Celem artykułu jest omówienie wybranych problemów związanych z prawnym znaczeniem listu przewozowego, w szczególności jego struktury, funkcji, klasyfikacji oraz zasad stosowania w krajowych oraz międzynarodowych przewozach drogowych przesyłek towarowych. List przewozowy jest najczęściej uznawany przez nadawcę, odbiorcę oraz przewoźnika jedynie za dokument potwierdzający wykonanie usługi przewozu. Jednakże w przypadku, gdy podczas transportu dojdzie do nieprawidłowości lub uchybień, znaczenie listu przewozowego jest zazwyczaj kluczowe dla rozstrzygnięcia, na którym z podmiotów zaangażowanych w proces przewozu ciążyć będzie odpowiedzialność odszkodowawcza. Autor wskazuje na konieczność uznania za list przewozowy szerokiego spektrum dokumentów, które spełniają wymagania statuowane przez ustawę – Prawo przewozowe i konwencję CMR. Odmawianie waloru listu przewozowego dokumentowi spełniającemu wszystkie wymagania określone prawem nie powinno mieć miejsca, nawet jeżeli dany dokument pełni jednocześnie inną funkcję, np. jest kartą drogową.
The aim of the paper is to examine Wisława Szymborska’s texts published in a weekly “Literary Life” [„Życie Literackie”]. From 1960 to 1968 a future Nobel Prize in Literature Laureate was a co-editor of a column called Literary Post. Szymborska evaluated readers’ literary attempts sent in the letters to the editor. She replied to the letters anonymously, by means of a polysemic form “we”. The analysis of the ways the speaker’s presence is revealed in the texts helps to reconstruct the view of the addresser. The empirical part of the paper is preceded with a short description of the column in question as well as the press genre under study.
PL
Przedmiotem badań są wypowiedzi Wisławy Szymborskiej publikowane w tygodniku „Życie Literackie”. Na łamach czasopisma w latach 1960-1968 przyszła noblistka współprowadziła rubrykę Poczta literacka, w której oceniała próby pisarskie nadsyłane przez czytelników w listach do redakcji. Sporządzając odpowiedzi na listy do redakcji, zachowywała anonimowość i posługiwała się głównie polisemiczną formą „my”. Analiza sposobów uobecniania się podmiotu mówiącego w badanych tekstach pomaga odtworzyć obraz ich nadawcy. Część materiałową artykułu poprzedza krótka charakterystyka rubryki Poczta literacka oraz omawianego gatunku dziennikarskiego.
Pope Francis, in his first encyclical Lumen fidei pays attention to one of the most important values in human life which is truth. A human being develops fully thanks to this value that affects all aspects of human life. Hence, Pope’s words in the encyclical were used to relate to mass media. The truth about man and the world that surrounds him should underpin the world of media, especially these days. As a result, people would be able to develop their potential fully and pursue the objective of their lives. In order to make the road complete faith and love should coexist, because these values complement each other.
The material basis of the sketch is a modified record of Advent retreats named Honeycomb delivered by a popular Dominican preacher Adam Szustak in 2014. The analysis was carried out in two ways. Authors studied linguistic manners of an addresser presence (a retreat preacher’s “I” and “we”) and defined semantic roles of the addresser (a spiritual guide, a Bible expert and interpreter but especially a cinema expert, a member of an order and family communities; furthermore his presence was also noticed thanks to confessions on personal relationships with God). The research allowed answering a question about privacy exposure in addresser’s manifestation – if and how it is present in the text. It has been demonstrated that both confessions on private God’s experiences and details of personal life seem to be a reasonable mean creating bonds with a reader-exercitant and increasing an effectiveness of the preaching.
PL
Podstawą materiałową artykułu jest zmodyfikowany zapis rekolekcji adwentowych Plaster miodu wygłoszonych w 2014 roku przez popularnego kaznodzieję dominikanina Adama Szustaka. Analizy zostały przeprowadzone dwutorowo. Autorki zbadały językowe sposoby uobecnienia się nadawcy („ja” i „my” rekolekcjonisty) oraz określiły role semantyczne nadawcy (kierownika duchowego, znawcy oraz interpretatora Biblii, a szczególnie znawcy kina, członka wspólnoty zakonnej i rodzinnej oraz uobecnianie się za pomocą zwierzeń z osobistej relacji z Bogiem). Badania te posłużyły znalezieniu odpowiedzi na pytanie o ekspozycję prywatności w sposobie manifestowania się nadawcy – czy i w jaki sposób jest obecna w tekście. Autorki wykazały, że wyznania o własnym doświadczeniu Boga i zwierzanie się ze szczegółów życia prywatnego są uzasadnionym zabiegiem budującym więź z czytelnikiem-rekolektantem i zwiększającym skuteczność wygłaszanej nauki.
