Zagadnienie praw dziecka jest rozległe i wielowątkowe. Prace na ten temat pokazują różne ujęcia i perspektywy, odnosząc się do różnych obszarów funkcjonowania i rozwoju dzieci. Artykuł ukazuje perspektywę praw dziecka w działaniach organizacji, samorządów lokalnych, instytucji oświatowych, kulturalnych w 30. rocznicę uchwalenia Konwencji o prawach dziecka. Powstała Deklaracja Praw Dziecka, przyjęta 20 listopada 1959 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, która rozwijała zakres praw dziecka. Jednakże nadal nie miała ona mocy prawnej. Dopiero wniesiona z inicjatywy Polski, 20 listopada 1989 r. Konwencja o prawach dziecka, stała się światową konstytucją chroniącą dzieci na całym świecie. Wydarzenia związane z 30. rocznicą uchwalenia konwencji stały się punktem kulminacyjnym dla ówczesnych działań podejmowanych w celu zmobilizowania całego społeczeństwa do walki o prawa dziecka. Te inicjatywy umożliwiły prezentację stanowisk i poglądów w kwestii dziecka. W szerokim ujęciu pozwoliły na możliwość wdrażania zmian programowych w celu poprawy sytuacji dzieci nie tylko w Polsce, lecz także na świecie.
Artykuł stanowi przegląd i pogłębioną analizę standardów obowiązujących w ustawodawstwie międzynarodowym i polskim w zakresie ochrony praw dziecka niedostosowanego społecznie. Dokonana analiza ewolucji zasad odpowiedzialności nieletnich wskazuje na całkowitą zmianę na przestrzeni ostatniego stulecia, zarówno w zasadach postępowania z nieletnimi, jak i w zagwarantowaniu im praw na każdym etapie postępowania sądowego, a także w trakcie procesu resocjalizacji. O nowoczesności i jakości aktualnie obowiązujących unormowań problematyki nieletnich świadczy odrębność ustawodawstwa dla nieletnich i postępowania z nieletnimi, co oznacza przede wszystkim wyjście poza płaszczyznę prawnokarną i nadanie całemu systemowi postępowania z nieletnimi charakteru wychowawczo-opiekuńczego, zarówno co do treści (filozofii), jak i istoty stosowanych środków. Oparcie postępowania z nieletnimi na idei wychowania i swoisty manifest praw nieletnich w resocjalizacji zawiera wiele aktów prawa międzynarodowego – Konwencja o prawach dziecka, dokumenty Narodów Zjednoczonych wypracowane w latach 1985–1990, Wzorcowe Reguły Minimalne dotyczące Wymiaru Sprawiedliwości wobec Nieletnich (tzw. Reguły Pekińskie), Wskazania Narodów Zjednoczonych dotyczące Zapobiegania Przestępczości Nieletnich (tzw. Wskazania Rijadzkie), oraz Reguły Minimalne dotyczące Traktowania Nieletnich Pozbawionych Wolności (Reguły JDL), a także europejskie standardy prawne (Zalecenia nr R (87)18, R (92)16 nr R (92)17 Komitetu Ministrów a także obowiązująca w Polsce ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. z 2016 r, poz. 1654 ze zm.). Dokonana w artykule analiza i przegląd zagwarantowanych nieletnim praw jest zgodny ze stanem wiedzy i systemem wartości, które wyznaczają naszą współczesną tożsamość – godność każdego człowieka, godność każdego dziecka, godność dziecka niedostosowanego społecznie.
