By interpreting the landscape, we try to feel the places, to become aware of the space, to feel its openness and infinity. Each new perspective shot opens up a new view. The senses play an important role in defining the spatial situation. As one gets to know a given space, the landscape becomes more 'familiar'. Each pause of the gaze gives time to create one's own image of the place. A well known area becomes a place. Public spaces are places of social contact. They give the opportunity to actively experience space and to meet other people. There is an ethic in the very way we participate in social life. Mutual respect and understanding result from the ability to "read values". Ethical thinking is sensitive to the affairs of others, it is the thinking of man about man. Public spaces inscribed in the structure of the city engage the viewer to make him aware of his own role in experiencing the surrounding reality. The aim of this article is to show the multidimensionality of space, which carries a range of sensations and experiences. A space that is comfortable and looks inviting changes the meaning of city architecture. The abyss of the sea evokes feelings of anxiety and alienation. The airspace is an immensity of height and an unreachable shell. Places supported by patriotic feelings are an element of identification with a given space. Public spaces provide an appropriate setting for the monotonous fabric of the city.
PL
Interpretując krajobraz, staramy się odczuć miejsca, uświadomić sobie zastaną przestrzeń, poczuć jej otwartość i nieskończoność. Każde nowe ujęcie perspektywiczne otwiera nowe spojrzenie. W określeniu sytuacji przestrzennej ważną funkcję pełnią zmysły. W miarę poznawania danej przestrzeni pejzaż staje się bardziej „oswojony”. Każde zatrzymanie wzroku, zaistniała pauza dają czas, aby stworzyć własne wyobrażenie miejsca. Obszar dobrze znany staje się miejscem. Przestrzenie publiczne wyznaczają miejsca społecznych kontaktów. Dają sposobność do aktywnego doświadczenia przestrzeni oraz spotkania z drugim człowiekiem. W samym sposobie naszego uczestnictwa w życiu społecznym kryje się etyka. Wzajemne poszanowanie i zrozumienie wynikają z umiejętności „czytania wartości”. Myślenie etyczne uwrażliwione jest na sprawy drugiego człowieka, jest myśleniem człowieka o człowieku. Przestrzenie publiczne wpisane w strukturę miasta angażują widza, by uświadomić mu jego własną rolę w doznawaniu otaczającej rzeczywistości. Celem artykułu jest ukazanie wielowymiarowości przestrzeni, która niesie szereg doznań i doświadczeń. Przestrzeń, która jest wygodna i wygląda zachęcająco, zmienia wymowę architektury miasta. Otchłań morska wzbudza uczucie niepokoju i wyobcowania. Przestrzeń powietrzna jest bezmiarem wysokości i nieosiągalną powłoką. Miejsca poparte uczuciami patriotycznymi są elementem identyfikacji z daną przestrzenią. Przestrzenie publiczne stanowią właściwą oprawę dla monotonnej tkanki miasta.
The paper deals with the theories of Ruđer Bošković (1711–1787) on senses. Bošković did not systematically present his approach, but it can be considered on the basis of his works on optics, but, firstly, in his Theoria Philosophiae Naturalis redacta ad legem unicam virium in natura existentium (Vienna 1758). In this study the basic concepts of Bošković’s viewpoints on senses regard the genesis of our individual ideas that are acquired through the senses, which are based on the principle of causality. For Bošković senses are directly related to the ideas, actually to the so-called acquired ideas. Our senses are, however, limited and that is the reason why we cannot experience the absolute change of state.
Większość procesów dotyczących zakupów zachodzi poza świadomością konsumenta. Wybory, jakich dokonuje, podyktowane są potrzebami i indywidualnymi preferencjami. Nie mniejszy wpływ na podejmowanie konkretnych decyzji mają działania marketingowe. Mno- gość komunikatów docierająca do konsumenta jest tak duża, że marketing oparty tylko na obrazach przestał być wystarczający. Marki korzystające tylko z wizualnych narzędzi są słabiej rozpoznawalne pośród swoich konkurentów. Dlatego też, obecnie kreowane marki sięgają po dodatkowe narzędzia marketingowe mające działać kompleksowo na odbiorcę. W przypadku restauracji to zmysł smaku powinien być głównym zmysłem świadczącym o marce. Jednak jak pokazują wszystkie badania przeprowadzone w obszarze marketingu sensorycznego, dopiero wsparcie zapachowe i dźwiękowe spowoduje, że zostanie ona odebrana we właściwy sposób i zapamiętana.
