In the present contribution, which follows on from the discussion already initiated, problems of profiling the bilingual discourse of understanding are discussed. Aspects of the shaping of the discourse are addressed on the basis of previously undiscussed evidence from the bilingual journal “Region”. The discourse makes an original contribution to reconciliation between the Germans and the Poles. The discourse is profiled in a specific way. In the discourse under investigation, aspects are addressed that concern Germans and Poles in mutual contact.
This paper stems from a broader research project entitled Analog-based Modelling of Meaning Representations in English (Skrzypczak 2006), and aims to present grammatical aspect and lexical aspect as two modes of encoding the temporal profiles within the conceptualisation of processes (terminologically, in Langackerian sense, imperfective and perfective processes, otherwise, variously labelled as stative and dynamic verbs, i. e. states vs. discrete ‘unitary’ events and non-discrete ‘unbounded’ processes).It is assumed that aspect in both cases - as a process-profiling category - is analogous to the profiling of things and atemporal relations (in the sense of Langacker 1987, 1990, 2000), given the maximisation of the temporal domain in the characterisation of processes (perfective and imperfective, hence: dynamic and stative), and minimalisation of the temporal domain during the conceptualisation of things (conceptually independent entities) and atemporal relations (conceptually dependent atemporal configurations). The analogy between nouns and verbs in terms of ‘granularity’ has been so far variously addressed by Langacker (1990), Jackendoff (1991) and Talmy (2001), and also constitutes the core assumption in my research on topological modelling.
This paper stems from a broader research project entitled Analog-based Modelling of Meaning Representations in English (Skrzypczak 2006), and aims to present grammatical aspect and lexical aspect as two modes of encoding the temporal profiles within the conceptualisation of processes (terminologically, in Langackerian sense, imperfective and perfective processes, otherwise, variously labelled as stative and dynamic verbs, i. e. states vs. discrete ‘unitary’ events and nondiscrete ‘unbounded’ processes). It is assumed that aspect in both cases – as a process-profiling category – is analogous to the profiling of things and atemporal relations (in the sense of Langacker 1987, 1990, 2000), given the maximisation of the temporal domain in the characterisation of processes (perfective and imperfective, hence: dynamic and stative), and minimalisation of the temporal domain during the conceptualisation of things (conceptually independent entities) and atemporal relations (conceptually dependent atemporal configurations). The analogy between nouns and verbs in terms of ‘granularity’ has been so far variously addressed by Langacker (1990), Jackendoff (1991) and Talmy (2001), and also constitutes the core assumption in my research on topological modelling.
Lexical concepts (i.e. semantic units conventionally associated with linguistic forms) are viewed in the article as structures consisting of interrelated facets (i.e. conceptual slots filled with various types of information about the referent) with different structural weight. The paper suggests a way to model the graded structure of lexical concepts by assessing the weight of each constituting facet according to its relevance for defining purposes, frequency of contextual profiling and salience in derivation processes. Thus, the approach taken exploits as many linguistic points of access to the concept as possible and uses three different dimensions to range its facets. The suggested idea is verified with a case study of some common lexical concepts in English (e.g. represented by concrete nouns such as “bird”, “tree”, etc.), which reveals both the advantages and the limitations of the approach taken.
Celem artykułu jest przedstawienie kluczowych zmian w przepisach ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej związanych z uchwaleniem ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Autorzy skupiają się na wybranych zagadnieniach, które w ich ocenie są szczególnie istotne z puntu widzenia działalności zakładów ubezpieczeń w kontekście wprowadzonych zmian.
EN
The purpose of this article is to present the key changes in the provisions of the Insurance and Reinsurance Activity Act related to the enactment of the act amending certain laws with a view to ensuring the application of the Regulation of the European Parliament and of the Council (EU) 2016/679 of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data and repealing Directive 95/46/EC. The authors concentrate on selected issues, which, in their opinion, are particularly important from the point of view of insurance undertakings in the context of the introduced changes.
