W artykule omówiona została koncepcja aktywnej roli języka w postrzeganiu rzeczywistości i rozwoju procesów poznawczych, począwszy od tezy von Humboldta, poprzez założenia lingwistyki kognitywnej, a skończywszy na metodologii językowego obrazu świata i pojęciu definicji kognitywnej. Problematyka artykułu dotyczy roli definicji kognitywnej w procesie diagnozy logopedycznej. Ten typ definicji daje wgląd w zasób wiedzy, jaką posiada osoba badana, umożliwia pokazanie różnic pomiędzy dziecięcą strukturą pojęć a pojęciami, którymi posługują się dorośli użytkownicy języka. Obrazuje charakter sfery pojęciowej (np. obecność tylko niektórych kategorii w strukturze pojęciowej) oraz specyfikę definiowania wyrazów (np. ubóstwo środków leksykalnych) w definicjach osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Cechy definicji kognitywnej zostały przedstawione za pomocą antonimów biegunowych, takich jak: piękno – brzydota, miłość – nienawiść.
EN
The article discusses the active role of language in the perception of reality and development of cognitive processes, from von Humboldt’s thesis through the assumptions of cognitive linguistics to the methodology of the linguistic picture of the world and the concept of cognitive definition. The issues presented in the study concern the role of cognitive definition in the process of logopedic diagnosis. This type of definition provides insight into the store of knowledge that a subject (a studied person) has, enables showing differences between the child’s structure of concepts and the concepts used by adult language speakers. It illustrates the character of conceptual knowledge (e.g. the presence of only some categories in the conceptual structure) and the specificity of how words are defined (e.g. the poverty of. lexical devices) in the definitions formed by a person with an intellectual disability. The features of a cognitive definition are presented by means of polar antonyms, such: beauty – ugliness, love – hate.
W zespole mózgowego porażenia dziecięcego (mpdz) jednym z częściej występujących objawów są trudności w przyjmowaniu pokarmów i napojów. Czynności jedzenia i picia to złożone procesy, które poza prawidłowym funkcjonowaniem motorycznym obszaru orofacjalnego wymagają również synchronizacji z oddychaniem, stabilności posturalnej, w tym kontroli głowy, oraz szeregu innych sprawności motorycznych. W wyniku mózgowego porażenia dziecięcego funkcjonowanie pacjenta we wszystkich tych obszarach może być zaburzone, co przejawia się trudnościami w jedzeniu i piciu, wpływając na stan odżywienia, a przez to na stan somatyczny i psychiczny pacjenta. Celem pracy jest przedstawienie narzędzia do oceny umiejętności jedzenia i picia u osób z mózgowym porażeniem dziecięcym, komplementarnego wobec systemów służących ocenie lokomocji (GMFCS), manipulacji (MACS) i komunikacji (CFCS), która jest istotnym elementem wielospecjalistycznej diagnozy zaburzeń w zespole dziecięcego porażenia mózgowego na potrzeby postępowania logopedycznego.
EN
One of the most frequent symptoms in infantile cerebral palsy syndrome is eating and drinking difficulties. The functions of eating and drinking are complex processes which, apart from the correct motor functioning of the orofacial area, also require synchronization with breathing, postural stability, including controlling of the head, and a number of other motor skills. Because of infantile cerebral palsy, the functioning of the patient in all these areas may be disturbed, which manifests itself in eating and drinking difficulties, influencing the state of nourishment and thereby the patient’s somatic and psychological condition. The goal of the study is to present the tool for the assessment of eating and drinking abilities in cerebral palsy patients, complementary to the systems serving to assess gross motor functions (GMFCS), manual abilities (MACS) and communication (CFCS), which is a significant element in the multi diagnosis of disorders in the cerebral palsy syndrome, necessary for speech therapy treatment.
The author juxtaposes two models of diagnosis of phoneme realisation disorders that are present in Polish speech therapy. She indicates several categories of analysis that make it possible to find the differences between two different methods of diagnostic procedures. The presented considerations take into account the functioning of two main concepts of dyslalia: the traditional approach and the new one. It should be noted, however, that recent findings point to the existence of yet another method of diagnosis or speech therapy, namely the traditional “powdered” model, in which the elements taken from the new concept of dyslalia are introduced into the traditional scheme.
