Artykuł zakłada badanie wpływu języka komunikatów reklamowych na idio- i socjolekty, skupiając się na zjawisku zmiany języka powodowanej sloganami reklamowymi. Przeprowadzone w tym celu badanie zostało oparte na korpusie sloganów z reklam w języku polskim i angielskim oraz na kwestionariuszach, których głównym założeniem jest odpowiedź na pytanie dotyczące wpływu reklam na codzienne praktyki komunikowania osób młodych. Szczególny nacisk położono na możliwość kształtowania się nowych związków frazeologicznych, mających swoje źródło w języku reklamy. Wyniki uzyskane na podstawie ankiet potwierdzają, że młodzi Polacy często przyswajają pewne wyrażenia obecne w komunikatach reklamowych, co skutkuje pojawieniem się zmian języka i powstawaniem nowych frazeologizmów w mowie potocznej.
EN
It is evident that, nowadays, advertising messages invade people’s idio- and sociolects, changing the way they communicate on a daily basis, which is why the following paper aims at drawing attention to the phenomenon of language change engendered by advertising slogans. The research conducted is based on a collection of slogans originating from Polish and English advertisements and commercials, as well as on a survey whose main objective is to assess ads’ influence on everyday communicative practices, with special emphasis placed on the possible acquisition of new phrasemes through ads. The results obtained in the survey prove that young Poles often acquire certain expressions from advertising messages, which results in subtle language change in terms of new phrasemes in colloquial speech.
Traditional dialectology is developing more and more into historical dialectology, not only in Poland, for the reason that in many parts of the country vernaculars are disappearing more and more. Traditional dialectology describes the situation from several decades ago. Today’s speakers of vernaculars are very frequently “multi-codal”: they are also fluent in the general language. This means that, on the one hand, the usage of vernaculars and general language depends on social criteria, including situational factors, and on the other hand that spoken vernacular, if it persists at all, changes under the influence of the general language: usually, vernacular and general language are mixed, which is also influenced by social conditions. Younger representatives of Polish dialectology today express the view that (contemporary) dialectology functions de facto as a sub-discipline of sociolinguistics.The study argues that dialectology, which in its earlier phase was concerned with the search for ancient tribes or historical principalities, must partly move away from its old focus on vernaculars in the village, similarly to how the much younger sociolinguistics has moved away from its original focus on the linguistic behaviour of social classes. What unites both disciplines is that they study variations “within a language”, with sociolinguistics foregrounding social conditioning and dialectology territorial conditioning. If the current linguistic situation in modern, dynamic societies is to be captured, then one cannot do without the other. Since the methods and theories in sociolinguistics have developed enormously over recent decades, dialectology can profit more from sociolinguistics than vice versa.Using the vitality of German loan words in the current regiolect of Silesian as an example, quantitative procedures are used to show how such a dialectology could look, even in a largely urban and therefore dynamic society. The focus is on speakers’ multicodality in different social contexts. If, for example, synonymous lexical pairs exist in typical Silesian speech (here a Silesian Germanism and a general Polish “Polishism”), the isogloss becomes worthless as a central instrument for territorial distinction. The question is no longer where people say “a” or “b”, but with which frequency each element of such pairs is used in various positions in the material collected. Such differences in the frequency of usage can then be mapped for individual phenomena and larger territorial divisions of linguistic structural affinities can be abstracted from the individual maps, taking the place of conventional dialects.