The paper discusses the current issues on recognition of paternity in the light of children’s rights. It identifies the proper tools necessary for determining paternity and maternity and highlights their growing importance in connection with common migration and free movement of persons in the EU. The issue of establishing the law applicable to the content or the form of declaration of paternity is presented based on judicial practice. 34 E. Skrzydło-Tefelska, op. cit., s. 149–150.106 | Przegląd Prawniczy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza The paper describes the relationship between recognition of paternity and the process of establishing citizenship and the conditions that must be fulfilled to obtain legal residence in Poland. The conclusions de lege ferenda call for changes in the acquisition of Polish citizenship by operation of law by a child who has been recognized by a man of Polish citizenship. Currently, this possibility is limited by the annual date on which it is necessary to recognize to change a citizenship of a child by law
Childhood with disabilities is certainly an “old” problem that causes specific social consequences, but in the face of the growing rights of the child, including the disabled, new challenges emerge. A human rights-based approach takes into account and accentuates the child’s identity as a citizen and his rights as a modern concept of childhood (Corsaro, Jenks 2008; Prout, James 1997). Children in this new approach have become active participants in the social construction of childhood (Kwak, Mościskier 2002). The rights of the child are treated as an integral part of the human rights of every human being, including children with disabilities. Dissemination of the rights of the child as a citizen makes it possible to expose difficult experiences of physically and / or mentally handicapped children and young people. The experiences of young people with disabilities provide insights into what they think about education, health care and social policy. Most of these are negative experiences that confirm the exclusion of children and young people with disabilities practically from all walks of life, but it must also be stressed that the group of young people with disabilities is heterogeneous and their experiences are not always only negative (Davis 2004). This article deals with the situation of a child with a disability and his or her family, focusing on the specific difficulties that become involved and consequently hinder, and sometimes even prevent, the realization of their rights.
PL
Dzieciństwo z niepełnosprawnością z całą pewnością jest „starym” problemem, który powoduje określone konsekwencje społeczne, ale w obliczu upowszechniających się praw dziecka, w tym także niepełnosprawnego, pojawiają się nowe okoliczności i wyzwania. Podejście oparte na prawach człowieka uwzględnia i akcentuje podmiotowość dziecka jako obywatela i przysługujące mu prawa w myśl nowoczesnej koncepcji dzieciństwa (Corsaro 1997; Jenks 2008; Prout, James 1997). Dzieci uzyskały w tym nowym podejściu pozycję aktywnych uczestników społecznego konstruowania dzieciństwa (Kwak, Mościskier 2002). Prawa dziecka są traktowane jako integralna część praw człowieka, przysługujących każdej istocie ludzkiej, także dzieciom niepełnosprawnym. Upowszechnianie się praw dziecka jako obywatela pozwala na wyeksponowanie trudnych doświadczeń najsłabszych fizycznie i/lub umysłowo dzieci i młodzieży (Callus, Farrugia 2016). Doświadczenia młodych niepełnosprawnych dają wiedzę na temat tego, co oni myślą o edukacji, służbie zdrowia i polityce społecznej. W większości są to negatywne doświadczenia, które potwierdzają wykluczenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnej praktycznie we wszystkich dziedzinach życia, ale trzeba też podkreślić, iż grupa młodych niepełnosprawnych jest niejednorodna i ich doświadczenia nie zawsze są tylko negatywne (Davis 2004). Prezentowany artykuł podejmuje tematykę sytuacji dziecka niepełnosprawnego i jego rodziny, koncentrując się na specyficznych trudnościach, które stają się ich udziałem i w konsekwencji utrudniają, a czasem wręcz uniemożliwiają realizację praw im przynależnych.
Nelson Mandela said that “there can be no keener revelation of a society’s soul than the way in which it treats its children,” and there is no denying his statement, but to be able to treat them properly one needs to understand the reality in which we are living. And it is a world build upon centuries of inequality and discrimination. Thus there is a distinctive correlation between contemporary society and postcolonial heritage as the tension between the West and the East – or Global North and Global South – is influencing daily lives, especially of those most vulnerable: women and children. After examining the meaning of “postcolonialism” in the relation to the history of colonization the article touches the subject of human rights in general, and children’s rights in particular, from an interdisciplinary perspective, and discusses the need of understanding the diversity, and reinventing international dialogue in terms of education of youth for sustainability.
