior clubs. It can either take the passive form – listening to music, but also the active – practicing music (for example: singing, composing). Music improves mental state, but it also affects human physical state. Firstly, music prevents; secondly, it rehabilitates; thirdly, it corrects and fourthly, it cures.
PL
Muzyka jako jedna z form przekazu i komunikacji międzyludzkiej (głównie za sprawą ujawnienia emocji danego człowieka) jest wykorzystywana z powodzeniem w czasie terapii zajęciowej z seniorami przebywającymi w pla-cówkach wsparcia i opieki. Najczęściej są to warsztaty terapii zajęciowej oraz domy pomocy społecznej. Ta forma terapii stosowana jest nieformalnie w innych placówkach, takich jak uniwersytety trzeciego wieku, kluby seniora. Przybiera ona postać bierną – słuchanie muzyki, ale także czynną – uprawianie muzyki (np. śpiew, komponowanie). Muzyka poprawia stan psychiczny człowieka, ale ma również wpływ na jego fizykalność. Po pierwsze zapobiega, po drugie usprawnia, po trzecie koryguje, a po czwarte leczy.
W artykule omówiono różnice w definiowaniu terapii zajęciowej w Polsce i za granicą oraz związane z tym odmienne sposoby jej prowadzenia. W szczególności uwzględniono terapię zajęciową stosowaną w usprawnianiu osób starszych. W Polsce do terapii zajęciowej zalicza się przede wszystkim arteterapię, elementy ergoterapii i socjoterapii. Nierzadko łączy się ją też z usprawnianiem zawodowym. Poza Polską uwzględnia się także interwencje w środowisku osoby poddawanej terapii w celu wspierania jej dobrostanu i umożliwienia codziennej aktywności w jak najpełniejszym zakresie. Terapia zajęciowa prowadzona w Polsce wymaga lepszego dostosowania do standardów wypracowanych przez międzynarodowe stowarzyszenia terapii zajęciowej (WFOT, COTEC).
EN
The article describes occupational therapy applied to the elderly and presents differences in the definition of occupational therapy in Poland and elsewhere, related to various methods of therapy. In Poland, occupational therapy is mainly art therapy and components of occupational and social therapy. Often it is combined with improvement of work skills. Outside Poland, occupational therapy also includesintervention in the patient’s living environment and places special emphasis on daily activities. The aim of this occupational therapy is to promote welfare and to enable people to perform their routine daily activities. Occupational therapy in Poland requires better compliance with standards developed by the international associations of occupational therapy (WFOT, COTEC).
Occupational therapy is associated with all means and stages of rehabilitation, despite being considered a healthcare field in the Czech Republic. In the European countries and worldwide, the trend in recent years suggests the important role of occupational therapy not only in healthcare but also in the social sphere. Occupational therapy is an integral part of rehabilitation. Its aim is to preserve or restore a person’s abilities through the use of meaningful activities and employment. Meaningful activities are selected individually for each individual of any age category according to the importance so that they can manage their routine daily living and the occupational, educational, social, leisure and recreational activities that are essential to them. Occupational therapists diagnose the functional condition of an individual, including the diagnosis of their functional abilities to manage activities of daily living, cognitive functions in terms of activities of daily living, motor skills and the function of the upper extremities, prevocational rehabilitation for the purpose of occupational and educational rehabilitation, diagnosis of leisure activities that an individual is able to perform, and diagnosis of environmental factors in relation to facilitators and barriers. Based on the results of the examinations and the diagnosis, the occupational therapist designs a short- and long-term occupational therapy plan and recommends customized occupational therapy in order to achieve the maximum possible quality of life. Occupational therapy in healthcare is conducted as prescribed by a doctor.
PL
Terapia zajęciowa związana jest ze wszystkimi środkami i etapami rehabilitacji, mimo że w Republice Czeskiej postrzega się ją jako dziedzinę opieki zdrowotnej. W Europie i na świecie ostatnie lata wskazują na istotną rolę terapii zajęciowej nie tylko w opiece zdrowotnej, ale także w sferze społecznej. Terapia zajęciowa jest integralną częścią rehabilitacji. Jej celem jest zachowanie lub przywrócenie zdolności danej osoby poprzez stosowanie konstruktywnych działań i zatrudnienie. Te znaczące działania wybierane są indywidualnie dla każdej osoby ze wszystkich kategorii wiekowych, w zależności od znaczenia, w taki sposób, że może ona prowadzić rutynowe, codzienne życie oraz niezbędne dla niej aktywności zawodowe, edukacyjne, społeczne i rekreacyjne. Terapeuci zajęciowi oceniają stan funkcjonalny danej osoby, w tym jej funkcjonalne zdolności do wykonywania codziennych czynności, funkcje poznawcze w zakresie codziennych czynności, umiejętności motoryczne i funkcje kończyn górnych. Prowadzą także rehabilitację przedzawodową w celu rehabilitacji zawodowej i edukacyjnej oraz diagnozują aktywności w czasie wolnym, które dana osoba jest w stanie wykonać, a także oceniają czynniki środowiskowe, takie jak środki ułatwiające i bariery. W oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i diagnozę, terapeuta zajęciowy opracowuje krótko- i długoterminowy plan terapii zajęciowej oraz zaleca dostosowaną terapię zajęciową w celu osiągnięcia możliwie maksymalnej jakości życia. Terapię zajęciową w opiece zdrowotnej prowadzi się zgodnie z zaleceniami lekarza.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.