Testing differences between multivariate populations is one of a crucial problems in statistical investigations. The most known – MANOVA tests being parametric ones need to fulfill the assumptions about the conformity with multivariate normal distribution. Very often these assumptions are practically unrealistic or the verification, especially for small number of observations is hard. This paper presents an approach, based on permutation tests (no needs of verification mentioned assumptions), where proposed test statistics base on the properties of eigenvectors. The investigations were carried out for simulated and real multivariate datasets, where the permutation tests were compared with variable-based and MANOVA test statistics.
PL
Testowanie różnic pomiędzy populacjami wielowymiarowymi jest jednym z kluczowych problemów w badaniach statystycznych. Najbardziej znane – testy MANOVA, jako parametryczne wymagają spełnienia założenia o zgodności z rozkładem normalnym wielowymiarowym. Bardzo często założenia te są praktycznie nierealne lub ich weryfikacja, szczególnie dla małej ilości obserwacji jest trudna. Artykuł ten przedstawia podejście, oparte o testy permutacyjne (co zwalnia z weryfikacji powyższych założeń), gdzie proponowane statystyki testowe oparte są o własności wektorów własnych. Badania zostały przeprowadzone dla symulowanych i rzeczywistych zestawów danych, gdzie testy permutacyjne zostały porównane z testami opartymi na analizie zmiennych i statystykach testowych w MANOVA.
Celem pracy jest określenie kluczowych czynników kształtujących łańcuch dostaw krwi w Polsce. Przeprowadzona wstępna analiza danych z wykorzystaniem wielowymiarowych metod statystycznych pozwoli zobrazować obecną sytuację polskiego krwiodawstwa w układzie terytorialnym. Praca jest pierwszym etapem zmierzającym do określenia optymalnego zapotrzebowania krwi w Polsce.
The aim of this article is to identify diversity between the EU-15 and the New Members in their implementation of the Lisbon Strategy in the period 2000-2010. By analyzing a set of structural indicators, we aim to fill a gap in the literature: the lack of publications providing complex evaluation of the implementation of the Lisbon Strategy using measurable indicators. Given their suitability for international comparisons, we use two taxonomic methods: Ward’s cluster analy-sis and the synthetic variable method proposed by Hellwig. The results of our analyses confirm the hypothesis of a large gap between the EU-15 countries and the 12 New Members in the key areas of the Lisbon Strategy. According to rankings given by our taxonomic analyses, a high level of the indicators selected is confirmed only for the EU-15 countries and only three New Members belong to a group presenting the average level of these indicators. This study demonstrates a need for a significant intensification of the EU cohesion policy, which is one of the main tools for achieving the Lisbon Strategy goals.
The involvement in various forms of non-work activities of persons aged 50 and over in Poland is discussed in this paper. The range of participation is compared to other European countries. The presented considerations indicate that the Polish generation 50+ is characterized by a very high level of inactivity, particularly in the field of volunteering, charity and clubs membership. On the other hand, the involvement in religious organizations is very high. Such factors as age, gender and state of health have a significant impact on the participation in certain activities. Crucial importance may be also assigned to the unfavorable financial situation.
The insurance internal market has existed since 1993 (enforced by the third life directive). Its’ main features are a common framework to allow insurers to operate throughout the EU and to establish and provide services freely. On the other hand, the legal framework was designed to protect customers, particularly individuals, where the safe delivery of promised benefits can be vital. One can observe that these frameworks do not guarantee that insurance markets develop in the same way. Insurers are more likely to set up their businesses in some countries than in others. There are also differences in: the number of policies, the amount of benefits and other indicators among European countries. The question is, whether we can talk about the internal market or rather a group of different national markets. Trying to answer this question, we have to take into account a set of variables that shows all the major aspects of integration. The main purpose of this study is evaluating the level of European markets integration by using multivariate statistical methods. We shall also compare results obtained owing to application of different methods and will try to explain similarities and differences between the obtained results.