PL
Nelson Mandela powiedział, że “nie może być bardziej żarliwego objawienia duszy społeczeństwa niż poprzez to jak traktuje swoje dzieci” i nie ma jak zaprzeczyć tym słowom, jednakże, by móc traktować je prawidłowo, najpierw należy zrozumieć rzeczywistość, w której się żyje. A jest to świat zbudowany na wiekach nierówności i dyskryminacji. Tym samym istnieje wyraźna korelacja między współczesnym społeczeństwem a postkolonialną spuścizną, jak można zauważyć, śledząc napięcia między Wschodem a Zachodem – Globalnym Południem a Globalną Północą, które wpływają na codzienne życie każdej osoby, zwłaszcza tych najwrażliwszych: kobiet i dzieci. Po zbadaniu znaczenia “postkolonializmu” w relacji do historii kolonizacji artykuł dotyka tematu praw człowieka, szczególnie praw dziecka, z perspektywy interdyscyplinarnej oraz omawia potrzebę zrozumienia różnorodności i ponownego zaprojektowania międzynarodowego dialogu pod kątem edukacji młodych dla dobra przyszłości.
Opracowanie dotyczy gwarancji i realizacji praw dziecka w środowisku szkolnym. Scharakteryzowano w nim istotę praw dziecka, regulację tych praw w sferze edukacji. Zasygnalizowano także problem realizacji tych praw w polskiej szkole. Przedstawiono w nim również wyniki badań przeprowadzonych wśród studentów pedagogiki, które dotyczyły ich doświadczeń w zakresie realizacji ich praw jako uczniów, w kontekście roli nauczycieli w tym zakresie.
EN
The text concerns the guarantee and implementation of children’s rights in school. It describes the essence of children’s rights and the adjustment of these rights in the sphere of education. The problem of the implementation of children’s rights in the Polish school was indicated too. It presents the results of research carried out among students of pedagogy, which concerned their experience in the implementation of their rights as schoolchildren, in the context of the role of teachers in this area.
Prawa dziecka to prawa człowieka, wynikają one z godności osobowej oraz niepowtarzalności dziecka jako człowieka. Przysługują każdemu dziecku, nie można ich pozbawić czy się zrzec. Takie widzenie dziecka jako posiadacza określonych niezbywalnych praw jest jednak podejściem dość nowym, początki ruchu na rzecz praw dziecka sięgają ledwie końca XIX wieku. Artykuł przedstawia historię dochodzenia do obecnie obowiązujących praw dziecka w Polsce i na świecie, omawiając kluczowe momenty w ich rozwoju i główne dokumenty prawne, w których są zawarte.
EN
The rights of the child are human rights, resulting from the dignity of the person and the uniqueness of the child as a human being. They apply to any child, no child can be deprived of them or renounce them. Such a vision of a child as a holder of certain inalienable rights is, however, a rather recent approach, the beginning of the movement for the rights of the child goes back to the end of the 19th century. The article presents the history of the current rights of the child in Poland and worldwide, discussing the key moments in their development and main legal documents in which they are contained.
A child's right to protection from domestic violence can be interpreted from a number of international legal instruments such as the Geneva Declaration adopted in 1924 by the League of Nations or the Declaration on the Rights of the Child adopted by the United Nations General Assembly in 1959. The Convention on the Rights of the Child, adopted by the General Assembly of the United Nations in 1989, refers most widely to it. It contains a number of principles indicating the need for the State to safeguard the rights of the child to protection from harm by family members. They relate to the rights of children to: live, be in the care of their parents, establish foster care for them, be free from interference in their private, family or domestic life and strictly protect them from domestic violence. The Republic of Poland, as a party to the Convention on the Rights of the Child, is obliged to observe the provisions indicated therein. The aim of this article is to analyze the provisions of the Convention on the Rights of the Child concerning the right of the child to be free from domestic violence, as well as to analyze and evaluate the legal regulations in force in Poland related to the performance of public administration's tasks in the field of protection of the child from domestic violence, in terms of their compliance with the standards resulting from the Convention on the Rights of the Child. The research was conducted on the basis of the formal and dogmatic method, the method of critical analysis of literature and the historical method.