In the present paper it is stated that Historya domowa... was written by six authors, of whom five have been differentiated on the basis of graphy and one on the basis of the usage of the first and the third persons of singular forms. It has been established that they were writing in ther own name as well as in the name of the groups they represented (i.e. the inhabitants of the convent and other people connected with it). The authors of the utterances (the use of indirect, semidirect and direct speech) are also discussed. The text was addressed to the authors themselves (like in the case of diaries) their successors, and the majority of the text was intended for the internal use of the convent and was to be read quickly and in fragments, not in its full form.
Niniejszy artykuł stanowi przyczynek do szerszych rozważań na temat funkcjonowania literackiej twórczości użytkowników Internetu w przestrzeni nowego medium. Jest też kontynuacją prowadzonych przeze mnie badań na temat znaczenia literatury w sferze komunikacji internetowej. Dziś internet to nie tylko kanał informacji, ale także przestrzeń społecznej realizacji, we wszystkich jej obszarach, a więc także w kulturze. Artykuł jest próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie, jaki ma wpływ działalność użytkowników sieci na obraz współczesnej kultury, przy jednoczesnym wskazaniu przemian kultury i internetu wynikających z interakcji tych dwóch przestrzeni. Rozważaniom tym posłuży analiza blogów, które zawierają literacką twórczość użytkowników internetu. Ten gatunek wypowiedzi daje możliwość badania relacji nadawczo-odbiorczych i ich kulturowych implikacji, co będzie głównym celem dalszych rozważań.
EN
This article is a supplement to a broader discussion about the functioning of the literary Internet users in the new medium. It is also a continuation of the author’s study on the importance of literature in Internet communications. Today, the Internet is not only a source of information, but also the space of social activity in all areas, including culture. This article is an attempt to answer, how does it affect the activity of network users on the modern culture, showing the transformation of the culture and the Internet as a result of the interaction of these two spaces. Analysis of blogs with literary works of internet users, facilitate discussion. Blog gives the the opportunity to study the relation of the sender and recipient and their impact on culture, which will be the main objective of further consideration.
Pope Francis, in his first encyclical Lumen fidei pays attention to one of the most important values in human life which is truth. A human being develops fully thanks to this value that affects all aspects of human life. Hence, Pope’s words in the encyclical were used to relate to mass media. The truth about man and the world that surrounds him should underpin the world of media, especially these days. As a result, people would be able to develop their potential fully and pursue the objective of their lives. In order to make the road complete faith and love should coexist, because these values complement each other.
PL
Papież Franciszek w swojej pierwszej encyklice Lumen fidei zwraca uwagę na jedną z najważniejszych wartości w życiu człowieka, jaką jest prawda. Osoba ludzka bowiem w pełni rozwija się dzięki prawdzie dotykającej wszystkich wymiarów życia. Stąd też słowa Papieża zawarte w encyklice posłużyły do odniesienia ich w stosunku do mass mediów. Świat środków społecznego przekazu, szczególnie w dzisiejszych czasach, winien być przeniknięty prawdą o człowieku i świecie, który go otacza. Dzięki temu bowiem osoba ludzka będzie mogła się w pełni rozwijać i dążyć do celu swojego istnienia. Aby ta droga była pełna należy łączyć prawdę z wiarą oraz miłością gdyż wartości te nawzajem się uzupełniają.
The culinary recipe is a genre that has undergone numerous modifications related to its transmission medium over the centuries. Originally, it functioned in the oral form, but with the development of writing, it began to appear in the written form as well. After the invention of audiovisual media, cooking advice began to be made available via television and, over time, also via the Internet (YouTube, Instagram, TikTok). The first recipes were formulated by people widely regarded as authorities, but later any Internet user could become a creator. The type of audience has also changed. The passive reader has become an active and dynamic co-creator of culinary advice.