PL
Jednolity rynek ubezpieczeń funkcjonuje we Wspólnocie Europejskiej od 1993 r. (od wprowadzenia dyrektywy trzeciej generacji w ubezpieczeniach na życie). Jego działanie oparte jest na trzech podstawowych zasadach tworzących Unię Europejską, swobody tworzenia podmiotów gospodarczych, swobody świadczenia usług oraz przepływu kapitału między krajami. Celem rynku wewnętrznego w dziedzinie ubezpieczeń jest zagwarantowanie wszystkim mieszkańcom Wspólnoty dostępu do możliwie najszerszej gamy wysokiej jakości produktów ubezpieczeniowych oferowanych przez zakłady ubezpieczeń z obszaru całej Wspólnoty. Ubezpieczyciele upoważnieni do działania w jakimkolwiek państwie członkowskim mogą prowadzić swoją działalność na terenie całej Wspólnoty i podlegają takim samym zasadom nadzoru. Gwarantowane dyrektywami jednakowe warunki rozwoju sektora ubezpieczeń nie znajdują pełnego odzwierciedlenia w regulacjach wewnętrznych państw członkowskich. Część z nich, Poprzez sprzyjające regulacje podatkowe i administracyjne, jest zdecydowanie częściej wybierana przez zakłady ubezpieczeń jako państwo siedziby. Pozostaje więc otwarte pytanie, czy europejski rynek ubezpieczeń jest organizmem jednolitym? Próba odpowiedzi na to pytanie wiąże się z oceną stopnia integracji rynków ubezpieczeniowych w Unii Europejskiej. Ocena taka nie może ograniczać się do analizy tylko jednego wskaźnika ekonomiczno-ubezpieczeniowego, gdyż zagadnienie integracji rynków ubezpieczeniowych, jak wskazano, jest zjawiskiem wieloaspektowym. W celu dokonania poprawnej oceny stopnia integracji rynków można posłużyć się metodami statystyki wielowymiarowej. Celem niniejszego artykułu jest określenie stopnia integracji rynków ubezpieczeniowych krajów Unii Europejskiej przy wykorzystaniu metod analizy wielowymiarowej. Równoległym celem jest porównanie wyników uzyskiwanych przy pomocy różnych metod statystyki wielowymiarowej i próba ich oceny.
In many applications of the multivariate analyses of variance, the classic parametric solutions for testing hypotheses of equality in population means or multisample and multivariate location problems might not be suitable for various reasons. Multivariate multisample location problems lack a comparative study of the power behaviour of the most important combined permutation tests as the number of variables diverges. In particular, it is useful to know under which conditions each of the different tests is preferable in terms of power, how the power of each test increases when the number of variables under the alternative hypothesis diverges, and the power behaviour of each test as the function of the proportion of true alternative hypotheses. The purpose of this paper is to fill the gap in the literature about combined permutation tests, in particular for big data with a large number of variables. A Monte Carlo simulation study was carried out to investigate the power behaviour of the tests, and the application to a real case study was performed to show the utility of the method.
The special issue of Business Systems Research (SI of BSR) is co-published by the Slovenian Society INFORMATIKA – Section for Operational Research (SSI – SOR) and contains developments and new techniques in operations research (OR) models and their practical uses in various fields of business and economics. Seven papers that investigate developments and new techniques in operations research (OR) models and their practical uses in various fields of business and economics have been selected for this SI of BSR.