PL
Nie tylko w Polsce tradycyjna dialektologia staje się dialektologią historyczną – ze względu na fakt, że w wielu regionach dialekty coraz bardziej zanikają. Tradycyjna dialektologia opisuje sytuację sprzed kilkudziesięciu lat. Dzisiejsi użytkownicy dialektów są najczęściej „wielokodowi”: posługują się również językiem ogólnym. Z jednej strony oznacza to, że używanie gwary i języka ogólnego zależy od kryteriów społecznych, w tym sytuacyjnych, ale z drugiej gwara, jeśli w ogóle się utrzymuje, zmienia się pod wpływem języka ogólnego: dialekt i język ogólny wytwarzają mowę mieszaną, na którą mają wpływ także warunki społeczne. Młodsi przedstawiciele polskiej dialektologii wyrażają dziś pogląd, że (współczesna) dialektologia funkcjonuje de facto jako subdyscyplina socjolingwistyki.Badania dowodzą, że dialektologia, która we wczesnej fazie poszukiwała dawnych plemion, musi częściowo odejść od dotychczasowego skupiania się na wiejskiej odmianie języka narodowego, podobnie jak znacznie nowsza dialektologia odeszła od pierwotnej koncentracji na zachowaniach językowych klas społecznych. Cechą wspólną obu dyscyplin jest to, że zajmują się odmianami „w obrębie konkretnego języka”, przy czym socjolingwistyka skupia się na uwarunkowaniach społecznych, a dialektologia na uwarunkowaniach terytorialnych. Jeśli we współczesnych, dynamicznych społeczeństwach ma zostać zarejestrowana aktualna sytuacja językowa, jedno podejście nie może obejść się bez drugiego. Ponieważ jednak w ostatnich dziesięcioleciach metody i teorie socjolingwistyczne znacznie się rozwinęły, dialektologia może bardziej skorzystać metodologicznie z ustaleń socjolingwistyki niż odwrotnie.Na przykładzie żywotności zapożyczeń niemieckich w obecnym regiolekcie śląskim pokazano, jak taka dialektologia mogłaby wyglądać w badaniu społeczeństwa nawet w dużej mierze miejskiego, z zastosowaniem metod ilościowych. Nacisk położono na kwestię wielu kodów osób mówiących w odpowiednich kontekstach społecznych. Jeśli w typowej mowie śląskiej występują synonimiczne pary leksykalne (tutaj śląski germanizm lub polonizm ogólnopolski), to izoglosa jako centralny instrument różnic terytorialnych staje się bezwartościowa. Nie chodzi już o to, gdzie używany jest jeden z nich, a gdzie drugi, ale z jaką częstotliwością oba elementy takich par są stosowane w różnych miejscach kolekcji materiałów. Takie różnice w częstości użycia można następnie nanieść na poszczególne zjawiska, a większe podziały terytorialne językowych powinowactw strukturalnych wyabstrahować z map indywidualnych, które zastępują obraz tradycyjnych dialektów.
Nauczanie języka powinno przede wszystkim uwzględniać kulturowe trajektorie stosowania języka w danych społecznościach. Niniejsze badanie poświęcono różnym aspektom językowym i kulturowym w obrębie społeczności Gopali zamieszkującej Dolinę Chitlang, położoną 28 mil na południowy zachód od Katmandu. Wstępne obserwacje wskazują, że Gopali (społeczność w ramach grupy etnicznej Newar) stanowi odrębną tożsamość językową i kulturową w Nepalu. Jednak nie została ona jeszcze uznana za osobną grupę etniczną, pomimo charakterystycznego języka, historii, pochodzenia i praktyk kulturowych. Obecnie język Gopali jest zagrożony wyginięciem głównie z powodu rosnącego wpływu wywieranego przez inne języki używane w Dolinie Katmandu. Autorzy badania zaobserwowali, że błędne zakwalifikowanie tego języka i kultury jest historycznie powiązane z aspektami polityczno-ekonomicznymi i ma wpływ na zmiany, których doświadcza lud Gopali. Niniejszy artykuł został opracowany na podstawie danych uzyskanych w wywiadach narracyjnych, wywiadach z kluczowymi informatorami, life stories (historii życia), badań językowych i obserwacji przeprowadzonych w październiku 2021 roku. Interpretacji danych dokonano w odniesieniu do różnych politycznych, społecznych i ekonomicznych relacji oraz zmian kulturowych. Uznając wielojęzyczność za normę edukacji językowej, w niniejszym projekcie zbadano również wpływ wielojęzyczności na nowe pokolenie w Dolinie Chitlang. Badanie może pomóc decydentom we wprowadzeniu wielojęzycznej edukacji opartej na języku ojczystym (MTB- -MLE) w społeczności Gopali.
EN
Language pedagogy primarily casts light on cultural trajectories of language use in certain communities. By examining these of the Gopali community in the Chitlang Valley, located 28 miles southwest of Kathmandu, this preliminary study delves into various applied aspects of language use in the area. Preliminary observations indicate that the Gopali, a subset of the Newar ethnic group, have a distinctive linguistic and cultural identity in Nepal. However, they have yet to be recognized as a separate ethnic community despite their unique language, marital exchange, origin stories, and cultural practices. Currently subsumed under the Newar subset, the Gopali language is on the brink of extinction primarily because of an increasing level of influence exerted by Nepali, Tamang and Kathmandu-based Newar accents on Gopali speakers. As the misrecognition of language and culture was historically linked with the political-economic access of the community, we observed the impact of the political economy on the Gopali of Chitlang. This paper has been developed on the basis of data elicited from various narratives, key informant interviews (KII), life histories, language surveys, and observations conducted in October, 2021. Thus, the interpretation has been made in relation to various political, social and economic relations of language use and cultural changes. In consideration of multilingualism as a norm of language education, this study has also explored the impact of multilingualism among the younger generation in the Chitlang Valley. The study can help policymakers introduce mother tongue-based multilingual education (MTB-MLE) to children in the Gopali community.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.