PL
W artykule autorka porównuje dwa modele diagnozy zaburzeń realizacji fonemów, jakie są obecne w polskiej logopedii. Wskazuje kilka kategorii analizy, które umożliwiają odnalezienie różnic pomiędzy dwoma odmiennymi sposobami postępowania diagnostycznego. Przedstawione rozważania uwzględniają dwie główne koncepcje dyslalii – tradycyjną i nową. Należy przy tym zauważyć, że ostatnie doniesienia wskazują na występowanie jeszcze innego sposobu prowadzenia diagnozy czy terapii logopedycznej, a mianowicie modelu tradycyjnego „pudrowanego”, w którym wprowadza się do schematu tradycyjnego wyjęte z nowej koncepcji dyslalii wątki.
Diagnoza logopedyczna jest procesem złożonym. Powinna być rzetelna i pogłębiana w czasie trwania całej terapii logopedycznej. Jej istotą jest rozpoznanie danego zjawiska logopedycznego. W celu dokonania diagnozy logopeda musi podjąć różne działania. Poprzedzać ją powinien wywiad przeprowadzony z rodzicami (opiekunami) dziecka. Powinien on odbywać się w przyjemnej atmosferze i bez pośpiechu. Rodzic lub opiekun dziecka powinien odczuć ze strony logopedy duże zainteresowanie swoim problemem. Wywiad umożliwia logopedzie zdobycie cennych informacji o badanym dziecku i pomaga w stawianiu odpowiedniej diagnozy logopedycznej. W artykule poddano szczegółowej charakterystyce jedno z narzędzi logopedycznych, jakim jest kwestionariusz wywiadu. Powinien on zawierać między innymi pytania dotyczące sytuacji rodzinnej dziecka, jego rozwoju fizycznego i psychicznego, w tym również pytania dotyczące przebiegu ciąży, chorób w tym okresie, przyjmowania leków podczas ciąży, przebiegu porodu. W artykule zwrócono uwagę na korzyści wynikające z przeprowadzenia wywiadu. Dobrze przeprowadzony wywiad pozwala logopedzie nie tylko na poznanie właściwości rozwoju psychofizycznego dziecka, ale umożliwia również uchwycenie czynników warunkujących ten rozwój. Dokładna analiza informacji uzyskanych od rodziców czy opiekunów dziecka, może się również przyczynić do określenia przyczyn zaburzeń mowy. W artykule zaprezentowano wybrane wyniki badań dotyczące rozwoju mowy oraz rozwoju ruchowego u dzieci w wieku przedszkolnym. Informacje na temat tych aspektów rozwojowych uzyskano od rodziców dzieci objętych badaniem logopedycznym.
EN
The diagnostic assessment of speech is a complex process: it should be reliable, but also ongoing throughout any program of speech therapy. Its essence lies in the recognition of the phenomenon of speech therapy itself. In order to make a diagnosis of speech and linguistic competence, the therapist must undertake various activities. It should, moreover, precede any interview with the parents (or guardians) of the child. It should take place in a pleasant atmosphere, and be performed in an unhurried manner. The parents or guardians of the child should feel that the speech therapist is taking a genuine interest in their problems and concerns. The interview allows therapists to obtain valuable information about the child under examination, and helps with setting up an appropriate diagnosis for the purposes of speech therapy. This article discusses in detail the characteristics of one of the tools of speech therapy – namely, the questionnaire-based interview. This should include, inter alia, questions regarding the family situation of the child and his or her physical and mental development, including questions relating to pregnancy, diseases during this period, medication taken during pregnancy, and the way in which the child’s birth unfolded. The article highlights the benefits of such an interview: when properly conducted, it allows speech therapists not only to get to know the properties of the psycho-physical development of the child, but also to identify the principal factors responsible for determining that development. A thorough analysis of the information obtained from the parents or guardians of the child may also be of help in identifying the causes of speech disorders. The paper presents some selected results of research into language development and motor development amongst children of preschool age. Information on these aspects of development was obtained from the parents of children in the course of a study researching speech therapy.
Speech therapist focuses on speech disorders and their determinants. The article contains some tips useful in extraoral examination as a part of diagnostic procedure in speech disorders. Moreover, the observation of these structures and functions can be done easily. The article contains diagnostic sheets in the form of tables useful in collecting data, interpretation and usage in further stages of diagnostic procedure.
PL
Logopeda – oprócz oceny zjawisk językowych – poszukuje przyczyn stwierdzonych w ich obszarze nieprawidłowości. Niniejsze opracowanie zawiera szereg wskazówek diagnostycznych, dotyczących zewnątrzustnych warunków morfologiczno-czynnościowych, możliwych do obserwacji „na pierwszy rzut oka”. W publikacji zawarto arkusze diagnostyczne w formie tabel, które mają ułatwić logopedzie zbieranie danych, a potem ich interpretację i wykorzystanie w dalszych etapach postępowania diagnostycznego.