EN
Most of the consumer decisions are processed out of the consumer consciousness. Choices are the results of needs and individual preferences. The power of marketing takes very strong as well. Because of multiplicity of communication, marketing based on visual tools is not enough to make a brand visible among its competitors. That is why created brands use more marketing tools to influence more complex on the consumers. On the restaurant market the taste is the main sense but only supported by scent and sound can be perceived and remem- bered in appropriate way.
The article discusses the problem of visual perception in the framework of poetic view of the world. The issue of perception and cognition of reality has been outlined in the perspective of selected philosophical analysis of the Enlightenment (Diderot, Condillac). Literary material, illustrating these considerations, is represented by fragments from Stanisław Trembecki’s work.
The article is devoted to the examination of the motif of vision in Journey from Petersburg to Moscow by A.N. Radishchev and Letters of a Russian Traveler by N.M. Karamzin. On the basis of visual images’ examination in the texts the following conclusions about the evolution of vision representation method as a leading sensual code in the Russian literature of the 18th–early 19th centuries are drawn. The development of the motif came from the allegoric reading of the vision as the truth opening (Radishchev) to the multifaceted philosophic understanding of vision as a sense, serving as a ground for an emotional bond between people and the ability to sympathise with all the events of the world (Karamzin and his successors).
People reproduce the experiences of their cognition in words that one combines into meaning complexes. A collection of semantic categories that describe a specific range of human activity is called a semantic framework. With this method, it is possible to describe the experience of human perception. The purpose of this article is to identify categories that describe knowing the sense of touch. There are four main semantic categories. These are ‚experiencer’, ‚perception’, ‚stimulus’ and ‚perception of touch’. The category ‚perception’ and ‚stimulus’ have a well-developed structure in the form of several subcategories.
PL
Ludzie odwzorowują doświadczenia swojego poznania w słowach, które łączą w kompleksy znaczeniowe. Zbiór kategorii semantycznych, opisujący określony zakres ludzkiej aktywności, nosi nazwę ramy semantycznej. Za pomocą tej metody jest możliwe opisanie również doświadczenia ludzkiej percepcji. Celem artykułu jest wskazanie kategorii, które opisują poznanie zmysłu dotyku. Wyróżnia się tu cztery główne kategorie semantyczne. Są to ‘podmiot percepcji’, ‘percepcja’, ‘bodziec’ oraz ‘postrzeżenie dotyku’. Kategoria ‘percepcja’ i ‘bodziec’ mają rozbudowaną strukturę w postaci kilku podkategorii.
The article is devoted to the problem of sensory perception as a fundamental value of an artistic text. The complex structure of the presented world and artistic language oriented to mythological thinking create an open space for the realization of the universal dialogue. The analysis of the Aitmatov’s and Kim’s works in this context allows to capture a significant role of senses in the process of creative encoding (author) and decoding (reader) of cultural information in a literary work.
Purpose. This paper examines silat, an Indonesia traditional martial art, from a sensory anthropological perspective. The focus of the study is on the maenpo Cikalong, one of the old martial arts developed in Cianjur Regency, West Java, which emphasises the refinement and development of the human senses. Methodology. We used a qualitative research strategy with in-depth interviews, participant observations, and literature studies following the Creswell research protocol. The data was analysed through the lens of the anthropology of sense as developed by Mauss and later revised by Classen Main findings. Maenpo has undergone transformations from an exclusive aristocrat martial arts to a practice everyone can learn, and from a deadly martial art to a more defensive skill. We found that instead of growing as a sport and modern martial art like other silat branches in Indonesia, maenpo is developing more as an art and philosophical exercise. Conclusions. By emphasizing the senses in our study, we believe that the development of traditional martial arts in Indonesia can be directed into a more local and cultural base rather than just being promoted as a sport and modern martial art. Novelty. Studies on the sensoric aspects of silat are only found in small numbers and the anthropological approach to the senses has proven useful to reveal the other side of deadly martial arts.