PL
Prawo dziecka do ochrony przed przemocą w rodzinie można wyinterpretować z wielu międzynarodowych aktów prawnych takich jak Deklaracja Genewska uchwalona w 1924 roku przez Ligę Narodów czy Deklaracja Praw Dziecka uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1959 roku. Najszerzej odnosi się do niego jednak przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1989 roku Konwencja o Prawach Dziecka. Zawarto w niej wiele zasad wskazujących na konieczność zabezpieczenia przez państwo praw dziecka do ochrony przed krzywdzeniem ze strony członków rodziny. Dotyczą one praw dzieci do: życia, pozostawania pod opieką rodziców, ustanowienia dla niego pieczy zastępczej, wolności od ingerencji w sferę jego życia prywatnego, rodzinnego lub domowego, a także stricte ochrony przed przemocą w rodzinie. Obowiązkiem Rzeczpospolitej Polskiej jako strony Konwencji o Prawach Dziecka jest przestrzeganie wskazanych w niej postanowień. Celem niniejszego artykułu jest analiza przepisów Konwencji o Prawach Dziecka dotyczących prawa dziecka do wolności od przemocy w rodzinie, a także analiza i ocena obowiązujących w Polsce regulacji prawnych związanych z wykonywaniem przez administrację publiczną zadań w zakresie ochrony dziecka przed przemocą w rodzinie dokonana pod kątem ich zgodności ze standardami wynikającymi z Konwencji o Prawach Dziecka. Badania przeprowadzono w oparciu o metodę formalno – dogmatyczną, metodę krytycznej analizy literatury oraz metodę historyczną.
The freedom of conscience and religion of the child is proclaimed in both the Constitution of the Republic of Poland and in the Convention on the Rights of the Child. In both pieces of legislation, the said freedom stems from the adoption of human dignity as the basis for these rights; however, attention must be paid to the different approaches presented and especially the consequences arising thereunder. The Polish Constitution provides the parents with the right to educate their child in accordance with their own convictions. However, the FGC orders to respect the child’s right to religious freedom and the power of parents to exercise that right in a manner consistent with the evolving capacities of the child. Undoubtedly, the conflict of interests of both parties is fairly visible here. One should also pay attention to the following issues: taking into account the principle of the child welfare, child obedience towards parents and the guardian’s care for the spiritual development of the child. These issues require more extensive commentary including e.g. the law on the guarantees of freedom of conscience and religion, “Polish Concordat”, the so called individual religious acts, case law of the ECHR and the ECtHR and the teaching of the Catholic Church.
PL
Wolność sumienia i religii dziecka jest proklamowana zarówno w Konstytucji RP, jak i w Konwencji o prawach dziecka. W obu aktach prawnych wspomniana wolność wynika z przyjęcia godności ludzkiej jako podstawy tych praw. Należy jednak zwrócić uwagę na możliwe różne ich interpretacje, a zwłaszcza na konsekwencje z nich wynikające. Konstytucja RP zapewnia rodzicom prawo do wychowywania dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nakazuje szanować prawo dziecka do wolności religijnej i korzystać z tego prawa w sposób adekwatny do poziomu rozwoju dziecka. Niewątpliwie konflikt interesów obu stron jest tutaj dość widoczny. Należy również zwrócić uwagę na następujące kwestie: uwzględnienie etapu rozwoju dziecka, posłuszeństwo dziecka wobec rodziców i troska opiekuna o rozwój duchowy dziecka. Te problemy wymagają szerszego odniesienia, np. do ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, „polski konkordat”, tzw. indywidualnych aktów religijnych, orzecznictwa europejskiego trybunału praw człowieka oraz nauczania Kościoła katolickiego.
The Convention on the Rights of the Child is the first international document concerning children. It is called a global constitution of children’s rights, because it contains an extensive catalogue of young people’s rights. Poland’s influence on the adoption of this document is the greatest Polish achievement in the international area of protection of the youngest. Poland was the first to put forward a draft of the Convention and its final version is based on that draft. Adoption of the Convention was the impetus for transformations in consciousness and law, especially in the creation of child’s subjectivity. The Convention has set universal standards to protect rights of the youngest citizens and it is the greatest Polish contribution to the field of human rights.