W artykule dokonano analizy porównawczej koncepcji i metod profilowania bezrobotnych bazujących na modelowaniu ekonometrycznym w Danii, Finlandii, Holandii, Irlandii, Szwecji i wielkiej Brytanii. Stosowane w tych krajach procedury racjonalizują alokację środków przeznaczanych na aktywną politykę rynku pracy i pomagają w podejmowaniu decyzji o wczesnej interwencji wobec osób zagrożonych bezrobociem długookresowym. Wskazano mocne i słabe strony stosowanych metodologii, zwracając uwagę na powszechność wykorzystywania nowoczesnych technologii komputerowych i szeroki zakres prowadzonych analiz.
The goal of the article is to analyze the image of democracy in Polish and German feminism discourse, the way democracy is conceptualized and differentiated. The Author uses the defmite notions applied in ethnolinguistic analyses conducted by the Lublin Eth- nolinguistic School, such as: profiling the notions, projile, thepoint of view, interpretation perspective. The analysis of the collected data leads to the dififerentiation of two basie profiles of democracy: to the real one (oriented towards description) and to the ideał one (expressed with postulates), where the real profile dominates in the discourse of Polish feminism and the ideał profile - in the discourse of German feminism. In the framework of the chief profiles, the Author points out the political profiles in the following discourses: the profile of world-view in Polish discourse, and the social one - in German discourse. The given analysis shows different points of view: the Polish feminists talk about domi- nating and the redundant role of men (in politics particularly), whereas the German feminists talk about the of women in political, social and professional spheres. The presented differences occur as the result of the accepted values. In Polish discourse democracy is used in collocations with the following notions - values: równoace (equality (of rights)), wolnoceoe (freedom, independence), normalnooece (normalization, standarization), whereas in German discourse we meet Gerechtigkeit (justice, equity, faimess), Frieden (pe- ace), Gewaltfreiheit (the absence of violence, coercion, constraint), Wohlstand (welfare, wellbeing, prosperity).
Jerzy Bartmiński and Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska’s conception of profiling is tested for its usefuleness in describing the profiling of the base image of a mental object. This specific case study concerns the Polish names for snow. The data come from dictionaries of standard Polish, from contemporary specialist publications in meteorology, climate engineering, crystalography, communication, winter sports, as well as from folk dialects. The base image of snow consists of its physical features. The basic term (śnieg) reflects the similarity of snow and rain (deszcz). The precise and systemic scientific terms refer to objective features of snow; specialist practitioners (road menders, skiers, hunters) perceive and name it both in objective and functional terms. Colloquial names are objectively and subjectively motivated: through analogy they relate to known objects (puch ‘down, fluff’, krupy ‘groats’, kasza ‘groats, grits, cereals’). Folk names are subjective and reflect the system of beliefs within a specific mythological worldview. For a name to be considered a profiling tool, it must be based on a subjective understanding of the object on the part of the subject, which is especially conspicuous in the case of synonyms.
PL
Autorka przyjmuje definicję profilowania pojęć zaproponowaną przez Jerzego Bartmińskiego i Stanisławę Niebrzegowską-Bartmińską i sprawdza, w jakim stopniu za narzędzie profilowania bazowego wyobrażenia śniegu można uznać nazwy przedmiotu. Podstawą materiałową dla analiz są nazwy śniegu notowane w słownikach polszczyzny ogólnej, we współczesnych publikacjach specjalistycznych z zakresu meteorologii, inżynierii pogodowej, krystalografii, komunikacji, sportów zimowych, a także utrwalone w gwarach ludowych. Autorka ustaliła, że na bazowe wyobrażenie śniegu składają się cechy fizykalne. Nazwa podstawowa (śnieg) utrwala podobieństwo tego zimowego opadu do deszczu. Nazwy naukowe odwołują się do obiektywnych cech śniegu, są precyzyjne i systemowe; specjaliści-praktycy (drogowcy, narciarze, myśliwi) także postrzegają go w kategoriach obiektywnych, ale reprezentują podejście funkcjonalne – eksponują w nazwach śniegu określone sposoby postępowania z nim. Nazwy potoczne mają motywację obiektywną i subiektywną – na zasadzie analogii nawiązują do znanych obiektów (puch, krupy, kasza). Nazwy ludowe są subiektywne – wpisują się w system wierzeń i funkcjonują w ramach określonej mitologicznej wizji świata. Nazwa, by mogła być uznana za narzędzie profilowania, powinna być oparta na subiektywnym doświadczeniu podmiotu, co szczególnie wyraźnie ujawniają synonimy.
