Współczesne badania empiryczne wskazują na trwałość i duże znaczenie systemów wartości ukształtowanych we wspólnotach etnicznych w życiu ludzi i grup społecznych. Efektywna współpraca przedstawicieli różnych grup kulturowych we wspólnych zespołach pracowniczych wymaga nie tyle zrozumienia i tolerancji, co identyfikacji różnic i negocjacji warunków porozumienia. Szczególne znaczenie w tym zakresie ma stosowanie wielopoziomowości norm; odróżniając te dotyczące kontaktów w pracy, od regulujących relacje we życiu koleżeńskim i rodzinnym, po koegzystencję systemów wartości w społecznościach lokalnych, regionalnych i krajowych. Pomocne w tym zakresie jest stosowanie negocjacji, definicji warunków brzegowych, logiki wielowartościowej. Rozwiązywaniu tych problemów sprzyja wzajemne zrozumienie, akceptacja odmienności, zgoda na wielotorowość dróg życiowych i karier zawodowych, różnorodność sposobów życia i różnorodność poziomu materialnego
EN
The contemporary empirical research indicate the permanence and great importance of the value systems formed in ethnic communities in the life of people and social groups. An effective cooperation of representatives of various cultural groups in collective workers’ teams requires not so much understanding and tolerance as identification of differences and negotiating conditions of the agreement. Of a particular importance in this field is application of multi-level norms, distinguishing those concerning contacts at work from those regulating relationships in the amicable and family life, to coexistence of the value systems in local, regional and national communities. Auxiliary in this area is the use of negotiation, definition of boundary conditions, multiple-valued logics. Resolution of these problems is facilitated by mutual understanding, acceptance of diversity, consent to the variety of paths of life and professional careers, multiplicity of ways of life and diversity of material level.
The purpose of the article is to demonstrate that the categories of urban legends and fake news can be applied to the study of cross-cultural relations. The first part approximates what urban legends and fake news are against the background of other problematic narratives, such as conspiracy theories, moral panics and macro-gossip. The second part is a case study of an urban legend about immigrants breaking the cultural taboo of eating swan meat. A detailed analysis of this case allows the final part of the article to demonstrate how urban legends and fake news shape relations between different cultural groups through mechanisms of trivial stereotyping and can contribute to violations of cultural security.
PL
Celem artykułu jest wykazanie, że kategorie legend miejskich oraz fałszywych wiadomości mogą znaleźć zastosowanie w badaniach nad relacjami międzykulturowymi. W pierwszej części przybliżono, czym są legendy miejskie i fałszywe informacje na tle innych problematycznych narracji, takich jak teorie spiskowe, panika moralna i makroplotki. Drugą część stanowi studium przypadku legendy miejskiej dotyczącej imigrantów łamiących tabu kulturowe polegające na spożywaniu mięsa łabędzi. Szczegółowa analiza tego przypadku pozwala w ostatniej części artykułu wykazać, jak legendy miejskie i fałszywe wiadomości kształtują za sprawą mechanizmów banalnego stereotypizowania relacje między różnymi grupami kulturowymi i mogą się przyczyniać do naruszenia bezpieczeństwa kulturowego.
This article presents the results of an associative experiment in which 128 Polish students from Podlaskie Province took part. As a result of this study, 643 Polish language free-verbal responses to the stimuli included in the survey (Russians, Ukrainians, Belarusians) were collected. It was assumed that the ideas functioning in the consciousness of Poles about the representatives of other culture‑Poland’s eastern neighbours‑and expressed through language, can be interpreted as a premise for communication between them both in the private and professional field.
PL
W artykule przedstawiono wyniki z eksperymentu asocjacyjnego, w którym wzięło udział 128 polskich studentów z województwa podlaskiego. W wyniku badania zgromadzono materiał językowy w postaci 643 polskojęzycznych swobodnych werbalnych reakcji na zawarte w ankiecie bodźce (Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini). Przyjęto, że wyobrażenia funkcjonujące w świadomości Polaków na temat przedstawicieli innych kultur – wschodnich sąsiadów Polski i wyrażone poprzez język można interpretować jako przesłankę porozumiewania się między nimi tak w obszarze prywatnym, jak i zawodowym.