Zwiększanie się w ostatnich latach liczby dzieci, u których rozpoznawany jest mutyzm, czyli zamilknięcie, a także wzrost liczby dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi ze spektrum autyzmu mogą mieć związek z przemianami cywilizacyjnymi, determinującymi biologiczne i społeczne warunki rozwoju dziecka. Autyzm, jako zaburzenie neurorozwojowe, jest różnicowany z mutyzmem – przejawem fobii społecznej. Diagnozowanie obydwu tych zaburzeń jest domeną psychiatrów i psychologów, jednak terapią dzieci z autyzmem i mutyzmem coraz częściej zajmują się logopedzi. Artykuł ma na celu zaprezentowanie patomechanizmów i symptomów mutyzmu w kontekście zaburzeń autystycznych oraz procedury postępowania logopedycznego w przypadku 9-letniego dziecka autystycznego z rozwiniętymi sprawnościami językowymi, u którego w wyniku przeżytej traumy wystąpił mutyzm. Ustalenie kryteriów diagnozy różnicowej autyzmu i mutyzmu oraz wypracowanie strategii terapii dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami sprawności komunikacyjnych wymaga uwzględnienia neurobiologicznych patomechanizmów, leżących u podłoża tych objawów.
EN
An increase in recent years in the number of children diagnosed with mutism, i.e. silent period/ dumbness, as well as an increase in the number of children with autism spectrum developmental disorders, may be related to civilizational transformations that determine the biological and social conditions for the child’s development. Autism as a neurodevelopmental disorder is differentiated from mutism – a symptom of social phobia. Diagnosing of the two disorders is the domain of psychiatrists and psychologists; however, the treatment of children with autism and mutism is increasingly often provided by logopedists (speech therapists). The goal of the article is to present the pathomechanisms and symptoms of mutism in the context of autistic disorders and the procedure for logopedic management in the case of a 9-year-old autistic child with developed language skills, in whom mutism occurred as a result of having experienced a trauma. Establishing of the criteria for the differential diagnosis of autism and mutism and developing a strategy for the treatment of the child with combined communication skills disorders requires taking into account the neurobiological pathomechanisms underlying these symptoms.
Sprawności dialogowe są wykładnikiem społecznego i komunikacyjnego rozwoju dziecka. Podstawowym problemem w funkcjonowaniu dzieci autystycznych jest budowanie naprzemiennych relacji społecznych i komunikowanie się z innymi, czyli rozwój sprawności dialogowych. W artykule przedstawiono wyniki badania wypowiedzi dialogowych współtworzonych przez 6- i 7-letnie dzieci z autyzmem pozostające w normie intelektualnej. Problemy badawcze dotyczyły tego, czy dzieci autystyczne współtworzą dialog, czy respektują naprzemienność ról nadawcy i odbiorcy, czy realizują językowe reguły społeczne, sytuacyjne i pragmatyczne, czy współtworzone przez nie dialogi są spójne na poziomie formalnym, semantycznym i pragmatycznym. Ocena sprawności dialogowej wykazała, że dzieci autystyczne mają znaczne ograniczenia, ale też istotny potencjał w zakresie możliwości konwersacyjnych. Wyniki badań wskazują na potrzebę oceny sprawności dialogowej w diagnozowaniu zaburzeń rozwoju mowy.
EN
Dialogic skills are an interpretation of the child’s social and communicative development. The basic problem in functioning of autistic children is building alternate social relations and communicating with others, i.e. the development of dialogic skills. The article presents the results of a study of dialogic utterances co-created by 6- and 7-year-old children with autism remaining in the intellectual norm. The research problems included the following issues: whether autistic children co-create dialogues; whether they respect the alternation of the roles of both sender and receiver; whether they implement the linguistic social, situational and pragmatic rules; whether the dialogues they co-create are coherent at the formal, semantic and pragmatic level. The evaluation of dialogue proficiency revealed that autistic children have significant limitations, but also significant potential in conversational abilities. The results of this study indicate the need for dialogue proficiency evaluation in the diagnosis of speech development disorders.
DiGeorge’s syndrome is a set of congenital defects and abnormalities caused by a deletion of chromosome 22 (loss of a fragment of the long arm of this chromosome). The symptoms of the disease include, but are not limited to: heart defects, hypocalcaemia, decreased level of calcium in the body), immune disorders, as well as facial dysmorphism, irregularities in the structure of the palate, decreased muscle tone, abnormalities in cognitive development, hearing loss, speech disorders. Patients with this diagnosis require multi-specialist care, including speech therapy. The article presents the results of the diagnosis of primary speech activities, the auditory responses and also communication and social skills of a 6-month-old child with DiGeorge syndrome, as well as the therapeutic recommendations formulated on its basis.