Artykuł jest poświęcony mierzeniu efektywności systemów instytucjonalnych krajów wysoko rozwiniętych w kontekście ich adekwatności do wymagań globalnej gospodarki wiedzy. Celem artykułu jest w szczególności ewaluacja w tym względzie krajów grupy wyszehradzkiej w relacji do krajów OECD. W pierwszej części artykułu omówiono na gruncie ekonomii instytucjonalnej najważniejsze czynniki determinujące możliwości kraju w zakresie wykorzystania potencjału rozwojowego gospodarki opartej na wiedzy. Następnie przeprowadzono badanie taksonomiczne dla krajów OECD obejmujące okres 1995-2010. W badaniu zastosowano procedurę porządkowania liniowego, bazującą na metodzie wzorca rozwoju Hellwiga. Wykorzystano dane z bazy Instytutu Frasera, tworzonej na potrzeby międzynarodowego badania zakresu wolności gospodarczej.
EN
The paper is devoted to measuring the effectiveness of institutional systems of developed countries in terms of their relevance to the requirements of the global knowledge-based economy. The major aim of the paper is to evaluate the results recorded for the states associated in the Visegrád Group, in comparison with those achieved by the OECD countries. The first section discusses the most important factors determining the ability of a country to take advantage of the development potential of the knowledge-based economy. The analysis was based on the principles of institutional economics. Then taxonomic examination for the OECD countries, covering the period 1995-2010, was performed, using linear ordering, a procedure based on Hellwig’s method of development pattern. Data from Fraser Institute database, created for Economic Freedom of the World Report, were used.
Celem opracowania jest analiza dynamiki rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce w latach 2004–2013 oraz ocena pozycji Polski na tle krajów UE w zakresie wykorzystania technologii informacyjno-telekomunikacyjnych w gospodarstwach domowych wśród osób indywidualnych i w przedsiębiorstwach. W badaniach poszukiwano odpowiedzi na pytanie, czy pozycja Polski w aspekcie budowy społeczeństwa informacyjnego zmieniła się znacząco na przestrzeni 10 lat. Przedstawiono najnowsze dane statystyczne dotyczące różnych aspektów społeczeństwa informacyjnego w Unii Europejskiej. Spośród wielu metod analizy wielowymiarowej zastosowano metodę pozycyjną opartą na medianie.
EN
The aim of the study is to analyze the dynamics of development of the information society in Poland in the years 2004–2013, and to rate Poland’s position against the EU in the use of ICT in households, among individuals and enterprises. The study sought to answer the question as to whether the Polish position in terms of building the information society has changed significantly over the past 10 years. The most recent statistics on various aspects of the information society in the European Union were presented. Of the many methods of multivariate analysis, a positional method based on the median was used.
Zjawisko rozwoju regionalnego należy do bardzo złożonych i istotnych z punktu widzenia procesów zarówno społecznych, jak i ekonomicznych. Jest ono analizowane w ramach nauk społecznych, głownie z perspektywy ekonomii. Niemniej istotne wydaje się jednak także uwzględnienie aspektów związanych z procesem zarządzania rozwojem regionalnym. Taki właśnie kontekst przyjęto w niniejszym artykule. Jego celem jest porównawcza ocena dystansu rozwojowego dla pary sąsiadujących ze sobą województw – małopolskiego i podkarpackiego. Realizując te zamierzenia, w pierwszej kwestii dokonano przeglądu literatury dotyczącej teorii rozwoju regionalnego, a w szczegolności zagadnień potencjału i konkurencyjności regionów. Następnie przedstawiono modele badawcze, zbudowane z wykorzystaniem metody AHP (Analytic Hierarchy Process). Na ich podstawie przeprowadzono analizę porównawczą, wskazując podobieństwa i różnice pomiędzy badanymi województwami. W badaniu wykorzystano zarówno wybrane zmienne statystyczne, jak i zmienne zagregowane, zbudowane na podstawie wymienionych modeli. Opierając się na przeprowadzonych badaniach, sformułowano ogólne wnioski dotyczące zarówno dotychczasowych efektów zarządzania rozwojem regionu, jak i działań koniecznych do podjęcia w przyszłości.