Religion and religiousness seem to constantly stimulate human reflection which moves forward in different currents, they seem to encourage reasoning focused on them. This concerns the whole array of human matters, including fundamental existential situations and moral choices. Such reasoning is often subordinated to religion when arguments for religious beliefs are considered. Frequently, this is also critical and uninhibited reflection, which aims at unmasking religious illusions. The dispute is whether this can be neutral reflection only for cognitive analysis of religious phenomena or whether this reflection always enhances or weakens reli gious beliefs. It is currently accepted to talk about “religious thinking”, which is developing in the modern pluralistic world. The subject of religious thinking should be the contents of one or more religions and their anthropological consequences (the vision of the sense of human life) as well as axiological ones (the vision of values) which co-shape culture and society. Religious thinking is broader than reasoning on religion practiced within a particular religion. Religious thinking can be also developed by people who declare being agnostics or atheists. Religious thinking develops and forms in the environment of contemporary religious and ideological pluralism. Moreover, it is a manifestation of this pluralism, which functions in the sphere of religion and transforms this sphere. What is explored in religious think ing is the issue of transcendence (“transgressing”, “going beyond”) and the “trails of transcendence” which come from outside of religious faith and seem to lead to its inside. The trails come out from the position of those who keep distance and are critical towards religious faith. According to someone’s judgement, a particular trace can be viewed as transcendence trail, even such which leads to religiously un derstood (written with capital “T”) transcendence. Still, someone with a different attitude will not recognize any transcendence trail in this trace and can consider such a view as unjustified overinterpretation of this trace. Trails do not have the power of obviousness which an undisputed proof has. However, they open a space of interpretation, in which some approaches can appear typical of traditional religious visions as well as of indefinite religious searching in the spiritual sphere (called “new spirituality”)
Tekst omawia problematykę następstw kontaktu kulturowego. W konsekwencji zderzenia grup kulturowych w wyniku migracji dochodzi do procesów i zjawisk wzajemnego ich oddziaływania oraz złożonych interakcji społecznych i przemian kulturowych. Przemiany przybierają charakter wzajemnego dostosowania się i integrowania przybyszów ze społeczeństwem przyjmującym. W wielu przypadkach proces ten trwa kilka pokoleń i nie zawsze kończy się pełną asymilacją. Przystosowanie przebiega przez różne fazy, przybierając rozmaite formy. Początkiem uniwersalizacji kulturowej i transkulturacji, jako odpowiednika asymilacji, jest adaptacja i akomodacja. Przejście od kultury macierzystej do bardziej uniwersalnej kultury kraju osiedlenia jest o wiele bardziej złożonym procesem niż przystosowanie strukturalne. Wymaga przemian tożsamości uczestników asymilacji oraz przemian struktury grupowej. W tekście omówione są główne teorie i koncepcje asymilacji skonfrontowane z realnymi zjawiskami mającymi miejsce we współczesnym świecie.
EN
The text discusses the consequences of cultural encounter. The clash between groups of diff erent cultures in the result of migration provoke a phenomenon of reciprocal interactions and social and cultural changes of a great complexity. The nature of these changes is mutual adaptation and integration of newcomers with the hosting society. This process takes sometimes several generations and not always means the complete assimilation. The adaptation has various stages and forms, but the adaptation and accommodation stimulates cultural universalization and transculturation. The move from native culture into the more universal culture of the country of the settlement proves to be more complex than structural adaptation. It requires changes in the identity of people exposed to the process of assimilation and changes of the structure of the group. The article refers to main theories and concepts of assimilation which are confronted with the current phenomenon in the world.
In this article is presented the problem of integration in European culture. The integration process is an important element of European culture. It appears at the beginning when this culture arose as a result of taking over some elements of other cultures in its development. Contemporary integration refers to the eighteenth-century formation of nation-states and confrontation with universal values. Attitude towards other cultures and European identity refers to such values as common good, freedom or responsibility. As the philosophy of the twentieth century shows, an important element has become the relationship between me and another, the interlocutor. The experiences of values constitute between us. Through this lens, we can observe the problem of migration, which is based on the fight for human rights. It is around her that European identity is created. These interpersonal relationships reveal the meaning and sense of migration, which for Europe are inspirations for deeper integration.
PL
W niniejszym artykule poruszony został problem integracji w kulturze europejskiej. Proces integracyjny stanowi ważny element każdej kultury. W kulturze europejskiej pojawił się on na samym początku, gdy kultura ta powstawała, i trwa przez cały czas jej rozwoju, choć przybiera różne formy w zależności od sytuacji społeczno-politycznej. Współczesna integracja nawiązuje do XVIII-wiecznego kształtowania się państw narodowych i konfrontacji z uniwersalnymi wartościami. Stosunek do innych kultur i tożsamość europejska odsyłają do takich wartości, jak wspólne dobro, wolność czy odpowiedzialność. Jak pokazuje filozofia XX-wieku, ważnym elementem stała się relacja między ja i innym, drugim. Wartości kształtują się między nami. Przez ten pryzmat możemy dostrzec problem migracji, której podstawą jest walka o prawa człowieka. Wokół tej walki powstaje tożsamość europejska. Relacje międzyludzkie ukazują znaczenie i sens migracji, która inspiruje Europę do pogłębionej integracji.