PL
Zespół DiGeorge’a to zestaw wad wrodzonych oraz nieprawidłowości spowodowanych delecją chromosomu 22 (utratą fragmentu długiego ramienia tego chromosomu). Do objawów schorzenia zalicza się między innymi: wady serca, hipokalcemię (obniżony poziom wapnia w organizmie), zaburzenia odporności, a także dysmorfizm twarzy, nieprawidłowości w budowie podniebienia, obniżone napięcie mięśniowe, nieprawidłowości w rozwoju poznawczym, niedosłuch, zaburzenia mowy. Pacjenci z tym rozpoznaniem wymagają wielospecjalistycznej opieki, w tym pomocy logopedycznej. W artykule przedstawiono wyniki diagnozy czynności prymarnych mowy, reakcji słuchowych oraz umiejętności komunikacyjnych i społecznych sześciomiesięcznego dziecka z zespołem DiGeorge’a, jak również sformułowane na jej podstawie zalecenia terapeutyczne.
The article presents the results of a logopedic diagnosis of young children’s speech (up to 3 years old). It was important for the researcher to find the answer to the question what influence modern technology has on the development of speech in young children. The original diagnostic questionnaire prepared by the author of the article has been expanded to include questions referring to modern technologies. The comparative study of young children with delayed speech development and the children who speak correctly, as well as interviews with their parents enabled the author to state whether and to what extent watching TV or videos on mobile phones and playing games on tablets can disturb verbal development of a child.
PL
Artykuł prezentuje wyniki diagnozy logopedycznej małych dzieci (do lat trzech). Dla badaczki istotne było znalezienie odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ ma nowoczesna technologia na rozwój mowy małych dzieci. Opracowany przez autorkę artykułu kwestionariusz wywiadu z rodzicami został poszerzony o pytania dotyczące nowoczesnych technologii. Zbadanie małych dzieci z opóźnionym rozwojem mowy oraz dzieci z mową w normie rozwojowej, jak również rozmowy z ich rodzicami pozwoliły porównać, czy i w jakim stopniu oglądanie telewizji lub filmów na telefonie, a także gry na tablecie mogą zaburzać rozwój werbalny dziecka.
The article attempts to demonstrate the usefulness of the semantic verbal fluency test in speech therapy diagnosis of people diagnosed with Alzheimer’s disease. The basic concepts of verbal fluency, especially semantic, were discussed, the test was characterized, its structure was described, the test procedure was presented and the proposed analysis of the results was discussed. The test is one of the most frequently used tools for assessing resources of the mental lexicon, the method of storing knowledge and the possibility of recalling it. Provides knowledge about the quality of linguistic processes. The way of carrying out verbal fluency tasks (the number of generated concepts consistent with the criterion, the number of clusters and their resources, the nature of errors) proves the quality of linguistic processes and the state of semantic memory. Difficulties with updating concepts may be a significant symptom of developing dementia processes, especially in the early stages of AD.
PL
W artykule podjęto próbę wykazania przydatności testu fluencji słownej semantycznej w diagnozie logopedycznej osób ze zdiagnozowaną chorobą Alzheimera. Omówiono podstawowe pojęcia dotyczące fluencji słownej, zwłaszcza semantycznej, dokonano charakterystyki testu, opisano jego strukturę, przedstawiono procedurę badania i omówiono propozycje analizy wyników. Test jest jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi do oceny m.in. zasobów leksykonu umysłowego, sposobu magazynowania wiedzy i możliwości jej przywoływania. Dostarcza wiedzy na temat jakości procesów językowych. Sposób realizacji zadań fluencji słownej (tj. liczba generowanych pojęć zgodnych z kryterium, liczba klastrów i ich zasób, charakter błędów) świadczy o jakości procesów językowych, o stanie pamięci semantycznej. Trudności z aktualizacją pojęć mogą być istotnym objawem rozwijających się procesów otępiennych, zwłaszcza we wczesnym stadium AD.
The article describes the issue of verbal fluency which is perceived in the field of speech therapy as an important component of assessment in many units of speech pathology. The author presented the results of his own research conducted in a group of 40 young people and elderly people, using our own procedure including 8 trials of various trials: oral and written, regarding semantic and literal fluency. Presenting the results of comparative, quantitative and qualitative analysis, within the examined categories, it took into account the number of correctly generated words, the number and diversity of clusters, paying attention to the specificity of the lexical resource in the context of the biolect, and the number of errors made. In addition, to recognize the strategies used by the respondents during the tasks and ways of dealing with difficulties with generating words were identified. The procedure developed for the purposes of own research, which included various types of samples, allowed for more details of verbal fluency assessment, and showed the diversity of the studied groups in the defined range of phenomena.