EN
The phenomenon of regional development is a very complex and important from the point of view of both social and economic processes. It is analyzed within the social sciences, mainly from the perspective of economics. However, it seems important to also take into account aspects related to the management process of the regional development. That is the context adopted in this paper.Its aim is the comparative evaluation of the development gap for the pair of neighboring voivodeships – Małopolskie and Podkarpackie. Carrying out these plans in the first issue, a brief review of the literature on the theory of regional development was undertaken. In particular the issues of potential and competitiveness of regions were described. These phenomena were then described by test models, built using AHP (Analytic Hierarchy Process). Then, a comparative analysis was provided, pointing out the similarities and differences between the two investigated regions. The study used both selected statistical variables as well as aggregate variables, built on the basis of models mentioned above. On the basis of the assessment conducted, a general conclusions were prepared. They concern the effects of both, previous effects of the management of the regional development and future activities that have to be taken as well.
This study analyses periurbanisation as a specific process of changes caused by the expansion of cities towards rural areas that are situated at a greater distance from the core city but still within the framework of the functional urban area. Peri-urban areas are determined by a particular set of urban and rural characteristics that coincide, but seem to be dominated by the rural aspect. By using a trans-disciplinary approach based on multivariate analysis, the authors identified peri-urban areas within three Polish metropolitan areas. Results show that the areas mostly predestined to be peri-urban are territories classified as rural gminas (communes) and rural areas of urban rural gminas, which are peripherally located in relation to the main city. In general, the findings are relevant from the point of view of policy-making because they provide new insights into the very complex nature of peri-urban areas.
PL
W artykule dokonano analizy zjawiska peryurbanizacji jako procesu transformacji urbanistycznej zachodzącego na obszarach wiejskich leżących w strefie odziaływania miast i predysponowanych do rozwoju wielofunkcyjnego. Obszary te stanowią pewną strefę przejściową (mieszaną) między obszarami miejskimi a wiejskimi, która z jednej strony jest poddana silnemu oddziaływaniu procesów miejskich, a z drugiej - charakteryzuje się morfologią typową dla obszarów wiejskich i posiadają cechy wiejskie oraz, co szczególnie istotne, owe aspekty wiejskie są tutaj ich kluczowym wyznacznikiem. Na podstawie analizy wielowymiarowej wykorzystującej metody taksonomiczne przeprowadzono ocenę procesu peryurbanizacji w ramach jednostek terytorialnych wchodzących w skład trzech obszarów metropolitalnych Polski. Uzyskane wyniki wskazują, że symptomy tego zjawiska są zauważalne na terenie gmin wiejskich i części wiejskiej gmin miejsko-wiejskich, które zasadniczo umiejscowione są peryferyjne w stosunku do głównych miast badanych obszarów. Wyniki te są szczególnie istotne z punktu widzenia procesu kształtowania polityki wobec tych obszarów, ponieważ ukazują ich zróżnicowaną specyfikę.
Jeremiah Curtin translated most works by Poland’s first literary Nobel Prize winner, Henryk Sienkiewicz. He was helped in this life-long task by his wife Alma Cardell Curtin. It was also Alma, who, after her husband’s death, produced the lengthy Memoirs she steadfastly ascribed to her husband for his, rather than hers, greater glory. This article investigates the possible textual influences Alma might have had on other works by her husband, including his travelogues, ethnographic and mythological studies, and the translations themselves. Lacking traditional authorial evidence, this study relies on stylometric methods comparing most frequent word usage by means of cluster analysis of z-scores. There is much in this statistics-based authorial attribution to show how Alma Cardell Curtin’s significantly affected at least two other original works of her husband and, possibly, at least two of his translations.
