W społeczeństwie konsumpcyjnym najważniejszym celem jednostek jest zarabianie i wydawanie pieniędzy. Powoduje to zmiany zachowań i stylu życia oraz prowadzi do kształtowania wizerunku człowieka przez pryzmat tego co posiada. Wyrazem sprzeciwu wobec rozwijającej się nadkonsumpcji jest propagowanie dekonsumpcji, która oznacza ograniczanie konsumpcji poprzez jej racjonalizację oraz bardziej odpowiedzialne i świadome konsumowanie. Pod hasłem „mniej znaczy więcej” promuje się prosty styl życia, bez pośpiechu, zaspokajanie potrzeb zamiast pragnień i zachcianek. Do głównych przyczyn dekonsumpcji można zaliczyć trwający kryzys finansowy, zmęczenie nadmierną konsumpcją oraz kształtowanie się mody na konsumowanie mniej, bardziej naturalnie i bardziej odpowiedzialnie.
EN
In a consumer society, the most important goal is making and spending money. This causes a change in behavior and lifestyle and leads to excessive consumption. An expression of opposition to these phenomena is ‘deconsumption’, which means the reduction in consumption and a more responsible and conscious consuming. Its motto is "less is more". The reasons include deconsumption ongoing financial crisis, fatigue, excessive consumption and fashion for consuming less.
Marketers are trying t o meet contemporary market trends, such as overconsumption and sustainable consumption, that stand in opposition to each other. The article presents a review of the literature and the results of the research, conducted with the help of a questionnaire, regarding issues of contemporary consumer trends, such as overconsumption and deconsumption. An attempt was made to assess whether the behaviours of Polish consumers are a part of sustainable and responsible consumption trend, which has become increasingly noticeable in many developed market economies. The results of the study indicate that it is impossible to state clearly that Polish consumers do not consume in a sustainable way, although many of their behaviours indicate overconsumption. However, their behaviour in the market in some areas is consistent with the idea of deconsumption
PL
Obecnie marketerzy starają się sprostać współ- czesnym trendom rynkowym, takim jak konsumpcjonizm i konsumpcja zrównoważona, które stoją do siebie w opozycji. Z jednej strony podtrzymują oni wysoki poziom konsumpcji i pobudzają konsumentów do kompulsywnych zakupów. Z drugiej strony są zmuszeni wziąć pod uwagę wzrost wymagań stawianych przez konsumentów, który oczekują, że produkt dostarczy im etycznej korzyści dodatkowej, a także zmieniają swój sposób konsumpcji albo nawet ją ograniczają, chcąc uczynić bardziej zrównoważoną oraz etyczną. W artykule przedstawiono przegląd literatury przedmiotu oraz wyniki badań pierwotnych przeprowadzonych przy użyciu kwestionariusza ankiety. Dotyczyły one problematyki współ- czesnych trendów konsumenckich, jakimi są konsumpcjonizm i dekonsumpcja. Podjęto próbę oceny, czy zachowania polskich konsumentów wpisują się w nurt konsumpcji zrównoważonej i odpowiedzialnej, który staje się coraz bardziej zauważalny w wielu rozwiniętych gospodarkach rynkowych. Rezultaty badań wskazują, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że polscy konsumenci nie konsumują w sposób zrównoważony, choć wiele ich zachowań na to wskazuje. W pewnych obszarach ich postępowanie na rynku jest zgodne z ideą dekonsumpcji.
The article is devoted to an analysis of young adult Poles' attitude towards buying and using second hand goods. A scale based on literature studies and qualitative research was constructed and used to measure the readiness to participate in an economy founded on the redistribution of used goods. Groups of different readiness-level were formed on the grounds of quantitative data. Also, the correlation between buying and using SH goods and demographic variables was analysed, proving the existence of a dependence of such behaviours and genders as well as a lack of a statistically relatable correlation between remaining variables. The most-bought SH goods categories among women and men were assessed. A systematic analysis was conducted based on the answers from open-ended questions given by the respondents as well as a qualitative analysis of content which led to the identification of key benefits coming from buying and using SH products and the barriers preventing young adult Poles from buying and using SH goods.