The paper analyses the PNR Directive as pre-emptive data surveillance practice. The 2016/681 Directive regulates the use of Passenger Name Record (PNR) data in the EU for the prevention, detection, investigation and prosecution of terrorist offences and serious crime. It obliges airlines to hand national authorities passengers’ data for all flights from third countries to the EU and vice versa, but Member States can also extend it to ‘intra-EU’ ones (i.e. from an EU country to one or more other EU countries), provided that they notify the EU Commission. Thus, PNR Directive affects all passengers who arrive in the territory of one Member State originating from a third country, or who depart from a Member State’s territory to a non-EU country, including any transfer or transit flights. Using PNR data, the individual is profiled and encoded in terms of degrees of risk.
The linguistic image of the soul in the ekphrases of the late-19th and early-20th century as exemplified by selected poems by Zofia GordziałkowskaThe main objective of the paper is to describe the linguistic image of the soul in ekphrases of the Young Poland period. In this period, literary works were often inspired by the art of painting. The focus is on the poetry of Zofia Gordziałkowska, which was largely motivated by her fascination with the then popular Swedish painter Arnold Böcklin, whose works are populated mainly by characters from the Bible and classical mythology.The reconstruction of the concept of the soul based on the texts is juxtaposed with general language data. For the analysis of the material I use the methodology of structuralism (e.g. tracing the position of the object in the lexical field) and cognitivism (examining the conceptualization of the category and its proliferation). The conclusions of the interdisciplinary examination are connected with symbolism as both an artistic movement within modernism and a philosophy of the turn of the 20th century. Językowy obraz duszy w ekfrazach z przełomu XIX i XX wieku na podstawie wybranych wierszy Zofii GordziałkowskiejCelem rozważań jest ukazanie językowego obrazu duszy zawartego w młodopolskich ekfrazach Zofii Gordziałkowskiej, zafascynowanej popularnym wówczas w Europie malarstwem Szwajcara Arnolda Böcklina. Jego dzieła zaludniają głównie postaci z mitologii antycznej i Biblii.Zrekonstruowanie pojęcia duszy na podstawie tekstów artystycznych i przedstawienie na tle danych zawartych w języku ogólnym doprowadziło do ustalenia różnicy między jego rozumieniem w tych odmianach języka. Analiza materiału z wykorzystaniem głównie metodologii kognitywizmu, dążącej do zbadania konceptualizacji pojęcia, jego profilowania i kategoryzacji, pozwoliła na nietradycyjne odczytanie poezji i wzbogacenie istniejących badań z zakresu lingwistyki kognitywnej. Wnioski z interpretacji wierszy zostały powiązane z symbolizmem jako nurtem artystycznym modernizmu i filozofią przełomu wieku XIX i XX.
The main objective of the paper is to describe the linguistic image of the soul in ekphrases of the Young Poland period. In this period, literary works were often inspired by the art of painting. The focus is on the poetry of Zofia Gordziałkowska, which was largely motivated by her fascination with the then popular Swedish painter Arnold Böcklin, whose works are populated mainly by characters from the Bible and classical mythology. The reconstruction of the concept of the soul based on the texts is juxtaposed with general language data. For the analysis of the material I use the methodology of structuralism (e.g. tracing the position of the object in the lexical field) and cognitivism (examining the conceptualization of the category and its proliferation). The conclusions of the interdisciplinary examination are connected with symbolism as both an artistic movement within modernism and a philosophy of the turn of the 20th century.