PL
Cel. Niniejszy artykuł analizuje silat, jako tradycyjną indonezyjską sztukę walki, z sensorycznej perspektywy antropologicznej. Badania koncentrują się na maenpo Cikalong, jednej ze starych sztuk walki rozwiniętych w Cianjur Regency, Zachodnia Jawa, która kładzie nacisk na udoskonalenie i rozwój ludzkich zmysłów. Metody. Zastosowano jakościową strategię badawczą z pogłębionymi wywiadami, obserwacjami uczestniczącymi i analizą literatury zgodnie z protokołem badawczym Creswell. Dane analizowane przez pryzmat antropologii sensu opracowanej przez Maussa, a następnie zrewidowanej przez Classena. Wnioski. Maenpo przeszło transformacje z ekskluzywnej sztuki walki arystokratów do praktyki, której każdy może się nauczyć, z zabójczej sztuki walki do bardziej defensywnej umiejętności. Stwierdzono, że zamiast rozwijać się jako sport i nowoczesna sztuka walki jak inne odmiany silatu w Indonezji, maenpo rozwija się bardziej jako sztuka i ćwiczenie filozoficzne. Wnioski. Poprzez podkreślenie zmysłów w niniejszym badaniu, autorzy wierzą, że rozwój tradycyjnych sztuk walki w Indonezji może być skierowany na bardziej lokalne i kulturowe podstawy, a nie tylko promować je jako sport i nowoczesną sztukę walki. Konkluzja. Badania nad sensorycznymi aspektami silatu występują w niewielkiej ilości, a antropologiczne podejście do zmysłów okazało się równie przydatne do ujawnienia drugiej strony śmiertelnej sztuki walki.
Valentin Rasputin’s fiction abounds in expressive, detailed descriptions of Siberian nature which provide rich material for the study of various forms of perception. By means of words the writer paints pictures of vast Siberian landscapes as well as meticulous descriptions of local animals and plants. Additionally, he tries to recreate and convey in writing the smells and sounds of his beloved places. An important role in Valentin Rasputin’s works is played by his protagonists who are shown in dramatic moments in their lives, e.g. in the face of death, disease or an inevitable tragedy. It is in those moments that they manifest perception abilities which go beyond the normal capacity of the five senses. This is likely to be possible for them due to connections with the extrasensory world they have developed while living in the ordinary reality. The article discusses the portrayal of the protagonists of the novel In the Last Hour whose perception combines sensory and extrasensory experience.
The article is devoted to the conceptualization of the senses by Jerzy Pilch included in the interpretation framework of each of them. Thanks to the research, one can see how the hierarchy of the author’s perceptions is presented and which ranges dominate in them. The material comes from Jerzy Pilch’s two early novels Spis cudzołożnic [List of adulteers] (1993) and Inne rozkosze [Other pleasures] (1995) and the last two Zuza albo czas oddalenia [Zuza or the time of distance] (2015) and Portret młodej wenecjanki [Portrait of a young Venetian woman] (2017). On this basis, we can see a crosssectional image emerging from all material. It is also possible to capture the differences between the older and newer parts of the artist’s output.
PL
Artykuł jest poświęcony konceptualizacji zmysłów przez Jerzego Pilcha ujętych w ramy interpretacyjne każdego z nich. Dzięki badaniu można dostrzec, jak przedstawia się hierarchia postrzeżeń autora oraz które zakresy w nich dominują. Materiał pochodzi z dwóch wczesnych powieści Jerzego Pilcha Spisu cudzołożnic (1993), Innych rozkoszy (1995) oraz ostatnich Zuza albo czas oddalenia (2015) i Portret młodej wenecjanki (2017). Na tej podstawie uzyskuje się obraz przekrojowy wyłaniający się z całości przeprowadzonej próby oraz możliwe jest wychwycenie różnic pomiędzy starszą i nowszą częścią dorobku artysty.