PL
Artykuł poświęcono analizie postaw młodych dorosłych Polaków wobec kupowania i używania rzeczy uprzednio stanowiących własność innych klientów. Na podstawie studiów literaturowych i wyników badań jakościowych skonstruowano skalę, za pomocą której dokonano pomiaru gotowości do udziału w gospodarce opartej na redystrybucji dóbr używanych. W oparciu o dane ilościowe wyodrębniono grupy różniące się poziomem gotowości. Zbadano również zależność między kupowaniem i używaniem produktów second-hand a zmiennymi demograficznymi, dowodząc istnienia zależności między takimi zachowaniami a płcią oraz braku istotnej statystycznie zależności między pozostałymi zmiennymi. Ustalono, które kategorie dóbr second-hand są kupowane najczęściej przez kobiety i mężczyzn. Na podstawie odpowiedzi na pytania otwarte udzielonych przez respondentów przeprowadzono analizę systematyczną oraz jakościową analizę treści, dzięki czemu zidentyfikowano kluczowe korzyści płynące z kupowania i użytkowania produktów second-hand oraz bariery sprawiające, że młodzi dorośli Polacy nie kupują i nie użytkują dóbr second-hand.
Celem artykułu była analiza różnych przejawów konsumpcji dostrzegalnych w zachowaniach użytkowników ubieralnej technologii. Po wstępnych rozważaniach terminologicznych dokonano opisu wearable technology w aspekcie założeń konsumpcji, konsumpcjonizmu oraz dekonsumpcji. Konsumpcja – w niniejszej publikacji – jest rozumiana jako naturalny proces gospodarowania, wynikający z konieczności zaspokojenia potrzeb, konsumpcjonizm oznacza postawę życiową polegającą na przedkładaniu dóbr materialnych nad inne dobra, natomiast dekonsumpcja jest definiowana jako racjonalna, świadoma, odpowiedzialna i etyczna konsumpcja. Artykuł ma charakter analityczno-opisowy.
EN
The aim of the article was to analyze the consumer’s manifestation discernible in the behaviour of users of wearable technology. Starting with preliminary considerations of the necessary terminology, a description of wearable technology in regard to consumption, consumerism and deconsumption was done. Consumption - in this publication - is understood as a natural process of housekeeping, arising from the need to meet one’s needs, consumerism – as an attitude to life involving favouring material goods over other goods, while deconsumption is defined as a rational, conscious, responsible and ethical consumption. The article is of an analytical and descriptive character.
Głównym celem niniejszego artykułu jest analiza i ocena następujących tendencji w sferze konsumpcji żywności: konsumpcjonizm i dekonsumpcja, ekologizacja konsumpcji oraz konsumpcja zrównoważona. Rozważania mają charakter krytycznej analizy źródeł wtórnych dotyczących omawianych kwestii, w szczególności pozycji literaturowych w języku angielskim. Autorka omówiła wpływ wymienionych tendencji na zachowania konsumentów na rynkach produktów żywnościowych, wykazując, że współczesna konsumpcja jest dziedziną kontrastów. Ponadto wskazano na dużą siłę przetargową konsumentów, którzy mogą oddziaływać na postępowanie oferentów rynkowych.
EN
The main objective of this paper is to analyse and evaluate the following food consumption trends: consumerism and deconsumption, greening consumption and sustainable consumption. These deliberations are based on a critical analysis of secondary data related to the subject covered, with particular attention given to numerous English literature items. The author discussed the impact of the above-mentioned trends on consumer behaviours on the food market, arguing that contemporary consumption is a consumption of contrasts. In addition, it was shown that consumers dispose a strong bargaining power and they have a potential to infl uence the food producers’ and suppliers’ acting
W pracy przedstawiono zjawiska społeczno-kulturowe mające wpływ na kształtowanie nowoczesnego wzorca konsumpcji. Celem opracowania jest analiza nowych wzorców konsumpcji oraz ich wpływu na zachowania współczesnych konsumentów. Teoretyczna analiza obowiązujących trendów w konsumpcji została uzupełniona o badania ankietowe, obrazujące specyficzne tendencje w zachowaniach konsumentów. Wyniki przeprowadzonej analizy pokazały, że dla współczesnego konsumenta decyzja o zakupie produktu nie jest motywowana wyłącznie chęcią zaspokojenia określonych potrzeb, ale w znacznym stopniu determinuje ją potrzeba demonstracji przekonań, statusu społeczno-ekonomicznego i stylu życia. Nowoczesny model konsumpcji niesie określone konsekwencje dla praktyki działań marketingowych. Nowe trendy w konsumpcji można zaobserwować także na polskim rynku, co implikuje konieczność ich uwzględnienia w działaniach marketingowych. Artykuł ma charakter badawczy.