PL
Przepis kulinarny jest gatunkiem, który przez wieki ulegał licznym modyfikacjom, związanym z medium, za pośrednictwem którego był przekazywany. Pierwotnie funkcjonował w formie ustnej, a wraz z rozwojem pisma zaczął pojawiać się również w formie pisemnej. Po wynalezieniu mediów audiowizualnych zaczęto udostępniać porady kulinarne za pośrednictwem telewizji, a z czasem również Internetu (YouTube, Instagram, TikTok). Pierwsze przepisy tworzone były przez ludzi uważanych powszechnie za autorytety, a z czasem ich twórcą mógł stać się każdy użytkownik Internetu. Zmienił się również typ odbiorcy. Bierny czytelnik stał się aktywnym i dynamicznym współtwórcą porady kulinarnej.
The work attempts to characterize the claim in terms of structural, pragmatic, cognitive and stylistic aspects. The writ, undoubtedly classified as an official species, shows features of application and is subject to a formal structure. Its occurrence is limited only to judicial institutions. The crude form of this species rejects the generally accepted use in courtesy requests. However, in its most important part – the justification – the claim turns out to be a highly individualized creature, depending on the linguistic and legal competence of the author. In this regard, the author himself determines his style, which depends on his living situation and accompanying emotions.
PL
Praca podejmuje próbę charakterystyki pozwu w zakresie aspektu strukturalnego, pragmatycznego, poznawczego i stylistycznego. Pozew, bez wątpienia zaliczany do gatunków urzędowych, wykazuje cechy podania czy wniosku i poddany jest sformalizowanej strukturze. Jego występowanie jest zawężone tylko do instytucji sądowych. Surowa forma tego gatunku odrzuca zastosowanie ogólnie przyjętych, choćby w podaniach zwrotów grzecznościowych. Jednak w swej najważniejszej części – uzasadnieniu – pozew okazuje się być tworem silnie zindywidualizowanym, zależnym od kompetencji językowej i prawnej autora. W tym zakresie autor sam określa swój styl, który zależny jest od jego sytuacji życiowej i towarzyszących emocji.
The subject of this article is the definition of category criteria which determine the qualification of a settlement agreement as an official text. The text of the agreement is formalized and have a characteristic structure. The text of a settlement combines textual properties and instruments firmly set in the legal system. The article underlines the importance of relations between law and language and the necessity of cooperation between lawyers and linguists in the on-going research in the field of texts. The author approaches the subject of settlement agreement text from the perspective of pragma-linguistic text science, legal linguistics. The settlement agreement is a complete action language that represents the style of the official text.
PL
Przedmiotem artykułu jest określenie kryteriów kategorii, które decydują o kwalifikacji porozumienia - ugody jako tekstu oficjalnego. Tekst umowy jest sformalizowany i ma charakterystyczną strukturę. Tekst ugody łączy w sobie właściwości tekstowe i instrumenty mocno osadzone w systemie prawnym. W artykule podkreślono znaczenie relacji między prawem i językiem oraz konieczność współpracy prawników i językoznawców w bieżących badaniach z zakresu tekstów. Autor podchodzi do tematyki tekstu ugody z perspektywy pragmalingwistycznej nauki o tekście, lingwistyki prawniczej. Umowa ugody jest to kompletny język akcji, który reprezentuje styl tekstu oficjalnego.
Communicating a real message by means of media requires participation of both a sender and a recipient. As to the former, the question of a broadly defined responsibility of an author (a reporter, a correspondent, a broadcaster, etc.) for the shape and meaning of delivered messages arises. The shape of news stories, their design and dramaturgy, as well as emotional temperature express in words the thoughts and feelings which accompany experiences brought by surrounding reality, and wider reflection on them. The more authorial approach, the greater chance of resounding and socially valuable effect, namely mutual consensus between people as to the topic discussed. It is important to realize that this is not the media which contact us, but particular people who use them in certain ways as an instrument and multi-purpose means of communication. In public circulation, news stories, as its part, become a form of emotional memory which exists as long as one’s experience and reflection on them lasts. Referring to reality presented by these images is an integral part and aspect of their social existence. Without it, they become an artificially created being which plays a role of phantomatic substitute relation – like the story invented to realistically conceal and replace the existing reality.
Within the broadly defined field of human communication an important aspect is related to the teacher-students interactions. The character of these interactions may decisively determine students’ achievements. The opinion on the transactional nature of the interaction requires the individuals organising the education process to deconstruct the paradigm on the unidirectional process of human communication and to contribute to the creation of conditions promoting reciprocity of interactions. This paper presents the contemporary concept of communication and the term “interaction” was analysed using respective examples given in literature on the subject. Moreover, results of studies describing the nature of teacher-students interactions are presented and key factors determining their course are characterised.