PL
Celem rozważań jest ukazanie językowego obrazu duszy zawartego w młodopolskich ekfrazach Zofii Gordziałkowskiej, zafascynowanej popularnym wówczas w Europie malarstwem Szwajcara Arnolda Böcklina. Jego dzieła zaludniają głównie postaci z mitologii antycznej i Biblii. Zrekonstruowanie pojęcia duszy na podstawie tekstów artystycznych i przedstawienie na tle danych zawartych w języku ogólnym doprowadziło do ustalenia różnicy między jego rozumieniem w tych odmianach języka. Analiza materiału z wykorzystaniem głównie metodologii kognitywizmu, dążącej do zbadania konceptualizacji pojęcia, jego profilowania i kategoryzacji, pozwoliła na nietradycyjne odczytanie poezji i wzbogacenie istniejących badań z zakresu lingwistyki kognitywnej. Wnioski z interpretacji wierszy zostały powiązane z symbolizmem jako nurtem artystycznym modernizmu i filozofią przełomu wieku XIX i XX.
The aim of this article is to analyze the meaning of the lexeme flat-earther in the Polish language. In order to do that study investigates differences in the way this word is conceptualized by native speakers in Polish, English and Serbian languages. Paper is focusing mainly on the structure of words: płaskoziemiec, flat-earther and ravnozemljaš and the way formal aspect of those lexemes connect with their meaning and ideological connotation. The analysis was performed in accordance with the method of profiling introduced by Anna Wierzbicka and Jerzy Bartmiński. Based on that, author concluded that linguistic picture of this lexeme, its emotional values and possible connotation are determined by social, political and cultural circumstances.
PL
Celem niniejszego artykułu jest analiza leksemu płaskoziemiec w języku polskim pod kątem jego znaczenia słownikowego i użyć korpusowych oraz ich wzajemnych relacji. Autor na wstępie przedstawia różnice formalne w budowie wyrazu w języku polskim, angielskim i serbskim, aby na tej podstawie przejść do różnic semantycznych zachodzących w obrębie zarysowanego obszaru badawczego. Następnie zaś praca stara się odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób użytkownicy analizowanych języków konceptualizują badany wyraz oraz na ile jest to determinowane przez styl wypowiedzi i jej charakterystykę gatunkowa. W tym celu zebrany materiał poddano analizie profilowej według modelu zaproponowanego przez Annę Wierzbicką i Jerzego Bartmińskiego. W badaniu wzięto pod uwagę zmienne wartości konotacyjne leksemu i sposoby jego wartościowania w konkretnych użyciach kontekstowych. Praca zwraca uwagę na to, w jakim stopniu kwestie zewnętrznojęzykowe, takie jak polityka, społeczeństwo i kultura wpływają na modyfikację znaczeniową leksemu w różnych kręgach językowych.
The article aims to reconstruct the Polish concept of Europa (Europe) according to the EUROJOS methodology and on the basis of three sources of data: the language system, texts and questionnaires. Indirectly, it also aims to consider several notions and procedures of ethnolinguistic reconstruction, especially the changeability (or “variantability”) of the basic concept (here: Europa) relative to the various discourses in contemporary Polish public sphere.The authors present the concept of Europa as it emerges from the systemic (mainly lexicographic) and textual data analyzed in earlier studies of various scholars, but mainly concentrate on the results of three questionnaires from 1990, 2000 and 2010. The statistics derived from the questionnaires are juxtaposed with those of the systemic and textual data. By analyzing questionnaires, it is possible to render the content of the basic concept more specific: subjects’ responses reveal connotations not yet included in dictionaries, as well as relative ranks of the features attributed to a given (mental) object.
PL
Bezpośrednim celem autorów jest rekonstrukcja polskiego konceptu Europy przy pomocy metod zaproponowanych w ramach konwersatorium EUROJOS i w oparciu o trzy podstawowe bazy materiałowe: systemową, tekstową i ankietową. Celem pośrednim było poddanie pod dyskusję szeregu pojęć i procedur etnolingwistycznej analizy rekonstrukcyjnej, w tym zwłaszcza kwestii zmienności (wariantywności) wyobrażeń bazowych (tu – Europy) w warunkach ich wchodzenia w zróżnicowane dyskursy obecne we współczesnej polskiej przestrzeni publicznej.Autorzy przedstawiają obrazy Europy oparte na analizie danych systemowych, zwłaszcza słownikowych, oraz tekstowych omawiane we wcześniejszych pracach różnych badaczy, jednak szczególnie wiele miejsca i uwagi poświęcają wynikom trzech badań ankietowych ASA z lat 1990, 2000 i 2010. Podają sumaryczne dane ankietowe ASA w zestawieniu z danymi systemowymi i tekstowymi i dowodzą, że dane ankietowe pozwalają uszczegółowić zapis treści bazowego konceptu, ujawniają bowiem konotacje, których słowniki jeszcze nie odnotowują; pozwalają też – co ważne -- dokonać rankingu cech przypisywanych przedmiotowi.