Głównym problemem, wokół którego koncentrują się niniejsze rozważania, jest zjawisko opieki podejmowanej przez dzieci w rodzinie, rozpatrywane w kontekście idei praw dziecka. Młodzi opiekunowie (young carers) wykonują szereg zadań, wspierając rodziców i cały system rodzinny, a niekiedy nawet przejmując za niego odpowiedzialność. Dokonano tu dwuetapowej analizy. W pierwszej kolejności, na podstawie autobiograficznych wywiadów narracyjnych, wyodrębniono kategorie doświadczeń młodych opiekunów. W drugim etapie zestawiono owe kategorie z obszarami praw dziecka, opierając się na analizie treści dokumentów je określających. Wnioski płynące z przeprowadzonych analiz stanowią podstawę do uznania sytuacji młodych opiekunów za zagrożenie lub przynajmniej istotne ograniczenie realizacji praw dziecka.
EN
The main problem of the presented analysis is the phenomenon of caretaking by children (young carers) in the family considered on the basis of the idea of children’s rights. Young carers realised the number of tasks supporting parents and the entire family system, sometimes even taking responsibility for it. Two-phased analysis was carried out here. Firstly, based on autobiographical narrative interviews, the categories of young carers’ experiences were distinguished. Next, these categories were collated with areas of children’s rights recognised by the content analysis of documents defining them. The conclusions drawn from the analysis could constitute the core of considerations on the situation of young carers as a threat to or at least a significant limitation of the realisation of children’s rights.
In the present paper attention is focused on several matters. First of all, the standpoint of some churches and confessional associations concerning the model of upbringing has been presented. All standpoints presented concentrate on assurance for parents and committees of the right to decide on the kind of upbringing which their child should receive. A similar standpoint has been presented by an employer in international law as well as in Polish legal system. Moreover, it has been noticed that there is some convergence in ecclesiastic and secular approaches in the matter concerning the ability of establishing private schools and sending children there.
Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich funkcjonuje w polskim porządku prawnym ponad 36 lat. W tym okresie 24 razy była nowelizowana. Potrzebę nowej regulacji ustawy dostrzeżono już kilkanaście lat temu, uwzględniając poważne zmiany, jakie nastąpiły w życiu społecznym, przede wszystkim w obszarze życia dzieci i młodzieży. Aktualnie trwają prace legislacyjne nad zmianą ustawy. W niniejszym artykule szczegółowej analizie poddano gwarancje procesowe zawarte w projekcie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz wyjaśniono pozycję prawną małoletniego pokrzywdzonego.
EN
The act on juvenile delinquency proceedings has been functioning in the Polish legal system for over 36 years. During this period, it was amended 24 times. The need for a new regulation of the act was noticed already several years ago, taking into account the serious changes that took place in social life, primarily in the area of life of children and youth. Legislative work is currently underway to amend the act. In this article, the procedural guarantees contained in the draft law on juvenile delinquency proceedings are analysed in detail and the legal position of the juvenile injured party is explained.
Children's rights, like women's rights, should be treated as human rights. The basic right of the child, together with the right to life, is the right to food and freedom from hunger. However, it appears that securing the children's rights is one of the important global issues in the contemporary world. Statistics report alarming information about starving children, among whom 15 million human beings die from hunger every year. The issue is undoubtedly important in the context of broad global problems facing the world today. At the same time it reflects the need to protect human rights, starting from the most vulnerable human beings, namely children deprived of the possibility to live and develop. The present study considers these matters in the context of the following issues: 1. Children's rights protection in the international documents; 2. Children's hunger as a global problem; 3. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) in the struggle against hunger and malnutrition among children; 4. Social justice and solidarity as the basis for anti-hunger campaign in the world.
In the present paper attention is focused on several matters. First of all, the standpoint of some churches and confessional associations concerning the model of upbringing has been presented. All standpoints presented concentrate on assurance for parents and committees of the right to decide on the kind of upbringing which their child should receive. A similar standpoint has been presented by an employer in international law as well as in Polish legal system. Moreover, it has been noticed that there is some convergence in ecclesiastic and secular approaches in the matter concerning the ability of establishing private schools and sending children there.