PL
Artykuł poświęcony jest zagadnieniu fluencji słownej, postrzeganej na gruncie logopedii jako ważny komponent oceny w wielu jednostkach patologii mowy. Autorka przedstawiła wyniki badań własnych przeprowadzonych w grupie 40 osób młodych i osób w wieku senioralnym, z zastosowaniem własnej procedury, obejmujących osiem zróżnicowanych prób: ustnych i pisemnych, dotyczących fluencji semantycznej oraz literowej. Prezentując wyniki analizy porównawczej, ilościowej i jakościowej, w ramach badanych kategorii uwzględniła liczbę poprawnie generowanych słów oraz liczbę i zróżnicowanie klastrów, ze zwróceniem uwagi na specyfikę zasobu leksykalnego w kontekście biolektu, a także liczbę popełnionych błędów. Dodatkowo rozpoznała strategie stosowane przez badanych podczas wykonywania zadań i sposoby radzenia sobie z trudnościami z generowaniem słów. Opracowana na potrzeby badań własnych procedura, obejmująca różnorodne rodzaje prób, pozwoliła uszczegółowić ocenę fluencji słownej i pokazać odmienność badanych grup w wyznaczonym zakresie zjawisk.
Artykuł w zakresie teoretycznym przedstawia dysfagię i dysfonię u dzieci z porażeniem fałdów głosowych w wyniku oddziaływań operacyjnych – przyczyny, objawy, możliwości diagnostyczne, a także wstępne rekomendacje terapeutyczne. W aspekcie praktycznym autorki ukazują sposoby badania zaburzeń głosu i połykania u pacjentów w wieku niemowlęcym, którzy brali udział w próbie eksperymentalno-klinicznej w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie. W artykule omówiono dwa studia przypadku, które miały posłużyć do opracowania standardu postępowania neurologopedycznego dedykowanego dla tego rodzaju pacjentów. Autorki skupiły się na przedstawieniu zależności diagnozy funkcjonalnej/miofunkcjonalnej z diagnozą umiejętności prelingwalnych i lingwlanych dziecka w aspekcie rozwoju kompetencji językowej oraz komunikacyjnej. Mioterapia w tym ujęciu ma stanowić podstawę działań, koniecznych w ramach wczesnej interwencji terapeutycznej, które mają posłużyć stymulacji rozwoju mowy dziecka. W podsumowaniu artykuł określa rekomendacje terapeutyczne, które zostały opracowane na podstawie zaprezentowanej procedury badawczej.
EN
The theoretical aspect of the article presents dysphagia and dysphonia in children with vocal fold paralysis caused by surgical interventions – the causes, symptoms, diagnostic possibilities, as well as initial therapeutic recommendations. In practical terms, the authors would like to show methods of examining the voice and swallowing disorders in toddler patients who participated in the experimental-clinical trial at the University Children’s Hospital in Krakow. The article discusses two case studies which were to be used to develop a standard of neurological therapy dedicated to this type of patients. The authors focused on presenting the relationship between the functional/ myofunctional diagnosis, and the diagnosis of the prelingual and linguistic skills in children in terms of the development of linguistic and communicative competence. In this approach, myotherapy is to form the basis of activities necessary in the framework of early therapeutic intervention, which are to stimulate the speech development in children. In conclusion, the article specifies the therapeutic recommendations that have been developed on the basis of the research procedures presented.
Voice is the subject of interest of several scientific and practical disciplines, including speech therapy, phoniatrics, vocal studies, choral conducting, acoustics. This study presents a speech therapy approach of the voice, emphasising the importance of the holistic approach. The author will introduce it as a methodologist and voice therapist – practitioner, conducting various types of classes in the field of voice: prevention, diagnosis and therapy. Methodological considerations were supported by a thematic case study.
PL
Głos jest przedmiotem zainteresowania kilku dziedzin naukowych i specjalizacji praktycznych – m.in. logopedii, foniatrii, wokalistyki, dyrygentury chóralnej, akustyki. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawione ujęcie logopedyczne głosu z podkreśleniem wagi ujęcia holistycznego. Autorka przybliży je jako metodyk i terapeuta głosowy – praktyk, prowadzący różnego rodzaju zajęcia z zakresu profilaktyki, diagnozy i terapii głosu. Rozważania metodyczne poparto tematycznym studium przypadku.