PL
W szerokiej problematyce komunikowania się między ludźmi ważne miejsce zajmują interakcje nauczyciel-student. Ich charakter w zasadniczy sposób może determinować osiągnięcia uzyskiwane przez studentów. Pogląd o transakcyjnej naturze interakcji wymaga od osób organizujących proces kształcenia dekonstrukcji paradygmatu o jednokierunkowym procesie komunikacji międzyludzkiej i wniesienia wkładu w stworzenie warunków sprzyjających wzajemności oddziaływań. W pracy przedstawiono współczesną koncepcję komunikowania się i poddano analizie pojęcie interakcji z zastosowaniem odpowiednich przykładów z literatury przedmiotu. Zaprezentowano także wyniki badań opisujące naturę interakcji nauczyciel-student oraz scharakteryzowano kluczowe czynniki determinujące ich przebieg.
The Polish word esej comes from the English word essay and means literary sketch. The author of the essay is a person from the circle of humanities who undertakes the polemic with concrete problems, issues, track of ideologies, which for some personal reasons, I want to pay attention to. The authors mostly appear in the text by using verbs in the singular first person in the past or present tense. In his narrative he or she does not forget about the reader moving from I to we in the further parts of the text. The essayist also marks the presence of the reader in the text by using personal pronouns and possessives, and by the use of various forms of address. The sender and receiver are in mutual interaction, in which the essayist’s role rests on transmission of the subjective point of view and encouragement the reader to reflection. On the other hand the receiver’s role is the critical approach and assume an attitude to the raised issues. A very important element in the structure of every press species is title, which is designed to encourage the reader to read and summarize text. These two functions can be implemented with the use of metaphors and subtitle. Using the titles authors can play different intertextual and metatextual games with the reader. Text frames are a fundamental element of the structural integrity of the species. The beginning of the speech is the introduction of the reader to the subject of the essay, which can be expressed directly or can be clear after reading the context. The ending of the essay is a summary of considerations: thesis, punch line or polemical opinion, which does not exhaust the content of the subject, leaving space for the reader’s own conclusions. The essay is a genre of expression, in which theessay is clearly marked subjective approach to the addressed subject. Selected issue are accurately analyzed, and a final assessment is left for the recipient.
PL
Polskie słowo esej pochodzi od angielskiego słowa essey i oznacza szkic literacki. Autorem eseju jest osoba z kręgu nauk humanistycznych, która podejmuje polemikę z konkretnymi problemami, zagadnieniami, tropami ideologicznymi, na które z powodów osobistych chcę zwrócić uwagę. Autorzy pojawiają się w tekście najczęściej za pomocą czasowników w pierwszej osobie liczby pojedynczej w czasie przeszłym lub teraźniejszym. W swojej narracji nie zapomina o przejściu czytelnika od „ja” do „my” w dalszej części tekstu. Eseista zaznacza także obecność czytelnika w tekście za pomocą zaimków osobowych i dzierżawczych oraz stosując różne formy zwracania się. Nadawca i odbiorca pozostają we wzajemnym oddziaływaniu, w którym rola eseisty polega na przekazaniu subiektywnego punktu widzenia i zachęceniu czytelnika do refleksji. Z drugiej strony rolą odbiorcy jest krytyczne podejście i przyjęcie postawy wobec poruszanych kwestii. Bardzo ważnym elementem w strukturze każdego gatunku prasowego jest tytuł, który ma za zadanie zachęcić czytelnika do przeczytania i streszczenia tekstu. Te dwie funkcje można zrealizować za pomocą metafor i podtytułu. Korzystając z tytułów, autorzy mogą prowadzić z czytelnikiem różne gry intertekstualne i metatekstowe. Ramki tekstowe są podstawowym elementem integralności strukturalnej gatunku. Początek wystąpienia stanowi wprowadzenie czytelnika w tematykę eseju, która może być wyrażona bezpośrednio lub może być jasna po zapoznaniu się z kontekstem. Zakończenie eseju stanowi podsumowanie rozważań: tezy, puenty lub opinii polemicznej, które nie wyczerpuje treści tematu, pozostawiając miejsce na własne wnioski czytelnika. Esej jest gatunkiem wypowiedzi, w którym wyraźnie zaznacza się subiektywne podejście do poruszanego tematu. Wybrane zagadnienia są szczegółowo analizowane, a ostateczna ocena pozostawiana jest odbiorcy.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.