EN
The paper presents the sociocultural phenomena connected with creation of the modern consumption pattern. The aim of this paper is an analysis of new trends in consumption and their influence on contemporary consumers’ behaviours. The theoretical analysis of alternative trends in consumption has been completed with questionnaire research, reflecting specific trends in consumers’ behaviours. Results of the conducted research show that for the contemporary consumer purchase of a product is connected not only with needs satisfaction, but also with demonstration of opinions, socioeconomic status and lifestyle. The modern consumption model has specific consequences for practice of marketing activity. New trends in consumption have been observed also in the Polish market, what implies necessity of their regarding in marketing activity.
RU
В работе представлены социально-культурные явления, влияющие на формирование современного образца потребления. Цель разработки – анализ новых образцов потребления и их влияния на поведение современных потреби- телей. Теоретический анализ обязывающих трендов в потреблении дополнен опросами, представляющими специфические тенденции в поведении потребителей. Результаты проведенного анализа показали, что для современного потребителя решение о покупке продукта не мотивируется исключительно желанием удовлетворить определенные потребности, но в значительной сте- пени его определяет потребность в демонстрировании убеждений, социально-экономического статуса и образа жизни. Современная модель потребления несет с собой определенные последствия для практики маркетинговых действий. Новые тренды в потреблении можно наблюдать также на польском рынке, что имплицирует необходимость учета их в маркетинговых действиях. Статья имеет исследовательский характер.
Celem opracowania jest zidentyfikowanie motywów oraz sposobów praktycznego wykorzystania przez konsumenta zasady 5R. Punktem wyjścia jest zdefiniowanie pojęcia wartości dla klienta. Następnie scharakteryzowano zagrożenia wynikające z konsumpcjonizmu i przedstawiono koncepcję dekonsumpcji opartej na dobrowolnym wyborze, a nie sytuacji przymusu ekonomicznego, w jakiej znalazł się konsument. W kolejnej części pracy sklasyfikowano motywy, jakimi może kierować się konsument (proaktywne vs. reaktywne, egocentryczne vs. altruistyczne). Kluczową częścią pracy jest analiza składowych zasady 5R oraz ich wzajemnych relacji. W podsumowaniu zidentyfikowano wyzwania, jakie zjawisko dekonsumpcji stawia marketerom. Artykuł ma charakter koncepcyjny, a jego podstawę stanowią studia literaturowe.
EN
The purpose of this paper is to identify different motives that drive the customer and methods of practical implementation of the 5Rs rule. The author’s considerations start with the concept of customer value. Then, the author describes threats of overconsumption as well as the concept of de-consumption. De-consumption is defined as voluntary, it is not considered as the result of poverty. In the next part of the paper, different types of motivation are identified (e.g. proactive vs. reactive, egocentric vs. altruistic). The core part of the paper consists of the analysis of 5Rs and their interrelations. Finally, the author has identified the main challenges created by de-consumption for marketers. The paper is conceptual, and it is based on an extensive literature review.
Anti-consumer life strategies, which can be described as deconsumption, are now gaining strength. Since the way of consumption affects other areas of life, the social world of deconsumers, characterized by an attitude of responsibility and resistance to the dominant discourses of consumerism, deserves attention. The aim of the research was to conduct a systematic review of research reports devoted to the issue of everyday life in the social world of deconsumers, taking into account methods and theoretical frameworks used by researchers. The analysis of the results led to the emergence of main conceptual categories and indicated a high interest in the issues of relations and negotiations. The phenomenon of deconsumption is becoming an increasingly common field of research in various disciplines of social sciences, but it is insufficiently explored in the context of Poland and other post-Soviet European countries. The educational and upbringing activity of deconsumers is discussed in a marginal way.
PL
Antykonsumpcyjne strategie życiowe, które określić można mianem dekonsumpcji, zyskują obecnie na sile. Jako że sposób konsumpcji wpływa na inne obszary funkcjonowania jednostek, na uwagę zasługuje społeczny świat dekonsumentów, charakteryzujących się postawą odpowiedzialności i oporem wobec dominujących dyskursów konsumeryzmu. Celem badań było przeprowadzenie systematycznego przeglądu raportów badawczych poświęconych zagadnieniu codzienności społecznego świata dekonsumentów, z uwzględnieniem stosowanych przez badaczy metod i ram teoretycznych. Analiza wyników doprowadziła do wyłonienia głównych kategorii pojęciowych oraz wskazała na duże zainteresowanie badawczy zagadnieniami relacji i negocjacji. Zjawisko dekonsumpcji staje się coraz powszechniejszym polem badawczym różnych dyscyplin nauk społecznych, lecz jest niedostatecznie eksplorowane w kontekście Polski i innych postsowieckich krajów Europy. Działalność edukacyjna i wychowawcza dekonsumentów jest omawiana w sposób marginalny.