Rozwój w zakresie diagnozy oraz terapii zorientowanych na ewentualne deficyty umiejętności artykulacyjnych u dzieci w wieku przedszkolnym oraz tych rozpoczynających edukację szkolną wykazuje znaczny potencjał dotyczący wszel-kich działań zarówno zapobiegawczych, jak i stymulujących, mimo że od dawna aspekty te postrzegane były przez pryzmat przestarzałych i nieuzasadnionych teorii i metod. Tezę tę potwierdzają wymagania odnoszące się do opracowania skutecznej opieki terapeutycznej i prewencyjnej stawiane przed wykwalifikowanymi placówka-mi logopedycznymi oraz do dostosowania ich do stopnia rozwoju oraz warunków społecznych i środowiskowych. W Republice Czeskiej stała liczba dzieci, wynosząca około 40%, z wyraźną tendencją zwyżkową zamiast spadkową, rozpoczyna edukację szkolną z utrzymującymi się deficytami związanymi z rozwojem mowy i artykula-cją20. Wyniki te nie są zgodne z wyżej wymienionymi założeniami o konieczności (i praktycznej realizacji) zaleceń dotyczących niwelowania ewentualnych deficytów artykulacyjnych u dzieci jeszcze przed rozpoczęciem obowiązku szkolnego. Powyższy fakt wiąże się w sposób znaczący z bardzo ograniczonym rozwojem badań i ustaleń obejmujących zarówno skuteczne metody, jak i taktykę interwencyjną dotyczącą deficytów artykulacyjnych u dzieci zaczynających edukację szkolną, choć w praktyce występują one bardzo często (np. łączenie fonemu z grafemem i z głoską), a także z doborem odpowiedniego programu nauki. Można śmiało stwierdzić, że wskazuje to na znaczny brak dbałości o poprawność wymowy dzieci, co z kolei może skutko-wać trwałymi deficytami wymowy. Konieczne zatem jest przedstawienie wyników badań naukowych, które dowodzą trafności wyżej przedstawionych wniosków doty-czących braku wykwalifikowanej opieki logopedycznej w placówkach przedszkolnych i wczesnoszkolnych. Rozwiązaniem jest zastosowanie programu prewencyjnego ukie-runkowanego na rozwój umiejętności artykulacji u dzieci oraz wspieranie tych form interwencji logopedycznej, które bazują na długoterminowej opiece terapeutycznej skierowanej zarówno do dziecka, jak i jego rodziny. Należy nadmienić, że w tym fizjologicznym okresie rozwoju dziecka pojawiające się odchylenia artykulacyjne mają szansę się utrwalić, w związku z tym użycie terminu „fizjologiczna dyslalia” uważamy za nieuprawnione i podkreślamy konieczność długofalowej, profilaktycznej stymula-cji artykulacyjnej u dzieci już w wieku 2,5–3 lat.
EN
Development-focused diagnostics and therapy of articulatory skills de-viations in children of pre-school age and at the start of school attendance shows a significant preventive and stimulatory potential in this area, which has long been marked by persistent obsolete and unfounded claims and methods. This fact is in ac-cordance with the requirement for qualified speech therapy care to develop effective focus of preventive and intervention measures, depending on the development of the field, as well as the conditions and environment in current society. In the Czech Republic, a stable number of children, slightly rising rather than decreasing (around 40%) enter elementary school with persisting deviations of articulation develop-ment.21 These conclusions are not in agreement with the aforementioned claim about the necessity (and practical implementation) of articulatory deviation adjustments before the beginning of compulsory school attendance. The above mentioned fact is surprisingly linked with a limited development of findings on the ideal intervention tactic for adjusting articulation deviations in children at the start of their school years, even though in practice this is a very frequent phenomenon, including the issue of linking the phoneme to the grapheme with a specific phone and an adequate level of cooperation with the school programme. This fact can be, without exaggeration, called an indicator of a limited efficiency of care about children’s articulation and a trigger mechanism producing lasting deviations of pronunciation, and therefore it is necessary to support this fact by presenting results of research studies. The studies presented prove the above stated conclusions and point to the current deficiency of expert speech therapy care in preschools, and especially in elementary schools. The solution is to apply a targeted preventive programme of children’s articulation skills development and to support those forms of speech therapy intervention that build on the establishment of a long-term, responsible therapeutic relationship between the therapist, the child and its family. The fact that in the period of what we call physi-ological articulatory deviations mechanisms appear and become fixed, which lead to the production of deviations from intact articulation, leads to criticisms of using the term “physiological dyslalia” and to underscoring the need for timely preventive stimulation already since the child is 2,5–3 years old.