Im Beitrag werden Probleme der Profilierung und der Erkenntnisperspektive in wirtschaftsdeutschen Diskursen besprochen. Es werden neuere Belege aus der fachexternen Wirtschaftspresse („Manager- -Magazin”) angeführt. In Diskursen werden oft sprachliche Operationen eingesetzt, durch die dieselben Sachverhalte eine andere Wertung und andere Bedeutung erfahren. Durch Umdeutungen und Framing werden Profilierungen realisiert. Dieselben Entitäten erscheinen dann in verschiedenen Medien in verschiedener Form. Dies ermöglicht den Autoren von Diskursen eine Wirklichkeit zu konstruieren.
EN
The article discusses problems of profiling and the epistemological perspective in German economic discourses. Newer documents from the external business press („Manager-Magazin”) are cited. Discourses often employ linguistic operations in which the same facts acquire a different valuation and meaning. Through reinterpretations and framing profiling can be realized. The same entities then appear in different forms in different media. This allows the authors of discourses to construct reality.
Early identification of people at risk of long-term unemployment and well selection of participants of active labour market policies are one of the main tasks of public employment services. The paper presents an innovative computer application called PROFIL, based on econometric modeling of procedures of unemployed profiling and targeting labour market programs. It enables early and accurate identification of individuals at high risk being left without a job long (based on many characteristics of these individuals, taking into account the conditions of the local labor market) and identifies actions that can be prevented.
PL
Wczesna identyfikacja osób zagrożonych długotrwałym bezrobociem i trafny dobór uczestników aktywnych programów rynku pracy są jednymi z podstawowych zadań publicznych służb zatrudnienia. W artykule zaprezentowano innowacyjną aplikację komputerową o nazwie PROFIL, bazującą na ekonometrycznym modelowaniu procedur profilowania bezrobotnych i adresowania programów zatrudnienia. Umożliwia ona wczesną i precyzyjną identyfikację osób szczególnie zagrożonych długim pozostawaniem bez pracy (w oparciu o wiele cech tych osób przy uwzględnieniu warunków lokalnego rynku pracy) oraz wskazanie działań, które mogą temu zapobiegać.
This study is about the crime scene as a valuable source of information about modus operandi, motives and characteristics of the perpetrator of the homicide crime. Based on Polish and foreign literature, the author made attempts to present various concepts of the perception of the crime scene in the criminal profiling process, as well as to indicate the key elements of the behavior of the perpetrator of the homicide resulting from the manner of proceeding, which can be interpreted from the crime scene. The study also presents the basic assumptions regarding the construction of criminal profiles of unknown perpetrators of homicides, with particular emphasis on the dichotomous concept of division into organised and disorganised perpetrators and the possibility of making other conclusions as to the psychophysical characteristics of the perpetrators of homicides. Thus, it is a form of universal presentation of the problem and may be of interest, in particular, to law practitioners.
PL
Niniejsze opracowanie traktuje o miejscu zdarzenia jako cennym źródle informacji na temat sposobu działania, motywów oraz cech charakterystycznych sprawcy przestępstwa zabójstwa. Celem jest przedstawienie różnych koncepcji postrzegania miejsca zdarzenia w rozumieniu kryminalistycznym oraz wskazanie kluczowych dla procesu profilowania kryminalnego elementów zachowania sprawcy zabójstwa, dających się wyinterpretować z miejsca zdarzenia i umożliwiających wnioskowanie o cechach go wyróżniających. Powyższe zostało dokonane w oparciu o literaturę polską i zagraniczną. W artykule przedstawiono również podstawowe założenia dotyczące konstruowania profili kryminalnych nieznanych sprawców zabójstw, ze szczególnym uwzględnieniem dychotomicznej koncepcji podziału na sprawców zorganizowanych i zdezorganizowanych oraz możliwości dokonywania innych wnioskowań co do cech psychofizycznych sprawców zabójstw. Tym samym artykuł stanowi formę uniwersalnego przedstawienia problemu i może być przedmiotem zainteresowania w szczególności praktyków prawa.