The article deals with the analysis of asensory word perception shown by Anton Stremoukhov, the character in the novel A Gloom Is Cast Upon the Ancient Steps by Alexandr Chudakov. The character perceptsives aword with all his sensory organs. This attention to the words with all types of feelings involved results in aspecial range of emotional experience of the character. The article describes how the author shows Anton’s love tofor aword, his tendency to use wordplay, and create new words. In the novel the character’s childhood events, world view and fortune are determined by his special perception of aword. The article demonstrates that the subject of word perception becomes one of the leading lines in the novel A Gloom Is Cast Upon the Ancient Steps by Alexandr Chudakov.
The article is an attempt to explain sensual depictions that are constantly present in Norwid’s works – albeit they are sometimes hidden – by means of cognitivistic categories. On the example of two texts two different ways are shown, in which these depictions are used by the poet. A fragment from the drama Cleopatra and Caesar illustrates Norwid’s technique of realistic description, and the poem Fate – the technique of allegory.
Linguists can reconstruct a conceptualization of senses in Adam Mickiewicz’s writings on the basis of the writer’s language dictionary. Lexicon characterizing each sense were arranged in semantic categories connected with one another, which construct a frame semantic. The writer was susceptible to each of senses but most often he referred to sight and hearing. Mickiewicz used a complete variety of words specific to his epoch. Adam Mickiewicz didn’t form new words in the studied range of vocabulary.
PL
Na podstawie słownika języka Adama Mickiewicza językoznawcy mogą dokonać rekonstrukcji konceptualizacji zmysłów w twórczości pisarza. Zebrane słownictwo właściwe dla każdego ze zmysłów ułożono w połączone ze sobą kategorie semantyczne, które tworzą ramę interpretacyjną. Pisarz był wrażliwy na każdy ze zmysłów, lecz najczęściej odwoływał się do wzroku i słuchu. Korzystał w pełni z bogactwa słownictwa właściwego dla swoich czasów. W badanym zakresie leksyki nie tworzył nowych słów.
The article contains a selection of ideas about the vision’s position in the Western Europe culture. The author aims to show historical process of building trust to this sensor and compare them with the nowadays condition. Making use of examples from different times demonstrates human approach to the hierarchy of senses. It is important to mention that creating a strict line which can show the moment of change is impossible, because of universality which we can connect with the vision, and also because it is difficult to determine the moment of changing human's ways of understanding and using receivers. The article’s intention is simply to sketch out the issue and reflection on vision’s status now. First section shows the historical reasons of hegemony of vision related to thoughts of philosophers and associated with breakthrough inventions. However, the second part of the text, concentrated on modern times, is based on example of contemporary pair of artists - Shusaku Arakawa and Madeline Gins, whose work, Reversible Destiny, raises a subject of inequalities in perception by senses.
The article discusses one of Melchior Wańkowicz's main works. His journalistic travels lead him to major countries in Europe, several countries in Asia, and some across the Atlantic. His American travels are particularly important to the writer (who wanted to make the U.S. his adoptive homeland), but his American trilogy does not belong to the author's most successful works, which might prove that, despite his efforts, Wańkowicz does not understand American reality. The author ascribes this to the fact that, perhaps, in contact with a technology-oriented culture, Wańkowicz's journalistic sense fades.
Status oraz strukturę obrazów i wizualności kształtują dziś dwie strategie kulturowe. Pierwsza dotyczy restrukturyzacji sposobów ich postrzegania na skutek zmian w obrębie kulturowej organizacji zmysłów; druga polega na unieważnianiu bądź pomijaniu percepcji zmysłowej oraz łączeniu obrazów bezpośrednio z systemem nerwowym i organami ciała za pomocą biomediów. Celem autora eseju jest przyjrzenie się obu tym strategiom na podstawie teorii mediów i kultury wizualnej proponowanej przez Maurice’a Merleau-Ponty’ego, Johna Bergera, Didiera Anzieu czy Melinę Diaconu. Refleksji towarzyszy charakterystyka wybranych przykładów z twórczości Yvesa Kleina, Björk i Jasona Derulo. Takie zestawienie teorii i praktyk kultury mediów wizualnych skłania do stawiania pytań o przyszłe losy patrzenia, widzenia i zdolności do posługiwania się komunikatami wizualnymi w porządku cyfrowym i sieciowym.