The article presents a case study of a 65‑year‑old woman with age‑related hearing loss and auditory processing disorders. The results of diagnosis and training of auditory, visual and motor functions using the assumptions of the Warnke method are discussed. A positive influence of the auditory training using the Warnke method on the linguistic functioning of the patient was demonstrated.
PL
W artykule przedstawiono opis przypadku 65‑letniej kobiety z głuchotą starczą oraz trudnościami w przetwarzaniu słuchowym. Omówiono wyniki diagnozy i treningu funkcji słuchowych, wzrokowych i motorycznych przy zastosowaniu założeń metody Warnkego. Wykazano pozytywny wpływ treningu słuchowego metodą Warnkego na funkcjonowanie językowe pacjentki.
Artykuł jest próbą syntetycznego ujęcia trudności ujawniających się w sferach poznawczych u dzieci z alalią. Prezentowane wyniki stanowią wycinek szerzej zakrojonych badań prowadzonych od 2015 roku z udziałem dzieci z tym zaburzeniem w różnym wieku. W niniejszym tekście zostały zaprezentowane studia nad rozwojem dzieci z alalią pomiędzy 36. a 42. miesiącem życia. Do badania wykorzystano dwa narzędzia: Snijders-Oomen Nonverbal Intelligence Test SON-R 2½-7 – autorstwa T.J. Tellegen, M. Winkel, B.J. Wijnberg-Williams, J.A. Laros i SWM. Przesiewowy test do badania zagrożenia dysleksją dzieci od 3. do 7. roku życia – Jagody Cieszyńskiej i Marty Korendo. Oprócz analizy wyników badań własnych przedstawiono też istotne wnioski płynące z badań funkcji poznawczych prowadzonych w innych ośrodkach na świecie.
EN
The article is an attempt at a synthetic approach to the difficulties revealed in cognitive functions in children with Specific Language Impairment. It is based on the autor`s studies on the development of children between 36 and 42 months of age affected by SLI. The results indicated here are a part of more extensive research conducted since 2015 on children with that disorder. Two tools were used for the study: The Snijders-Oomen Nonverbal Intelligence Test SON-R 2½-7 – by T.J. Tellegen, M. Winkel, B.J. Wijnberg-Williams, J.A. Laros and The SWM Screening tool for the risk for dyslexia in children from 3 to 7 years old by Jagoda Cieszyńska and Marta Korendo. In addition to the analysis of the results of own research, significant conclusions from the study of cognitive functions are also shown.
Research focused on the human emotional sphere is primarily carried out by psychologists. However, evaluating emotion naming competence is an interdisciplinary issue, and it is vital also for speech therapy. Researchers have observed that many children with neurodevelopmental disorders, e.g., autism spectrum disorder (ASD), experience difficulties in recognising and understanding emotions, as well as naming them. The latter is also challenging for many neurotypical children. Nonetheless, linguistic studies into emotion naming competence are still insufficiently undertaken. The objective of this paper is to present problems encountered while constructing tasks that assess the level of proficiency in emotion naming under test conditions. It also offers preliminary results of a pilot study involving neurotypical kindergarten children. The paper constitutes part of a more extensive research project on the naming and expression of emotions in children with ASD.
PL
Badania dotyczące sfery emocjonalnej człowieka prowadzone są zasadniczo na gruncie psychologii. Ocena umiejętności nazywania emocji jest jednak problemem interdyscyplinarnym, ważnym również z punktu widzenia logopedii. Zdaniem badaczy wiele dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi - takimi jak zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), ma trudności z rozpoznawaniem i rozumieniem emocji oraz ich nazywaniem. Ta umiejętność stanowi wyzwanie również dla wielu dzieci neurotypowych. Mimo to kwestie dotyczące umiejętności nazywania emocji nadal są dość rzadko podejmowane na gruncie lingwistyki. Celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie trudności związanych z konstruowaniem prób mających na celu ocenę umiejętności nazywania emocji w warunkach testowych, a także przedstawienie wstępnych wyników badań w tym zakresie (o charakterze pilotażowym) prowadzonych wśród neurotypowych dzieci w wieku przedszkolnym. Prezentowany temat jest częścią szerszego projektu dotyczącego umiejętności nazywania i wyrażania emocji przez dzieci z ASD.