Well targeted active labour market policies create better prospects for achieving higher net employment outcomes. The paper analyses two alternative approaches to targeting labour market programs and identifies their strengths and possible limitations. The first approach refers rather to equity and solidarity arguments while the second to efficiency matters. The article provides also an example of a good practise in the area of targeting labour market policy by describing a statistical support system which can predict the labour market outcome for each program and then suggest an optimal labour market program for each unemployed.
PL
Prawidłowe adresowanie aktywnych polityk rynku pracy jest ważnym czynnikiem wpływającym na ich skuteczność w rozumieniu oddziaływania na zatrudnienie. Artykuł prezentuje ewolucję zagadnienia adresowania polityki rynku pracy, koncentrując uwagę na solidarnościowej i proefektywnościowej koncepcji alokowania bezrobotnych do programów zatrudnienia. Wskazuje argumenty za i przeciw ich stosowaniu. Artykuł zawiera również opis nowoczesnego narzędzia do adresowania polityki rynku pracy, bazującego na modelowaniu ekonometrycznym, które pozwala wybrać dla konkretnego bezrobotnego optymalną pod względem skuteczności formę wsparcia.
Autorka artykułu stara się nakreślić współczesne rozumienie pojęcia naród w polszczyźnie i stworzyć jego definicję kognitywną, wychodząc z założeń metodologicznych proponowanych w pracach Anny Wierzbickiej i Jerzego Bartmińskiego. Bada zatem dane systemowe, wyniki ankiet oraz zróżnicowane współczesne teksty publicystyczne (jak i inne). Pierwsza część pracy zawiera wprowadzenie w zagadnienie definicji kognitywnej oraz w specyfikę polskiego (kulturalistycznego) rozumienia pojęcia naród, wynikłą z uwarunkowań historycznych. Część druga prezentuje, w ujęciu diachronicznym i synchronicznym, funkcjonowanie pojęcia na podstawie danych słownikowych, a następnie jego potoczne rozumienie przez użytkowników języka na materiale uzyskanym eksperymentalnie (ankiety). Dalej odtworzono współczesne postrzeganie narodu w pismach wielkonakładowych oraz reakcje na nadużywanie tego pojęcia przez niektóre nurty polityczne. Za bazowe elementy w rozumieniu narodu można uznać: 1) wspólnotę terytorium; 2) wspólnotę historii, doświadczeń; 3) wspólnotę kultury, świadomości zbiorowej, języka; rzadziej religii (katolickiej); 4) wspólnotę interesów politycznych i gospodarczych. Miejsce poszczególnych elementów w układzie nie jest jednak stałe, zaś kwestie wspólnego terytorium i języka są traktowane niekiedy z dystansem, zwłaszcza przez młodsze pokolenie, w związku z powszechną migracją i coraz większą akceptacją biwalentywności. Ostatnią część artykułu poświęcono zagadnieniu profilowania pojęcia w różnych typach dyskursu publicznego (lewicowym, narodowoprawicowym, kościelnokatolickim, liberalnodemokratycznym, feministycznym, anarchistycznym i neopogańskim), wraz z tradycją ideową, do której się odwołują.