EN
There are two cultural strategies shaping the order of images and visual culture by reaching beyond their traditional understanding. The first one is about restructuring cultural codes for sensing and understanding images. The second is based on biotechnological attempts to bypass senses and plug images directly into the neural system of the human body. The aim of this essay is to decode both strategies in a number of artistic creations by Yves Klein, Björk, and Jason Derulo, and to explain them in terms of visual culture and digital media theories by Maurice Merleau-Ponty, John Berger, Didier Anzieu, and Melina Diaconu. Such a mixture of media practices and theories leads to questions regarding future of watching, seeing and interacting with images, as well as our ability to use them in digital surroundings.
The article undertakes the problem of truth in sensible cognition according to St. Thomas Aquinas. Performed analysis partake into the wide-ranging discussion on the nature of turth, thus the authoress starts with characterizing two main streams of interpreting truth, which came about during the ancient and medieval centuries. Against the background she outlined the novum of St. Thomas. Then, on the ground of "Summa theologiae" (Q. 16, a. 2) and "Quaestiones disputatae de veritate" (Q. 1) she reconstructs Aquinas' approach to the truth of intellect and sense, and shows how truth and false are realized by the extarnal and internal senses. The carried out consideretions reveal that according to Aquinas sensible cognition and the truth of sensible apprehensions are understood analogically. In their primary sense, cognition and truth refer to intellectual acts and their results. In the sensible preception, however, truth is realizes in the optimum of its importance as the ontic adequacy between sensible faculty and reality. Its justification the truth of senses finds in the existence of objects which are appropriate to the individual sensible faculties of cognition.
PL
Artykuł podejmuje problem prawdy w poznaniu zmysłowym w interpretacji św. Tomasza z Akwinu. Przeprowadzane analizy wpisują się w szeroką dyskusję nad naturą prawdy, dlatego autorka rozpoczyna od przedstawienia dwóch głównych nurtów interpretacji prawdy, które pojawiły się w Starożytności i w wiekach średnich. W odróżnieniu od tradycyjnych opracowań zarysowuje novum myśli św. Tomasza. Następnie, na podstawie "Sumy teologicznej" (Q. 16, a. 2) i "Quaestiones disputatae de veritate" (Q. 1) rekonstruuje Tomaszowe stanowisko wobec prawdy rozumu i zmysłów oraz ukazuje, w jaki sposób zmysły wewnętrzne określają prawdę i fałsz. Przeprowadzone refleksje prowadzą do wniosku, że w ujęciu św. Tomasza z Akwinu poznanie zmysłowe i prawda poznania zmysłowego rozumiane są analogicznie. W pierwotnym znaczeniu poznanie i prawda odnoszą się do aktów intelektualnych i ich rezultatów. Jednak w przypadku percepcji zmysłowej prawda pojmowana jest jako ontyczna zgodność domeny zmysłowej z rzeczywistością. Prawda zmysłowa znajduje swoje usprawiedliwienie w istnieniu przedmiotów, które odpowiadają indywidualnym zmysłowym zdolnościom poznawczym.