The business activity of medical units is assessed on the basis of economic resources that could allow to assess the effectiveness of the examined business entity. The set of analytical measures and indicators is helpful in assessing the financial condition of the medical institution. The article aims to assess the utility of measures of the financial position of medical units in three selected voivodships: podkarpackie, małopolskie and lubelskie in 2014-2016. In order to achieve the goal, sources necessary for the analysis of the institutions’ indicators were used. The work contains an overview of popular Polish models of discriminant analysis in the field of forecasting the bankruptcy of medical units. Changes in the business environment affect the current financial condition and the ability to continue operations. The accuracy of bankruptcy forecasts depends to a large extent on the rapidly changing external environment. The conclusion from the above considerations may be the statement that in the process of forecasting bankruptcy, one can not rely only on financial indicators from the past, and they can be modified with time variables indicating the condition of the economic situation.
PL
Działalność biznesowa jednostek medycznych oceniana jest na podstawie zasobów ekonomicznych, które pozwalają na dokonanie oceny efektywności badanego podmiotu gospodarczego. Zestaw miar i wskaźników analitycznych jest pomocny w ocenie kondycji finansowej badanej instytucji medycznej. Artykuł ma na celu dokonanie oceny użyteczności mierników kondycji finansowej jednostek medycznych w trzech wybranych województwach: podkarpackim, małopolskim i lubelskim w latach 2014-2016. Aby móc osiągnąć cel, zastosowano źródła niezbędne w analizie wskaźników instytucji. Praca zawiera przegląd popularnych polskich modeli analizy dyskryminacyjnej w zakresie prognozowania bankructwa jednostek medycznych. Zmiany otoczenia gospodarczego wpływają na bieżącą kondycję finansową i zdolność do kontynuowania działalności. Trafność prognoz bankructwa w znacznym stopniu zależy od szybko zmieniającego się otoczenia zewnętrznego. Wnioskiem z przeprowadzonych rozważań może być stwierdzenie, że w procesie prognozowania bankructwa nie można opierać się tylko na wskaźnikach finansowych z przeszłości, można je modyfikować zmiennymi czasowymi wskazującymi na stan koniunktury.
Autor artykułu, odwołując się do współczesnego stanu świadomości (awareness) metodologicznej psychologów oraz własnego wieloletniego doświadczenia badawczego i edukacyjnego, i inspirowany takimi pracami, jak: Cohen (1990-2006, 1994/2006) i Wilkinson & Task Force on Statistical Inference (1999), podejmuje węzłowe problemy stosowania metod analizy statystycznej danych pochodzących z badań psychologicznych. Zwraca też uwagę na możliwe źródła nadużyć oraz optymalne rozwiązania, których przyjęcie przez badaczy będzie minimalizowało wariancję błędu (error variance) i przyczyni się do znaczącego obniżenia kreowanych artefaktów. Celem artykułu jest też zwrócenie uwagi na możliwe źródła naukowych naduży (scientific misconduct). Autor skupił się na następujących zagadnieniach: standardowym ujęciu procesu badawczego, pojęciu istotności, miejscu analizy statystycznej danych (data) w procesie badawczym, konieczności replikacji wyników badań naukowych, opozycji: NHST vs confidence interval, ważności ustalania w badaniach psychologicznych effect size oraz celowości prowadzenia multivariate analysis.
EN
Referring to the current methodological awareness of psychologists, drawing on his own longstanding research and teaching experience, and inspired by works such as Cohen (1990-2006, 1994/2006) or Wilkinson & Task Force on Statistical Inference (1999), the author addresses crucial problems involved in the use of methods of statistical analysis of data derived from psychological research. He also draws attention to the possible sources of misconduct as well as to optimal solutions, whose adoption by researchers will minimize error variance and contribute to a significant reduction of artifacts created. The aim of the article is also to draw attention to the possible sources of scientific misconduct. The author focused on the following the issues: the standard view of the research process, the concept of statistical analysis of data in the research process, the necessity of replicating research findings, the NHST vs. confidence interval opposition, the importance of determining effect size, and the usefulness of conducting multivariate analysis.