EN
The author attempts to describe the understanding of the concept of nation in contemporary Polish and construct its cognitive definition on the basis of the methodological principles proposed by Anna Wierzbicka and Jerzy Bartmiński. The analysis comprises systemic data, results of questionnaires, and diverse contemporary journalistic and other texts. The first part of the article contains an introduction to the conception of the cognitive definition and to the specific nature of Polish, culture-oriented and history-laden understanding of a nation. The second part presents, diachronically and synchronically, the functioning of the concept on the basis of lexicographic data, as well as its colloquial understanding by the speakers of Polish, on the basis the questionnaires. Next, a discussion is offered of the contemporary image of a nation in press and of the reactions to the abuse of the concept in certain political spheres. The base elements in the understanding of nation are: (1) a common territory; (2) a common history; (3) a common culture, collective consciousness, language, perhaps religion (Catholicism); (4) common political and economic interests. However, the position of individual elements in the structure of the concept is not stable, e.g. the questions of a common territory and language are sometimes treated loosely, especially by the younger generation (easier and more common migration). The final part is devoted to the problem of the profiling of the concept in various types of public discourse (leftwing, national and rightwing, Catholic (typical of the Catholic Church), liberaldemocratic, feminist, anarchist and neopagan), together with the ideological tradition on which these discourses are built.
Cel: Celem artykułu jest odtworzenie językowych profilów pojęcia suwerenności we współczesnych tygodnikach opinii. Metody badań: W tekście została wykorzystana metoda profilowania pojęciowego, wypracowana na gruncie lubelskiej szkoły etnolingwistycznej reprezentowanej przez Jerzego Bartmińskiego. Wyniki i wnioski: W polskiej przestrzeni publicznej można zaobserwować dwa osobne subdyskursy, określane w uproszczeniu mianem prawicowego i liberalnego. W ich obrębie w zupełnie odmienny sposób konceptualizowane są pojęcia o charakterze aksjologicznym. W ramach pierwszego z dwóch profilów – nazwanego izolacyjnym – suwerenność jest utożsamiana z całkowitą niezależnością państwa, której podstawę stanowi jego silna, dominująca pozycja na arenie międzynarodowej. Wartość jest traktowana jako dobro deficytowe, które może zostać urzeczywistnione wyłącznie w wyniku walki. W drugim modelu – kooperacyjnym – suwerenność jest postrzegana jako podmiotowość państwa zachowywana w obrębie zrównoważonej współpracy z innymi podmiotami oraz związana z udziałem w kolektywnym procesie decyzyjnym. Wartość poznawcza: Podjęta w tekście próba rekonstrukcji profilowania konceptu suwerenności wpisuje się w nurt badań aksjologicznych i uzupełnia je o analizę jednej z istotnych wartości społeczno-politycznych. Jak się wydaje, przyszłe definicje słownikowe leksemu suwerenność powinny uwzględniać obie perspektywy reprezentowane w publicystyce, by oddać złożoność polskiej aksjosfery.
EN
Scientific objective: The aim of the paper is to reconstruct the linguistic profiles of the concept of sovereignty in contemporary weeklies. Research methods: The method of linguistic profiling, worked out within the Lublin Ethnolinguistic School represented by Jerzy Bartmiński, was used. Results and conclusions: In Polish public realm two different sub-discourses can be observed. They can be called right-wing and liberal. Within them, values are conceptualized in a completely different way. In the first profile—I call it the isolation profile—sovereignty is identified as the total independence of the state, which is based on its strong, dominant position in the international arena. This value is considered as a prized possession that can only be gained through a fight. In the second—cooperative—model, sovereignty is a synonym of the state subjectivity—a result of a balanced cooperation with other entities and associated with participation in collective decision-making. Cognitive value: Reconstruction of two profiles of sovereignty is part of the axiological research and enriches it with an analysis of one of the important socio-political values. It seems that the future dictionary definitions of the word sovereignty should take into account both perspectives to reflect the complexity of the Polish axiosphere.
The article presents the category of experiencer from the grammatical and syntactic point of view. In syntactic structures it can appear as the subject in either the nominative (e.g. Janek wstydzi się swojego kłamstwa — Janek-NOM is ashamed of his lie) or the dative case (e.g. Smutno mi — I-DAT am sad, Basi jest przykro — Basia-DAT is sorry). A very original structure is the one that uses the subject in the locative case, e.g. Wioli jest żal i tęsknota (Wiola-LOC is regret and longing). The subjects are presented as conceptual blends and described on the basis of a Polish-Bulgarian contrastive analysis.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.