The main goal of the article is to sketch ontological, functional and axiological differences of various security entities, and thus a wide scope of its definitions, which must respect at least two complementary criteria, it means: to whom and how it applies. An important task of the text is also to explain the causes of interest in the issues of cultural security in the increasingly multicultural, hybrid and fluid world of social transformations of the post-global era. These processes do not lead to cultural unification of communities and nations, quite the contrary – to multidimensional diversification. In the analysis of attributes, phenomena and challenges of cultural security it is worth to recall forgotten tradition of the Polish school of international law from the beginning of the 15th century, based on the concept of the “rights of nations” (ius gentium) developed by Paweł Włodkowic, Rector of the Krakow Academy and one of the most prominent thinkers of Polish social thought in the multicultural era of the Polish-Lithuanian Commonwealth of the Jagiellonian community. The concepts created at that time may be an inspiration not only for defining but also for understanding the cultural security concept, its axiology distinguished from the security culture and for building intercultural perspective of a balanced model of relationships between people, groups and organizations in the communication and cultural space of the modern world, defining also the role of academic reflection, intercultural education and axiology of sustainable development.
PL
Zasadniczym celem artykułu jest nakreślenie odmienności ontologicznych, funkcjonalnych i aksjologicznych różnorodnych podmiotów bezpieczeństwa, a tym samym szerokiego zakresu jego definicji, która respektować musi co najmniej dwa dopełniające się kryteria, a więc kogo i w jaki sposób definicja ta dotyczy. Istotnym zadaniem tekstu jest także wskazanie na przyczyny zainteresowania problematyką bezpieczeństwa kulturowego w coraz bardziej wielokulturowym, hybrydalnym i płynnym świecie transformacji społecznych epoki postglobalnej, która bynajmniej nie prowadzi do kulturowej unifikacji społeczności i narodów, a wręcz odwrotnie – do wielowymiarowej ich dywersyfikacji. W analizie atrybutów, fenomenów oraz wyzwań bezpieczeństwa kulturowego przywołana zostaje ponad sześćsetletnia i zapomniana tradycja polskiej szkoły prawa międzynarodowego z początku XV wieku, która powstała na bazie koncepcji prawa narodów Pawła Włodkowica, rektora Akademii Krakowskiej i jednego z najwybitniejszych myślicieli polskiej myśli społecznej w wielokulturowej epoce Rzeczpospolitej doby Jagiellonów. Powstałe wówczas koncepcje mogą być inspiracją aksjologii bezpieczeństwa kulturowego odróżnionego od kultury bezpieczeństwa oraz budować międzykulturową perspektywę zrównoważonego modelu relacji osób, grup i organizacji jako konstruktu generującego bezpieczeństwo kulturowe we współczesnej przestrzeni komunikacyjnej i kulturowej współczesnego świata, wyznaczając rolę, jaką spełniać mają w nim refleksja akademicka, edukacja międzykulturowa i aksjologia zrównoważonego rozwoju.
Transformations in the cultural sphere such as globalization cause researchers to be forced to develop a new coherent approach in order not to lose the cultural identity of nations in the face of otherness: religious, linguistic, moral and axiological diversity. The solution to this problem may be a concept that, on the one hand, will enable relative autonomy of views in all domains of human life, and, on the other hand, will expand the space of intercultural discourses. These two reasons seem to be sufficient to justify the introduction of the concept of transversal rationality into the theory of cultural studies. The purpose of this article is to present the concept of transversal rationality, which was created by the American researcher C.O. Schrag. An argument may be put forward that the concept of transversal rationality can be used in research on the individual intellectual development of a human being, but also to study the cultural development of a community. In the concept of C.O. Schrag, transversality is the dynamic that drives communicative action. The human being as a “transversal agent” who acts in the field of cultural spheres, which include: religion, morality, art and science, create a community that always has an ethical dimension. As Schrag proves, a series of interactions (discursive, interpretative, transversal) at the micro and macro social levels build intercultural relations.
PL
Przeobrażenia w sferze kulturowej – takie jak choćby globalizacja – powodują, że badacze są zmuszeni wypracować nowe, spójne podejście, aby w obliczu konfrontacji z innością/ różnorodnością religijną, językową, obyczajową, aksjologiczną nie zatracić odrębności kulturowej narodów. Rozwiązaniem tego problemu może być koncepcja, która z jednej strony będzie umożliwiać względną autonomię poglądów we wszystkich domenach ludzkiego życia, a z drugiej strony będzie poszerzać przestrzeń międzykulturowych dyskursów. Te dwa powody wydają się w sposób wystarczający uzasadniać wprowadzenie do teorii badań nad kulturą pojęcia transwersalnej racjonalności. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie tej właśnie koncepcji, której twórcą jest amerykański badacz C.O. Schrag. Możemy postawić tezę, że dzięki użyciu koncepcji transwersalnej racjonalności da się podjąć badania nad indywidualnym intelektualnym rozwojem człowieka, ale też może ona posłużyć do badań nad rozwojem kulturowym społeczności. W koncepcji C.O Schraga transwersalność jest dynamiką, która napędza działanie komunikacyjne. Człowiek jako „wielowymiarowy sprawca” działa w obszarze sfer kulturowych, do których zaliczane są: religia, moralność, sztuka i nauka, tworząc wspólnotę mającą zawsze wymiar etyczny. Jak dowodzi Schrag, szereg interakcji (dyskursywnych, interpretacyjnych, transwersalnych) na poziomie mikro- i makrospołecznym buduje relacje międzykulturowe.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.