Children’s rights are one of the most important and challenging international and national regulations. The Convention on the Rights of the Child as well as the Polish law explicitly stipulate that the best interest of the child has to be taken as primary consideration. The scope of this principle is defined mainly by the judicatory and the doctrine. The best interest of the child principle is not only primary, but should be superior to other interests and principles. Where a conflict of interests arises, the child’s best interest should always be a priority. This article elaborates on the condition of children’s rights in Poland, with particular reference to the best interest of the child principle in the light of the Convention on the Rights of the Child and of the Polish legal system.
PL
Prawa dziecka należą do najistotniejszych i najbardziej wymagających regulacji zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w ustawodawstwie krajowym. Zarówno w Konwencji o prawach dziecka, jak i w prawie polskim wyrażony został nakaz kierowania się dobrem dziecka. Klauzula dobra dziecka wypełniana jest treścią przez doktrynę oraz judykaturę. Dobro dziecka stanowi wartość nadrzędną, inne dobra i interesy nie powinny mieć pierwszeństwa przed tą zasadą. W przypadku kolizji interesów dobro dziecka powinno mieć znaczenie priorytetowe. Artykuł ten ma na celu przedstawienie kondycji praw dziecka w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem klauzuli dobra dziecka w świetle Konwencji o prawach dziecka i polskich przepisów.
Celem tekstu jest ukazanie kształcenia na odległość, które zostało wprowadzone w Polsce w czasie epidemii COVID-19, w kontekście prawa dziecka. Główne wątki są skoncentrowane wokół przejawów wykluczania uczniów i uczennic oraz nierealizowania ich praw. Nie chodzi tylko o prawo do nauki tych dzieci, które nie mają warunków do realizowania obowiązku szkolnego online, ale też o niedostateczne pełnienie przez szkołę funkcji opiekuńczej i wychowawczej oraz pogłę- bianie w konsekwencji nierówności między osobami o niższym i wyższym kapitale rodzinnym. Podstawą tekstu jest manifest autorek upowszechniony w kwietniu 2020 roku na stronach Komitetu Ochrony Praw Dziecka i Fundacji Ja Nauczyciel’ka. Badania oparto na metodzie analizy treści literatury przedmiotu oraz analizy prawnonormatywnej obowiązujących aktów prawa dotyczących kształcenia na odległość. W pierwszej części ukazana jest szkoła jako instytucja inkluzji normatywnej w perspektywie historycznej oraz współczesnej. W drugiej naświetlono obszary wykluczenia w kontekście wprowadzanych zmian związanych z pandemią.
EN
The aim of this article is to analyze distance learning, which was introduced in Poland during the COVID-19 outbreak, in the context of children’s rights. The main issues discussed herein are connected with incidents of excluding students and failing to respect their rights. The right to education of those children who do not have the conditions to fulfill their obligation of compulsory online schooling is not our only concern. This article also touches on the issue of school’s insufficient guardianship and protective function and, in consequence, the aggravation of inequalities between people with lower and higher family income. The analysis is based on the authors’ appeal that was disseminated in April 2020 by Komitet Ochrony Praw Dzieci [Committee for the Protection of Children’s Rights] and the Ja Teacher’ka [I Teacher] foundation. The study was based on a perusal of the literature on the subject and a legal and normative scrutiny of the binding legal acts on distance learning. The first section presents the school as an institution of normative inclusion in the historical and contemporary perspectives. In the second part, we shed light on areas of exclusion in the context of the changes introduced in connection with the pandemic.
Artykuł przedstawia wyniki prac badawczych z zakresu ochrony prawnej konstytucyjnych praw dziecka na Ukrainie. Autor koncentruje się na aspektach teoretycznych i praktycznych wdrażania przepisów i instrumentów międzynarodowych, które regulują stosunki publiczne w sferze ochrony praw i wolności dzieci do prawa krajowego.
EN
The article presents the results of the research concerning legal support of the constitutional rights of children in Ukraine. The author focuses on the theoretical and practical aspects of the rights implementation into the domestic law as well as the implementation of the international instruments regulating public relations in the sphere of the rights and children’s freedom protection within the country law.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.