Dzieci z zaburzeniami wymowy stanowią najliczniejszą grupę przedszkolaków/uczniów objętych opieką logopedyczną w przestrzeni placówek oświatowych. Tradycyjnie, diagnoza logopedyczna w tej grupie dzieci koncentruje się przede wszystkim na ocenie budowy i motoryki narządów artykulacyjnych oraz inwentarza fonemów, czyli bazuje na kategoriach budowy i funkcji ciała wyodrębnionych w Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Z kolei model ilościowo-jakościowej diagnozy funkcjonalnej nawiązujący do modelu biopsychospołecznego zakłada rozszerzenie schematu diagnozy w taki sposób, aby uwzględniać także znaczenie występujących trudności rozwojowych dla jakości życia jednostki w różnych jego wymiarach. Oznacza to, że odwołuje się do pozostałych kategorii z klasyfikacji ICF, akcentującej indywidualność i wielowymiarowość rozwoju każdego człowieka. W efekcie, holistyczna diagnoza sprzyja formułowaniu optymalnych celów terapeutycznych, które bezpośrednio wpłyną na poprawę jakości życia dziecka. Niniejszy artykuł stanowi charakterystykę polskiej adaptacji kwestionariuszy SPAA-C służących jakościowej ocenie kategorii aktywności i uczestniczenia u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym z wyzwaniami rozwojowymi w obszarze mowy i języka. Zestaw kwestionariuszy SPAA-C składający się z sześciu wywiadów częściowo ustrukturyzowanych został przetłumaczony w procedurze forward i back translation, a następnie poddany weryfikacji w docelowych grupach odbiorców narzędzia.
Przedmiotem niniejszego opracowania jest propozycja procedury diagnostycznej i opis typowych zaburzeń artykulacyjnych u dzieci bilingwalnych z rodzin polsko-amerykańskich, funkcjonujących w środowisku wielojęzycznym w Polsce. Artykuł przedstawia zagadnienia związane z procesem diagnozy dzieci, dla których język polski może nie być jedynym ani dominującym językiem, a ich podstawowym kontekstem funkcjonowania jest środowisko międzynarodowe – wielojęzyczne i wielokulturowe. Celem pracy jest ustalenie procedury diagnostycznej i krótka prezentacja poszczególnych etapów diagnozy, w tym standaryzowanych narzędzi diagnostycznych dostępnych na rynku polskim i amerykańskim, które mogą zostać wykorzystane przy badaniu dzieci bilingwalnych, a także sama diagnoza zaburzeń artykulacji na podstawie studium przypadku oraz propozycja planu terapii. W celu zgłębienia odchyleń od norm artykulacyjnych u dzieci dwujęzycznych opisano i porównano systemy fonetyczno-fonologiczne języka polskiego i angielskiego. Poprzez szczegółową analizę dwóch przypadków artykuł prezentuje możliwości diagnozy i terapii artykulacji dzieci dwujęzycznych wychowujących się w środowisku polsko-amerykańskim.
EN
The following article presents a diagnostic procedure and describes articulation errors typical for bilingual children growing up in Polish-American families. It discusses the assessment process of bilingual children raised in multilingual and multicultural environment, for whom Polish is not a dominant language of daily use. The article aims at suggesting the diagnostic procedure based on multiple case study and describing each step of the assessment process (including presentation of the diagnostic tools available in Poland and the U.S.), as well as the diagnosis and therapy plan. In order to broaden the understanding of phonetic and phonological interference in bilingual students’ speech, the article describes and compares briefly the phonetic and phonological systems of Polish and American English. Through a detailed analysis of two case studies, it describes the possible diagnostic and therapeutic paths in the speech therapy of bilingual children raised in Polish-American environment.
Sformułowanie logopedycznej diagnozy u dzieci z rozwojowymi zaburzeniami mowy i języka wynikającymi z uszkodzenia i/ lub dysfunkcji OUN wymaga wnikliwego i długiego badania. W procesie tym konieczne jest przeprowadzenie prób sprawdzających poziom rozumienia i umiejętności budowania wypowiedzi oraz funkcjonowanie procesów umożliwiających przyswojenie języka, tj. słuchu fonematycznego, kinestezji artykulacyjnej, pamięci słuchowej. Niejednokrotnie dla podjęcia rozstrzygnięć diagnostycznych ważna jest dynamika zmian w poziomie rozwoju mowy dziecka, którą będziemy obserwować w procesie usprawniania.
EN
Formulation of a logopedic diagnosis with regard to children with developmental disorders of speech and language caused by trauma and/or malfunction of CNS requires thorough and long-term study. The diagnostic process involves performance of tests that check the level of comprehension, ability to formulate utterances and the functioning of processes enabling language acquisition, i.e. phonematic hearing, articulatory kinesthetics, auditory memory. In order to make diagnostic decisions it is often important to consider the dynamics of changes in the level of speech development of a child which is observed along the process of improvement.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.