Dekonsumpcja oznacza dobrowolną rezygnację z zachowań zorientowanych na zaspokajanie kreowanych przez marketerów pragnień, na rzecz wyboru świadomego, racjonalnego i etycznego, związanego z zaspokajaniem rzeczywistych potrzeb. Podstawowym celem opracowania jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jakim zakresie fascynacja ideą dekonsumpcji wpływa na realne zachowania i wybory dokonywane przez konsumenta. We wstępie artykułu, na podstawie studiów literaturowych, autorka charakteryzuje dekonsumpcję, wskazuje na jej determinanty oraz identyfikuje kluczowe formy, które ona przyjmuje. Druga, zasadnicza część pracy ma charakter empiryczny. Podstawę wnioskowania stanowi materiał badawczy pozyskany dzięki przeprowadzonym przez autorkę pogłębionym wywiadom oraz zastosowaniu metody etnograficznej. Na jego podstawie opisano pięć zidentyfikowanych poziomów dekonsumpcji oraz wskazano na jej ewolucyjny, procesowy charakter. Pozyskana wiedza pozwala nie tylko lepiej zrozumieć motywację i realne zachowania konsumentów, ale będzie również pomocna w prowadzeniu badań ilościowych nad zjawiskiem dekonsumpcji na rynku polskim. Artykuł ma charakter badawczy.
EN
The primary objective of the study is to answer the question to what extent fascination with the idea of anti-consumption affects the real behaviour and choices made by the consumer. In the introduction to the article, regarding literature, the author indicates determinants and identifies the key forms of anti-consumption. The second part of the paper is empirical based on research conducted by the author with the use of in-depth interviews and ethnographic method. It describes five identified levels of anti-consumption and explains the evolutionary nature of the process. Acquired knowledge allows better understanding the motivation and real behaviour of consumers. It will also be helpful in conducting quantitative research on the phenomenon of anti-consumption in the Polish market. This is a research paper.
RU
Антипотребление обозначает добровольный отказ от поведения, направленного на удовлеторение создаваемых маркетерами пожеланий, в пользу сознательного, рационального и этичного выбора, связанного с удовлетворением действительных потребностей. Основная цель разработки – дать ответ на вопрос, насколько увлечение идеей антипотребления влияет на реальное поведение и выборы, осуществляемые потребителем. В начале статьи, на основе изучения литературы, автор дает характеристику антипотребления, указывает его детерминанты и выявляет основные формы, которые оно принимает. Вторая, основная часть работы имеет эмпирический характер. Основание для умозаключения представляет исследовательский материал, полученный благодаря проведенным автором углубленным интервью, а также применению этнографического метода. На его основе описали пять выявленных уровней антипотребления и указали его эволюционный, процессный характер. По- лученные знания позволяют не только лучше понять мотивацию и реальное поведение потребителей, но и они помогут в проведении количественных исследований по явлению антипотребления на польском рынке. Статья имеет исследовательский характер.
Home economics and the way it functions is now a priority area in the daily lives of all people running households. Negative behaviors in these households, not only of a nutritional nature, have had an impact on global issues. Is being eco-friendly today a necessity or rather an individual preference? What optics define (and do they define) the changes in homeeconomics? How is this happening and in what direction? These issues were the topics of essays developed by first-year sociology students at the Warsaw University of Life Sciences (SGGW) in 2021. They were preceded by the presentation of the International Federation for Home Economics (IFHE), which has been at the vanguard of change in the field of home economics for over 100 years of its existence.