Wszystkie procesy ekonomiczne zachodzące w gospodarce pozostają pod bezpośrednim lub pośrednim wpływem pieniądza. Sytuacja finansowa jest zjawiskiem złożonym, trudnym do zmie-rzenia na podstawie jednej cechy. Celem opracowania była ocena za pomocą metody taksono-micznej kondycji finansowej powiatów województwa świętokrzyskiego i ich zróżnicowania w latach 2005, 2008, 2012. Sytuacja finansowa badanych powiatów była dość zróżnicowana nie-zależnie od ich charakteru gospodarczego: w badanych latach 2005 (opatowski 0,74; kielecki 0,57; starachowicki 0,51; staszowski 0,38; skarżyski 0,34; kazimierski 0,21), 2008 (kielecki 0,77; pińczowski 0,55; opatowski 0,51; staszowski 0,38; buski 0,32; kazimierski 0,16), 2012 (sandomierski 0,65; kielecki 0,51; opatowski 0,48; ostrowiecki 0,32; pińczowski 0,32; kazimierski 0,20; buski 0,19). Analiza kondycji finansowej samorządu terytorialnego wskazuje na wahania udziału środ-ków własnych, dotacji i subwencji w dochodach ogółem. Ogranicza to w znacznym stopniu samo-dzielność finansową powiatów i powoduje rozszerzanie zależności finansowej od organów admi-nistracji rządowej. Czynnikiem oddziałującym na kondycję finansową są wydatki budżetowe, będące wyrazem realizowanych przez gminę zadań.
EN
All the economic processes taking place in economy remain under the direct or indirect influ-ence of money. The financial situation is a complex phenomenon, difficult to measure on the basis of a single characteristic. The aim of the study was to assess financial condition of Świętokrzyskie districts and their differentiation in the years 2005, 2008, 2012 by means of the method of taxon-omy. Financial situation of the districts was quite varied, regardless of their economic nature: in the investigated years 2005 (opatowski 0,74; kielecki 0,57; starachowicki 0,51; staszowski 0,38; skarżyski 0,34; kazimierski 0,21), 2008 (kielecki 0,77; pińczowski 0,55; opatowski 0,51; staszowski 0,38; buski 0,32; kazimierski 0,16), 2012 (sandomierski 0,65; kielecki 0,51; opatowski 0,48; ostrowiecki 0,32; pińczowski 0,32; kazimierski 0,20; buski 0,19). Analysis of the financial condition of the local government indicates fluctuations in their own share, grants and subsidies in total revenue. This reduces significantly the financial autonomy of districts and causes the expan-sion of the financial dependence of the government administration. A factor affecting the financial condition includes budgetary expenditure, reflecting the ongoing municipal tasks.
The aim of this study is a review of empirical studies related to the COVID-19 by extracting most important information from them (e.g. researchers disciplines, topics of analysis, material selection). We have already collected over 241 (and still updating) and coded 180 studies performed in Poland till 25.05.2020. Our publicly available database and performed quasi-systematic review/meta-analysis would help to disseminate Polish specific knowledge probably quicker and would be easier accessible to search for given Polish specific questions as trust to institutions, risk perception, adherence to restrictions and cost of measures.
PL
Celem analizy był przegląd empirycznych badań społecznych dotyczących COVID-19 przez wyodrębnienie z nich najważniejszych informacji (np. dyscypliny badaczy, poruszane tematy, zastosowany dobór materiału). Zebrano ponad 221 (i wciąż są aktualizowane) i zakwalifikowano do przeglądu 180 badań przeprowadzonych w Polsce do 25 maja 2020 r. Opracowana publicznie dostępna baza oraz przeprowadzona metaanaliza (przegląd quasi-systematyczny) powinna pomóc szybciej upowszechniać zebraną już wiedzę i ułatwić udzielanie odpowiedzi na pytania dotyczące specyfiki polskiej, jak zaufanie do instytucji, percepcja ryzyka, stosunek do restrykcji czy koszty obostrzeń.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.