Tak zwane nowe media redefiniują relacje społeczne w mikro- i makrowymiarze. Użytkownik mediów sprzed pięciu czy sześciu dekad i użytkownik współczesny to dwa różne podmioty. W ciąg pół wieku zmieniły się funkcje poszczególnych mediów, ich rola w społeczeństwie, a tym samym wzorce percepcji użytkowników. Odbiorca z początku XXI wieku jest zupełnie inaczej wyposażony antropologicznie niż jego medialny antenat w latach 60. minionego stulecia. Niemniej rzecz pozostaje bez istotnych zmian, zarówno w świecie realnym, jak i kreowanym przez media. W obu mamy do czynienia z uprzywilejowaną pozycją wzroku i słuchu, zaś smak, węch i dotyk pozostają na obrzeżach uwagi, chociaż odpowiadające im wrażenia też są powszechne. W artykule skupiam uwagę przede wszystkim na zmyśle węchu, ale też ściśle z nim powiązanym zmyśle smaku. Zapach jako zbyt ulotny i nieokreślony, niedający się mierzyć w takim stopniu jak dźwięk czy obraz, ustępuje pola zmysłom bardziej trwałym i jednoznacznym. Obecność zapachu w produkcjach filmowych należy uznać za skrajnie marginalną, co związane jest, jak sądzę, głównie z możliwościami technologicznymi, czy też raczej z ich brakiem w tym zakresie. Stawiam w tekście tezę, iż pewne filmy winno oglądać się nosem i kubkami smakowymi, przez co stają się one źródłem poznawczego pogubienia, bowiem ich istotne cechy są poza zasięgiem zmysłowym odbiorcy. W trakcie analizy filmowych przykładów nabieram przekonania, iż filmowy realizm (ale nie tylko realizm) wymaga polisensoryczności, w przeciwnym razie mamy do czynienia z epistemiczną schizofrenią. Powyższy namysł został podjęty w kontekście dwóch teorii komunikowania społecznego: klasycznej propozycji M. McLuchana oraz kognitywnej teorii filmu.
EN
The so-called new media redefine social relations both on a micro and a macro scale. A media user from five or six decades ago is an entirely different subject to a modern user. Within half a century, the roles of particular media, their social functions, and consequently users’ patterns of perception all changed. A 21st-century recipient is, as far as anthropology is concerned, equipped totally differently to one from the 1960s. Nevertheless, one thing remains unchanged in the real and the media worlds alike. Both confront us with the predominance of sight and hearing while taste, smell, and touch are of peripheral interest in spite of the perceptions conveyed through them being all-encompassing. The article focuses primarily on the sense of smell, but also on the closely related taste. Smell is too elusive and indeterminate and cannot be measured to the same extent sound is measured, for instance. Smell therefore has to give way to the more durable and definite senses. Its presence in films is absolutely marginal which is due to, as I perceive it, the technological capabilities in this area, or rather lack thereof. In this text I argue that certain films should be watched with one’s nose and taste buds, are a source of cognitive confusion, since everything important depicted in them is beyond the viewer’s reach. When scrutinising such films, one arrives at a conclusion that cinematic realism (but not only realism) must be multisensory. Otherwise, a case of epistemic schizophrenia occurs. The above reflection is undertaken in the context of two theories of social communication, namely M. McLuhan’s classic proposal and the cognitive theory of film.
A study is a theoretical essay on the topic of senses and sensory perception in culture and art, based on the premise that if we ask about the origin of art, we have to talk about sensory perception. The study seeks to explain and clarify the general basis of European philosophical, cultural and historical roots of what is refered to as modern European poetry. Undoubtedly, its sources are stored in hermetic art and theory of the Antiquity, the Middle Ages, Renaissance and Baroque, often with appropriate theological doctrine. The study refers primarily to Ignatius of Loyola and Teresa of Avila. It classifies basic directions of critical thinking in Czech literary science and assumes its probable influence on Czech poetry of the 20th century. Conclusions are crystallized in essential notes on the work by Czech poet Karel Hynek Mácha, to whom reference is made in the subsequent generations of Czech artists, not only poets, up to the present day.
The purpose of the paper is to examine the role of the senses in contemplation in Book Seven and Nine of Augustine’s Confessions. The bishop of Hippo’s conception of contemplation is deeply influenced by Plotinus, especially in the early period, and this influence is present e.g. in the distiniguishing of two forms of contemplation: the one in which all sensible objects are eliminated from awareness and the one in which they are present or used as a medium of contemplation. A method which leads to contemplation in which the senses are completely absent is the Plotinian method of „agnoetic meditation”. The method appears in Augustine as well, both in Book Seven and Book Nine. The forms of the contemplation of God, which are described there, do not involve the senses, and their sole object is God. It generates a paradoxical situation especially in the vision of Ostia, where the „beyond body” contemplation is impossible to reconcile with the resurrection of the body and seeing God in the body. Augustine does not solve the paradox which is of a great importance, since it shows the tension between Platonic philosophy and Christian revelation.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.