PL
Domowa ekonomia i sposób jej funkcjonowania to obecnie priorytetowa sfera życia codziennego wszystkich ludzi prowadzących gospodarstwa domowe. Negatywne zachowania nie tylko o charakterze żywieniowym w tych gospodarstwach, wywarły wpływ na problemy globalne. Czy bycie dzisiaj "eko" to konieczność, czy raczej poziom indywidualnych preferencji? Jaka optyka definiuje (i czy definiuje) zmiany w domowej ekonomii, w jaki sposób się to dokonuje i w jakim kierunku? Te właśnie zagadnienia stanowiły tematy esejów opracowanych przez studentów pierwszego roku socjologii SGGW w Warszawie w roku 2021. Poprzedzała je prezentacja organizacji IFHE (International Federation for Home Economics), która przez ponad 100 lat swojego istnienia znajduje się w awangardzie zmian na polu domowej ekonomii.
Der Mensch-der Verbraucher in der Welt des Konsums hat eine Aufgabe zu erfüllen: den Konsum. Der Verbraucher kann jedoch durch Überlegungen über seine Konsumhaltun-gen aus der Lethargie des Konsums erwachen und sich dadurch von der Unterwerfung unter die Regeln der Konsumwelt befreien. Hilfe leistet die Konsumverweigerung – eine Haltung, die die Notwendigkeit des Nachdenkens über das eigene Handeln bedeutet. Damit die Kon-sumverweigerung zu einer Haltung werden kann, die der Konsumverweigerer einnimmt, stellt sie sich als Konsummode dar, denn als eine aus der Welt des Konsums befreiende Hal-tung steht sie im Widerspruch zu ihr. Konsumverweigerung erfordert, dass der Verbraucher denkt und zwar selbständig. Durch die Reflexion über seine eigenen Bedürfnisse und sein Verhalten kann sich der Verbraucher allmählich von der Macht der Gegenstände befreien.
EN
A man – the consumer in the world of consumption has one task to accomplish: to consume. However, they can wake up from the lethargy of consumptionism by reflecting on his consumptionist attitudes and thus free themselves from being subject to the rules of the world of consumption. Deconsumption comes to the rescue – an attitude that compells you to think about your own actions. In order for deconsumption to be introduced to the deconsumer, it is presented as a consumerist trend, because it is in contradiction to it as a liberating attitude from the world of consumption. Deconsumption requires the consumer to think and think for themselves. By reflecting on their own needs and behaviour, the consumer can gradually free themselves from the power of objects.
PL
Człowiek-konsument w świecie konsumpcji ma do zrealizowania jedno zadanie: konsumowanie. Konsument może jednak obudzić się z letargu konsumpcji dzięki refleksji nad swoimi postawami konsumpcyjnymi i dzięki temu uwolnić się z podporządkowania zasadom świata konsumpcji. Z pomocą przychodzi dekonsumpcja – postawa oznaczająca konieczność myślenia nad własnym działaniem. Aby dekonsumpcja mogła stać się postawą przyjmowaną przez dekonsumenta przedstawia się jako konsumpcyjna moda, ponieważ jako postawa wyzwalająca ze świata konsumpcji stoi z nim w sprzeczności. Dekonsumpcja wymaga od konsumenta myślenia i to myślenia samodzielnego. Dzięki refleksji nad własnymi potrzebami i zachowaniem konsument może stopniowo uwolnić się spod władzy przedmiotów.
Przedmiotem opracowania jest teoretyczna prezentacja nowego trendu w stylu życia postmodernistycznego społeczeństwa określanego terminem „downshifting”. Cechuje go porzucenie życia charakteryzującego się dużym tempem na rzecz egzystencji spokojniejszej i mniej nastawionej na konsumpcję. W artykule wskazano również na związek downshiftingu z tak popularną obecnie filozofią Slow Life oraz będącą przejawem praktyk downshiftingu migrację do małych miast, zwłaszcza miast Cittàslow, będących celem życiowych poszukiwań downshifterów.
EN
The aim of the this study is to present a new trend in lifestyle of the postmodern society defined by the term ‘downshifting’. The study also indicates the relation between downshifting and the so popular philosophy of Slow Life and the phenomenon of relocation to small towns, especially Cittàslow, being the aim of life search of the downshifters.
RU
Предмет разработки – теоретическая презентация нового тренда в стиле жизни постмодернистского общества, определяемого термином «downshifting». Ему свойствен отказ от быстрого темпа жизни ради более спокойного и менее направленного на потребление образа жизни. В статье указана также связь downshifting со столь популярной ныне философией Slow Life, а также с являющимся проявлением практики downshifting мигрирования в малые города, особенно города типа Cittàslow, являющиеся целью жизненных поисков лиц, определяемых термином downshifter.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.